Ameríka - Frá Hornhöfða til Alaska

1. Ameríka - Frá Hornhöfða til Alaska

Ameríka er tvær heimsálfur:
Norður- og Suður Ameríka.
Mörk heimsálfanna er við
Panamaskurð.
Meðfram vesturströnd Ameríku er
lengsta fjallakeðja jarðar:
Cordillerafjöll urðu til við fellingamyndun fyrir 50 milljónum ára.
1

2.

Ameríka nær yfir öll loftslagsbeltin
Kuldabelti
Alaska í norðri. Stór hluti landsiner freðmýri. Stór hluti Kanada
og U.S.A er í barrskógabeltinu. Barrskógasvæði í S-Ameríku
eru lítil.
Temprað belti
Laufskógabeltið og gresjur taka við sunnan við barrskógabeltisins frá Klettafjöllum til austurs. Þar eru stærstu hveitiekrur í heimi.
Miðjarðarhafsloftslag
Í Kaliforníu er miðjarðarhafsloftslag. Þar eru ræktaðir
sítrusávextir og vín.
Heittemprað belti
Syðsti hluti N-Ameríku er í heittempraða beltinu. Þar eru m.a.
eyðimerkur. Í heittmpraða beltinu í S-Ameríku eru einnig eyðimerkur.
Hitabelti
Megnið af Mið-Ameríku og norðurhluti S-Ameríku. Hér eru
mestu regnskógar í heimi.
2

3. Amason fljót – stærsta fljót í heimi

Ekkert fljót í heiminum jafnast á
við Amason að stærð.
Vatnsmagn meira en í nokkru öðru
fljóti.
Það er álíka langt og Nílarfljótið.
Vatnasvæði þess er 60 x stærra en
Ísland.
Upptök fljótsins eru í Andesfjöllum.
Kortið sýnir farveg Amasonfljótsins,
Stærstu þverár og vatnasvið.
Skógurinn umhverfis Amasonfljótið
er sá elsti á jörðinni.
Amasonsvæðið er strjálbýlt.
Við Amasonfljót
3

4. Íbúar

Þegar Evrópubúar komu til Ameríku voru þar
tvær frambyggjaþjóðir: Indíánar og Inúítar.
Næstum allir íbúar meginlands Ameríku eru
afkomendur innflytjenda (Evrópa og Asía).
Aðrir íbúar Ameríku eru svartir afkomendur
þræla (um 12% í U.S.A). Indíánar í NAmeríku eru um 0.4% en fáir í S- Ameríku. Í
Mexíkó eru kynblendingar hvítra manna og
indíána.
Í Ameríku allri búa um 870 milljónir manna.
Þar af um 500 milljónir í N-Ameríku.
4

5. Bandaríkin

Bandaríkin voru stofnuð árið 1776, þau samanstanda
af 50 sambandsríkjum (fylkjum).
5

6.

Forfeður um hundrað milljóna
Bandaríkjamanna komu frá Evrópu með
viðkomu á Ellis eyju en þar sést m.a.
Frelsisstyttan.
USA er 9.4 milljónir km2 og fjórða
stærsta ríki heims að flatarmáli.
Íbúar eru rúmar 290 milljónir.
Komið til Ellis eyju árið 1902
Um 850 þúsund manns flytjast árlega til
USA.
Um 15-16 þúsund Íslendingar fluttu til
Ameríku undir lok 19. aldar.
Innflytjendasafn á Ellis eyju
6

7. Frá austurströnd til vesturstrandar

Lýsing á landslagi frá vestri til austurs:
Cordillerafjöll setja svip sinn á vesturhlutann.
Fjöllin skiptast í nokkra samhliða fjallgarða:
Klettafjöll
Strandfjöll
Fossafjöll
Klettafjöll séð frá Teton þjóðgarði í Wyoming
Appalachiafjöll liggja frá norðri til suðurs á austurströndinni.
Á milli fjallgarðanna eru innri slétturnar.
Þar rennur rennur stórfljótið MississippiMissouri. Norður af innri sléttum er
Sléttan mikla eða Gresjan.
Sléttan mikla nálægt Kearney í Nebraska
Strandslétta er sunnarlega í vesturhluta USA (Kalifornía).
7

8. Landbúnaður

Landbúnaðarframleiðsla Bandaríkjamanna er sú mesta í heimi
en einungis tæp 3 % hafa landbúnað að atvinnu –
Háorkulandbúnaður (mikil vélvæðing og tilbúinn áburður).
Búgarðar eru mjög stórir á gresjunni
þar sem ræktað er hveiti og stunduð
búfjárrækt.
Hveitiakur á Sléttunni miklu
Landbúnaðurinn framleiðir fyrir innanlandsmarkað en einnig er
mikill hluti framleiðslunnar fluttur út.
Bandaríkin eru ráðandi í heimviðskiptum með hveiti, maís,
baðmull og sojabaunir.
8

