Яхшылык эшләргә ашыгыйк (И.Газиның “Сиртмәкойрык” әсәре өстендә эш)

1.

Укытучы
Хәлфина Венера Рәфкать кызы
Предмет
Әдәби уку, 4 нче А сыйныфы (татар сыйныфы)
Тема
Яхшылык эшләргә ашыгыйк (И.Газиның “Сиртмәкойрык” әсәре өстендә эш)
Дәреснең тибы
Белем һәм күнекмәләрне ныгыту
Предметара бәйләнеш
Әйләнә-тирә дөнья, әдәби уку (рус телендә)
Эшне оештыру
Фронталь, төркемдә, индивидуаль
Чыганаклар
Төп: Уку китабы: Татар телендә башлангыч белем бирү мәктәбенең 4 нче
сыйныфы өчен дәреслек: 2 кисәктә. 1 нче кисәк / Р.Х.Ягъфәрова. – Казан:
Мәгариф, 2013, өстәмә: слайдлар, карточкалар, алмагач рәсеме

2.

Планлаштырылган нәтиҗәләр
Шәхескә кагылышлы: эшчәнлекнең максаты һәм нәтиҗәсе арасында
бәйләнешне билгеләү; үз уңыш-уңышсызлыкларыңның сәбәбен ачыклау;
активлыкка, мөстәкыйль фикер йөртүгә өйрәнү, шәхес буларак формалашуны
дәвам итү;
Метапредмет:
Танып-белү УУГ: укучының үз эшчәнлеген мөстәкыйль рәвештә оештыра
белүе, бәяләве; нәтиҗәләр чыгара белү; төрле мәгълүмат чаралары белән эшли,
кирәкле мәгълүматны таба, анализлый һәм үз эшчәнлегендә куллана белү;
Коммуникатив УУГ: сораулар бирә белү; үз фикереңне тулы һәм төгәл итеп
әйтә белү; башкаларның фикерләрен тыңлый, аңлый белү, үз фикереңне дәлилләп
башкаларга җиткерә белү;
Регулятив УУГ: мөстәкыйль рәвештә дәреснең темасын һәм максатын
формалаштыру; укытучы һәм сыйныфташларың белән уртак эшчәнлек оештыра
белү; үз эшчәнлегеңнең максатка ирешүдә ни дәрәҗәдә нәтиҗәле булуын күзәтү;
фаразлау.
Предмет буенча:әдәби әсәрләрне анализлау, тел-сурәтләү чараларын таба
белү, геройларга характеристика бирү, темасын аңлау, идеясен тотып ала белү,
өстәмә белем чыганакларыннан язучының тормышы һәм иҗаты турында белү.

3.

Оештыру
Мотивлашты
ру
(1-2 мин)
Укытучы эшчәнлеге
Укучы эшчәнлеге
Исәнләшү. Балаларда
яхшы кәеф, эшлисе
килү теләге тудыру:
-Исәнмесез, укучылар.
Әссәламәгаләйкүм!
Укучылар теләкләр ШУУГ: укытучы
тели:
һәм сыйныфташларга
- Вә галәйкүм
хөрмәт хисе;
әссәлам.
КУУГ:
- Бик яхшы.
сыйныфташлар
һәм укытучы
- Хәерле көн,
белән уку эшагачлар!
чәнлеген оеш- Хәерле көн,
тыруда хезмәткошлар!
тәшлек итү;
- Хәерле
көн,табигать!
РУУГ: эш урыХәерле көн, дуслар! нын оештыру,
- Хәерле көн,
фаразлау
кунаклар!
-Кәефләрегез яхшымы?
-Яхшы булса, мин бик
шат. Әйдәгез, тирәюньдәгеләрнең дә
кәефләре әйбәт булсын
өчен, аларга да хәерле
көн телик.
Универсаль уку
гамәлләре (УУГ)

4.

Белемнәрне
актуальләш
терү
Алдагы
дәресләрдә
өйрәнгән
әсәрләрдән
өзекләр
укыту,
нинди
әсәрләрдән
икәнен
сорау
Укучылар башта эчтән генә,
аннан кычкырып укыйлар,
җавап бирәләр.
“... Ничек тергезергә инде бу
мескенне? Ике учыма учладым
да һаман кайнар сулышымны
өрәм.”
“Курыкмагыз – яхшы беләм,
мин һич тә сезне ауламам;
Сайрагыз, тыңлап торырмын,
тын да алмам, шауламам”.
“... Ай үзенең нурын бары тик
күңеле матур кешеләрнең
йөзенә генә яга ала. Чын-чын.
Әгәр минем сүзләремә генә
ышанмасагыз, кемгә дә булса
яхшылык эшләп карагыз, шунда
сез Айның тылсымлы
нурларында коенгандай
матурланып китүегезне
күрерсез.”
ТБУУГ:
эчтәлек
белән бәйле
рәвештә
объектларны
таный, атый ,
билгели
белү;
КУУГ: үзенең
карашын
әйтә
һәм
дәлилли
белү;
П: Алдагы
дәресләрдә
өйрәнелгән
әсәрләрне
белү.

