Йәнтеш урта мәктәбенең

1. Йәнтеш урта мәктәбенең 1 класс уҡыусыһы Арсланов Илхан

2. ПРОЕКТ ЭШЕ

Ат - башҡорттоң тоғро юлдашы

3. Маҡсатым:

ат, уның тәбиғи мөмкинселектәре
тураһында мәғлүмәт йыйыу;
башҡорт еренең тарихында аттың
тотҡан урынын, әһәмиәтен асыҡлау;
боронғонан алып йылҡысылыҡтың
үҫешен өйрәнеү;
атҡа бәйле кәсептәрҙе тергеҙеүҙең
әһәмиәтен күрһәтеү.

4. Гипотеза:

Башҡорт атының тарихын, боронғо
йылҡысылыҡтың үҫешен өйрәнеп
ауылда йылҡысылыҡ менән
шөғөлләнеүҙе тергеҙергә, эшһеҙлектән
ҡотолорға мөмкин.

5. Минең аттарым

Йондоҙ
Бүләк
Буян
Байрам

6. Мин атлы егет

sdc12828.jpg

7.

Ир ҡанаты
ат була

8. Йәнтештә

Бөтәһе 133 хужалыҡ –
81 ат

9. Ҡыҙыҡһынам

Хәҙерге заманда, кешегә
бар эшендә техника
ярҙам иткәндә
ни өсөн халыҡ һаман
ат аҫрай икән ?

10. Нимәләр эшләнем

Мәҡәлдәр, әкиәттәр уҡыным;
риүәйәттәр, эпостар тыңланым;
китаптар уҡыным;
ололар менән әңгәмәләштем;
интернет селтәренә индем;
иҫәпләүҙәр үткәрҙем.

11. Ат тураһында мәҡәлдәр

Атһыҙ башҡорт – ҡанатһыҙ ҡош.
Ат әйләнеп төйәген табыр.
Ҡош һауала, ат тауҙа, егет яуҙа һынала.
Егет күңелендә эйәрле ат ятыр.
Ат - тешенән, егет эшенән билдәле.
Ике туған талаша, атҡа менһә яраша.
Яҡшы атҡа ҡамсы кәрәкмәй.
Кисеүһә ат алыштырмайҙар.
Ат яфаһын һабан белә.
Атың барҙа ер таны.

12. Башҡорт халыҡ эпостарындағы Аҡбуҙат - өйөр ҡото

13. Шүлгәнташ мәмерйәһендәге ат һүрәте

14. Ат тураһында халыҡ йырҙары

“Сыбай
ҡашҡа”,
“Ерән ҡашҡа”,
“Турат”

15. Сыҙамлы, ҡар аҫтынан тибенеп ризыҡ тапҡан аттар боҙлоҡ ваҡытында ла тере ҡалған

16. Ат кешегә ризыҡ биргән: ит, май, ҡымыҙ

17. Ат һунарҙа ла алмаштырғыһыҙ ярҙамсы

18. Йәше буйынса аттар

1 йәшкә тиклем –ҡолон,
1 йәшлек – ҡырҡмыш (ҡойроғо
ҡырҡыла),
2 йәштә - ябаға,
3 йәшендә - тай,
4 йәшкә тиклем – ҡонан, ҡонажын,
4 йәштә - дүнән, дүнәжен,
5 йәштә -айғыр, байтал (бейә)

19. Аттар араһында бигерәк таралған төҫтәр:

буҙ
ҡола
күк
саптар
туры
кир
ерән
алмасыбар

20. Аттың күҙҙәре алыҫтан насар күрә.

21. Бейәнең 1, һирәк кенә 2 ҡолоно тыуа

22. Атһыҙ Салауатты күҙ алдына ла килтереп булмай

23. Ат – башҡорттоң яуҙашы

24.

Яҡшы атҡа атланып, ҡулына
алып
Уҡ – һаҙаҡҡай тигән ҡоралын,
Аямаған йәнен, түккән ҡанын,
Һис бирмәгән башҡорт Уралын.

25. 1554 – 1556-сы йылда башҡорттар үҙ ирке менән Рәсәйгә ҡушыла

26. Башҡорт һыбайлылары ҡатнашҡан яуҙар:

1773 – 1775 йылдар - Крәҫтиәндәр
һуғышы;
1812 йылғы Ватан һуғышы;
1918 йылғы Граждандар һуғышы;
1941 – 1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан
һуғышы.

27. 1812 йылғы Ватан һуғышында башҡорт һыбайлылары дан ҡаҙана

28. Ғорурланабыҙ

Билдәле булыуынса был һуғышта
ауылдашыбыҙ
Һөйөндөк Кинйәғолов
ҡатнаша.

29. Һуғыш өсөн аттар махсус өйрәтелгән

30. 1942 йылда Башҡорт атлы дивизияһы төҙөлә

31. Минең олатайым Арсланов Йәрмөхәмәт тә кавалерист булған

32. Башҡорт аттары

33. Аҡбуҙат ипподромында

34. Атлы туристик маршруттар

35. Ат менән аралашыу кешенең күңелен дауалай.

36. Ҡымыҙ – милли эсемлек

37. Башҡортостанға ҡымыҙ эсергә рус яҙыусылары килгән

А.П.Чехов
Л.Н. Толстой

38. Мин ниндәй һығымтаға килдем

Ат аҫрағанда:
1. Ауылда ир – егеттәр эшле була.
2. Йылҡы ите, ҡымыҙы бик файҙалы.
3. Ат хужалыҡта ҙур ярҙамсы.
4. Һыбай йөрөү, ат менән аралашыу
һаулыҡ өсөн файҙалы.
5. Ат аҫрау ҙур килем килтерә.

39.

Күктә ҡанатһыҙ
ҡош, ерҙә атһыҙ
кеше көсһөҙ.

40.

Иғтибарығыҙ
өсөн рәхмәт!