9. Landbúnaðarbelti

Í Bandaríkjunum eru nokkur skýrt afmörkuð
landbúnaðar-svæði.
Mjólkurafurðir og grænmeti umhverfis borgir.
Tóbak í suðausturhlutanum.
Baðmull í syðsta hluta Appalacia til Texas (Georgía, Alabama og
Missisippi).
Maís og sojabaunir á landsvæðinu sunnan og vestan við
vötnin miklu.
Hveiti vestan Missisippi á gresjunni.
Ávextir og vínþrúgur í Flórída og Kaliforníu.
Hrísgrjón og sykurreyr undir strönd Mexíkóflóa.
9

10. Landbúnaður og umhverfismál

Á þurrum landsvæðum er ekki hægt
að stunda hánytjalandbúnað.
The Dust Bowl – Rykskálin varð til
vegna þurrka og ofræktunar á
landsvæðum næst Klettafjöllum.
Þurrækt (dry farming) er leið sem
Sandstormur nálgast Stratford í Texas
farin er til að koma veg fyrir umhverfisslys vegna þurrka og ræktunar.
Jafnhæðarplæging er önnur leið
sem farin er til að halda vatni í ræktunarlandi.
Vélar og tæki grafin í sand við hlöðu.
Dallas, Suður Dakóta, maí 1936 10

11. Bandaríkin –mesta iðnaðarland heims

Í upphafi 20. aldar voru Bandaríkin eitt helsta iðnríki heims.
Eftir lok síðari heimsstyrjaldar hafa þau verið fremst allra (ath.
Evrópulönd og Japan)
Þungamiðja iðnaðar er á norðausturhorni landsins, þar er
jörðin auðug efna s.s.kol og járngrýti.
Stáliðnaður er gífurlega mikill við borgina Pittsburg og bílaframleiðsla mikil í Detroit.
U.S.A strandverðir sigla framhjá höfðustöðvum General Motors í Detroit
11

12.

Miklar olíulindir eru í
Texas, Kaliforníu og Alaska.
Dallas, Texas
Á síðustu árum hefur gamli
þungaiðnaðurinn vikið fyrir
léttari iðnaði – hátækniiðnaði í
“sólbeltinu” (liggur frá Flórída til
Kaliforníu – Miami til San Fransisco).
.
Útsýni yfir hluta af miðbæ San Jose, sjálfskipaðri höfuðborg Kísildals 12
(Silicon Valley). Verðlag er hátt eins og í flestum miðborgum stórborga

13. Sólbeltið og nýjar iðngreinar

Kvikmynda- og skemmtanaiðnaður blómstrar í
Los Angeles. Hollywood er miðstöð þessa
iðnaðar.
“Hollywoodland” skiltið á þriðja áratug 20. aldar
Hollywood skiltið í dag
13

14. The Big Apple

New York var nefnd The Big Apple
af tónlistarmönnum sem freistuðu
gæfunnar í NY.
Borgin, sem hét fyrst New Amsterdam,
var fyrsta höfuðborg Bandaríkjanna
(1776-1800).
Empire State byggingin (hægri) og Chrysler
byggingin eru þekkt kennileyti í N.Y.
Öfgarnar eru miklar t.d. á milli fátækra
hverfa eins og Harlem og S-Bronx, sem
eru fátækrahverfi og einbýlahúsahverfa
eins og Riverdale.
14 flóa
Frelsistyttuna ber við suðurhluta Manhattan á N.Y.

15. Bandaríkin eru orkusvelgur

Bandaríkin nota meiri orku en
nokkur þjóð.
Mikilvægasta orkulindin er olía.
Olía er framleidd í USA og líka
innflutt frá Persaflóaríkjum og
Venezúela.
Stífla í Glen gili í Coloradofljóti,
Arizona, 19. júní 2005
Um þriðjungur
kjarnorkuframleiðslu heims fer
fram í USA.
Stórar vatnsaflsvirkjanir eru í
fljótunum Colorado og Columbia.
15

16. Bílalandið mikla

Um 90% fólksflutninga í USA fara fram með
einkabílum. Þessu fylgir að sjálfsögðu mikil
mengun.
Skiptiakrein hraðbrautar í Los Angeles
16

17. Flug

Bandaríkjamenn hafa komið sér upp besta neti
flugsamgangna í heiminum.
Margir stærstu flugvellir heims eru í USA, þar á meðal eru
John F. Kennedy flugvöllurinn í NY og O´Hare flugvöllurinn
í Chicago.
An American Airlines Boeing 767, an example of a fixed-wing aircraft
17