5.

Проблема
лы
ситуация
булдыру.
Уку
мәсьәләсе
н кую
(дәреснең
темасын
билгеләү)
Укылган
өзекләрдән
чыгып,
проблемалы
сорау куя,
теманы һәм
максатны
билгеләтә
- Сез укыган
юлларны нәрсә
берләштерә? Без
бүген нәрсә
турында
сөйләшербез
икән?
Бирелгән
өзекләрдән
чыгып,
дәреснең
темасын
билгелиләр
(2 нче
слайд)
ТБУУГ: танып
белү
мәсьәләсен
мөстәкыйль
ачыклау;
КУУГ: үзенең
карашын әйтә
һәм дәлилли
белү;
РУУГ: дәреснең
темасын
формалаштыру

6.

Максат,
бурычларн
ы билгеләү
-Димәк, без бүгенге
дәресне "Яхшылык
эшләргә ашыгыйк”
дип атадык.
-Яхшылык эшләү ни
өчен кирәк соң ул?
-Без бүгенге дәрестә
ниләр эшләрбез
икән?
Укучылар
сорауларга
җаваплар биреп,
дәреснең
максатын
билгелиләр.
= Яхшылыктан
башка яшәү
күңелсез булыр
иде..
= ......................
=“Сиртмәкойрык”
әсәренә анализ
ясарбыз дип
уйлыйм.
ТБУУГ: уку
мәсьәләсен
билгеләүдә
логик фикер
ләү;
КУУГ: үз
фикереңне
тулы һәм
төгәл итеп
әйтә белү;
РУУГ:
дәреснең
максатын фор
малаштыру

7.

Белем һәм Төркемнәргә эш
күнекмәлә
тәкъдим итә (бу
рне
өлеш өй эше иде)
анализ
Ә хәзер
ясаганда
төркемнәрдә
куллану
эшләп алыйк.
(3 нче слайд)
-Нәрсә ул яхшылык?
Яхшылык эшләү
дигәнне ничек
аңлыйсыз?
“Сиртмәкойрык”хикәя
се белән яхшылык
эшләү темасы
арасында нинди
уртаклык бар?
Ибраһим Гази
язмышы һәм
яхшылык кылу...
Боларны ничек
бәйләп була?
Укучылар төркемнәрдә эшлиләр, җавап бирәләр,
бер-берләренең фикерләрен тыңлыйлар,
тулыландыралар.
= Безнең уйлавыбызча, яхшылык ул – ярдәмчел
булу, кешеләргә дә, бөтен җан ияләренә дә гел
яхшылык кына эшләргә омтылу.
П: өстәмә белем
чыганакларыннан
язучының тормышы
һәм иҗаты турында
белү;
ШУУГ: үз уңышларыңа
= Минем дәү әнием әйткәнчә, яхшы кешедән гел һәм башкаларныкына
нур бөркелеп тора.
сөенә белү;
.
= Безнең фикеребезчә , яхшылык эшләү темасы ТБУУГ: уку
белән “Сиртмәкойрык”хикәясе арасындагы
материалыннан
уртаклык шунда: хикәядәге малай
файдалана белү, тема
сиртмәкойрыкларның бәлагә тарыган
буенча материал таба
балаларына ярдәм итә, ул бит яхшылык эшли.
белү;
= Элек Ибраһим Газиның туган авылы Карамалы
тирә- якта алма агачлары белән дан тоткан.
Әмма бер елны кыш бик салкын килгән,
шунлык- тан Карамалы авылының алмагачлары
өшегән. Сугыш елларында И.Гази фашист- лар
таптаган бакчаларны, авылларны күргән.
Сугыштан кайту белән, ул кабат алмагач лар
утыртып, авылларын бакчага күмү турында
уйлан- ган. Һәм чынлап та шуның өчен
тырышкан. Дүрт ел эчендә Карамалы авылы
кабат алмагачларга күмелгән. Бөтен авыл аларга
сокланган.
КУУГ: төркемнәрдә
бергәләп эшли белү;
башкаларның фикерләрен тыңлый, аңлый
белү, үз фикереңне
дәлилләп башкаларга
җиткерә белү;
РУУГ: планлаштыру, үз
эшчәнлекләрен план
лаштыра һәм оештыра
белү;

8.

Сорау һәм биремнәр
ярдәмендә юнәлеш биреп,
әсәрне анализлату.
Хикәядә нинди образлар бар?
Укучылар сорауларга җавап бирәләр,
тиешле урыннарны табып укыйлар, үзлә
ренең фикерләре белән уртаклашалар.
= Малай образы, сиртмәкойрыклар
гаиләсе.
Дәреслектән файдаланып,
= ..........................................
Сиртмәкойрыкны сурәтлик. = Сиртмәкойрыклар елга, күл
(5нче слайд)
буйларында, каралты-кура тирәсендә
яшәргә яраталар.
Әйләнә-тирә дөнья
= Алар шунда оя кора, июнь аенда бала
дәресләрендә алган
чыгаралар.
белемнәрегезгә, көндәлек
=Нәниләре өчен көне буе бөҗәк эзлиләр.
тормышта күргәннәрегезгә
Әгәр су өстендә черкиләр күрсәләр , суга
нигезләнеп, бу кошлар
да кереп китәләр. Кыю,батыр кошчыклар
турында ниләр әйтә аласыз? алар.
=Елгаларда боз эреп беткәнче үк алар
безнең якларга кайталар.
= Алар койрыклары белән бозга бәрәләр
Ни өчен шундый исем
дә,мин койрыгым белән бозны ватам,
биргәннәр соң аларга?
дип мактаналар .
Сиртмәкойрыклар гаиләсе
матур гына яшәп ятканда
бакчада нинди хәл була,
= койрыгы озын һәм кое сиртмәсе кебек
бер күтәрелеп бер төшкәнгә, бу
кошларны сиртмәкойрык дип атаганнар.
= .............
П:
әсәрне
анализлау,
геройларга
характеристика
бирү;
ТБУУГ: укылган
тексттан кирәкле
информацияне
табып аера белү;
КУУГ:
башкаларның
фикерләрен
тыңлый, аңлый
белү, үз фикерең
не дәлилләп
башкаларга
җиткерә белү;
РУУГ: үз
эшчәнлегеңне
контрольгә алу.

9.

Төркемнәргә кабат эш тәкъдим
итә, слайдтагы дөрес
җаваплар белән чагыштырта,
индивидуаль рәвештә телсурәтләү чараларын таптыра
Укучылар төркемнәрдә эшлиләр, җавап бирәләр,
җавапларының дөреслеген слайдтан
тикшерәләр, бер-берләренең фикерләрен
тыңлыйлар, бер-берсен бәялиләр.
(6 нчы слайд)
(5 нче слайд)
бичара кошчыкны учларына ала
аңа кайнар сулышын өрә
-Бакчада булган хәлдән чыгып,
өйгә алып кереп, йомшак чүпрәк белән
малайның гамәлләрен тиешле
корыта
тәртиптә әйтегез.
электр плитәсе өстендә саклык белән генә
каурыйларын киптерә
-Әсәр герое – игелекле кеше.
бүреккә салып йоклата
Игелекле сүзенең
әти-әниләре янына очырып җибәрә
синонимнарын да
файдаланып, малайга бәя
= Әсәрдәге малай игелекле, рәхимле ,
бирегез.
шәфкатьле, мәрхәмәтле, олы йөрәкле.
- Язучы бу әсәре белән
балаларда нинди сыйфатлар
тәрбияләргә тели?
-Хәзер сиртмәкойрык образы
белән бәйле булган
чагыштыруларны,
эпитетларны табыйк.
= И. Гази бу әсәре белән бездә игътибарлылык,
авыр чакта бер-береңә ярдәм итү,
шәфкатьлелек сыйфатлары тәрбияләргә тели
дип уйлыйбыз.
Кызлар сиртмәкойрык образы белән бәйле
булган чагыштыруларны, малайлар
эпитетларны табалар .
П: әсәрне анализлау
тел-сурәтләү
чарала
рын
белү;
әсәрнең
эчтәлеген белү;
ШУУГ:
үз-үзеңдә
ярдәмчеллек, кайгырту
чанлык, мәрхәмәтлелек
хисләре
булдырырга
омтылу;
ТБУУГ: өйрәнелә торган
материал эчендә төп
фикерне билгели алу;
КУУГ: башкаларның
фикерләрен тыңлый,
аңлый белү, үз фикерең
не дәлилләп башкаларга җиткерә белү;
РУУГ:
регулятив
планлаштыру,
биремнәрне
үтәүнең
дөреслеген тикшерү

10.

Өзеккә исем
уйлату
Өзеккә исем
уйлыйлар
-Өзекне төп
геройның эшгамәлләренә
карап, тагын ничек
исемләп булыр
иде икән?
= “Бер яхшылык”,
“Игелекле бала”,
“Тәрбияле бала”,
“Бакчада булган
хәл”, “Яралы
кошчык”,....
КУУГ:
үз
карашын
әйтә
һәм
дәлилли
белү;

11.

Мөстәкый -Хикәягә
ль эш
нигезләнеп,
бүгенге дәрес
темасы буенча
төркемнәр берберегезгә
сораулар бирегез
әле.
Яхшылык эшләү
турында тагын
кайсы язучышагыйрьләрнең
нинди әсәрләре
хәтерегездә
калды соң?
Хикәягә нигезләнеп, төркемнәр
бер- берсенә сораулар бирәләр.
Мәсәлән:
“Данияр, тормышта синең
белән шушы хикәядәге малай
белән булган кебек хәлләр
булганы юкмы?”, “Камил, син бу
малай урынында булсаң нишләр
идең?”, “Зилә, ә син үзең
нишләр идең?”, “Динә,
сиртмәкойрыклар гаиләсе
турында син нинди фикердә?”
һ.б.
Укылган башка әсәрләрне искә
төшерәләр
= “Тиен белән сөйләшү”
(Р.Төхфәтуллин), “Музыкант”
(В.Бианки), “Кыр казлары”
(Ф.Хөсни) һ.б.
ШУУГ:
активлыкка,
мөстәкыйль
фикер
йөртүгә
өйрәнү,
шәхес
буларак
формалашуны
дәвам итү;
КУУГ: сораулар
бирә белү;
РУУГ:
мөстәкыйль
эшли
белү;
фаразлау

12.

Өй эше
Өй эшен аңлату
1.Рус әдәбиятыннан
(литературное
чтение) кошларга,
башка җан ияләренә
ярдәм итүгә караган ,
үзегез белгән
әсәрләрнең
исемлеген язып
килергә.
2.Сиртмәкойрык
турында ике
табышмак уйларга.
Беренчесенең
җавабын хикәяне
укыган кешеләр,
икенчесен һәркем
таба алырлык
Өй эшен язып
алалар,
сораулар
бирәләр.

13.

Рефлексия “Сиртмәкойрык” әсәре нәрсә турында
, бәяләү, булды инде? Сез бүгенге дәрестән
үзбәя
үзегезгә нәрсәләр алдыгыз? Сез үз
җавапларыгыздан канәгатьме?
Дәресебезне йомгаклар алдыннан без
сезнең белән яхшылык агачы
үстерербез. Конвертларда алмагач
яфраклары һәм чәчәкләре. Аларда
яхшылык эшләү турындагы
мәкальләрнең бер өлеше язылган, икенче
өлешен сез табарга тиеш буласыз.
Үз фикерләрен әйтәләр.
Мәкальләрнең икенче өлешен
табалар, алмагач чәчәкләренә
язалар, агачка беркетәләр.
Агач җимеше белән матур, кеше ....
Яхшылыкны эшлә дә суга сал, халык
белер, .......
Яхшы эшне эшлисең килсә ..........
Кургашны ялкын эретә.........
Яманлык иткәнгә дә...........
Матурлык вакытлы..................
Яхшылык эшли алмасаң,..........
Кешене киеме түгел................
(яхшы эше белән)
(халык белмәсә, балык белер)
(икеләнеп торма)
(күңелне яхшылык эретә)
(яхшылык ит)
(яхшылык мәңгелек)
(яманлык эшләмә)
(яхшы эшләре бизи)
Укытучы дәрескә нәтиҗә ясый,
укучыларның эшенә бәя бирә.
Үзбәя, бер-береңне бәяләү,
укытучы бәяләве.
ШУУГ:
үзбәя
(иптәшләрен һәм
үз-үзләрен бәяли
алу); үз уңышуңышсызлыкларыңның сәбәбен
ачыклау;
эшчәнлекнең
максаты
һәм
нәтиҗәсе арасын
дагы бәйләнеш
не билгеләү;
ТБУУГ:
нәтиҗәләр
чыгара белү;
РУУГ: коллектив
һәм
индивидуаль
эшне
дөрес
бәяләү