ფსიქოსტიმულატორები

1.

ფსიქოსტიმულატორები
რასულ მუსაევი

2.

ფსიქოსტიმულატორები არის ნივთიერებები, რომლებიც იწვევენ
ფიზიკური ან გონებრივი პროცესების აქტივობას, ან ორივეს და ცნობილია
დამოკიდებულების მაღალი რისკით. ფსიქოტროპულ წამლებზე
დამოკიდებულება იწვევს ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ჯანმრთელობის
განადგურებას. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, სტიმულატორები არის
წამლები, რომლებსაც შეუძლიათ გააუმჯობესონ ფიზიკური აქტივობა და
გონებრივი შესრულება მათი მიღების დროს.

3.

გავრცელებული სტიმულატორებია კოფეინი, ნიკოტინი, კოკაინი, ექსტაზი, ამფეტამინები
და მეტამფეტამინები. მასტიმულირებელი წამლების უმეტესობა არ არის ხელმისაწვდომი
ექიმის დანიშნულების გარეშე, რადგან ისინი ძლიერ დამოკიდებულებას იწვევს. თუმცა, ეს
ნივთიერებები ფართოდ გამოიყენება არალეგალურად.

4.

ფენილალკილამინი
1)ფენილპროპანოლამინი;
2)ამფეტამინი;
3)ეფედრინი და ფსევდოეფედრინი;
4)მეტამფეტამინი;
5)მეთილენდიოქსიმეტამფეტამინი;
6)პარამეთოქსიამფეტამინი.
ამ ჯგუფის ნარკოტიკები ახლოსაა ცნობილ სინთეტიკურ ნივთიერებასთან - კოკაინთან.
მოქმედების მექანიზმი ემყარება ნერვული იმპულსების ადრენერგული გადაცემის
გააქტიურებას მთელ სხეულში - ცენტრალური ნერვული სისტემის უმაღლესი ნაწილებიდან
აღმასრულებელ ორგანოებამდე და უჯრედული მეტაბოლიზმის რეგულირებაზე.

5.

სიდნონიმინები
1)მეზოკარბი;
2)ფეპროზიდნინი.
ნარკოტიკების ჯგუფი მსგავსია ფენილალკილამინის, ნერვული იმპულსების ადრენერგული
გადაცემის გააქტიურება ასევე ხდება ყველა დონეზე, მაგრამ ფსიქომასტიმულირებელი
ეფექტი უფრო სუსტია.
ნოოტროპები
ამ ჯგუფის წამლების მოქმედების მექანიზმი ჯერ კიდევ არ არის ბოლომდე შესწავლილი,
მაგრამ ცნობილია, რომ ამ ფსიქოტროპული სტიმულატორების გამოყენებისას უმჯობესდება
ნერვული სისტემის ცენტრების აქტივობა.

6.

კოფეინი
კოფეინი საკმაოდ მსუბუქი ფსიქოსტიმულანტია, რომელიც ფართოდ გამოიყენება
იმისთვის, რომ ადამიანებს ენერგიულად იგრძნონ თავი. კოფეინის გამოყენებისას მცირდება
ლეტარგია და ძილიანობა. აღინიშნება ფიზიკური და გონებრივი აქტივობის უმნიშვნელო
მატება, კონცენტრაციის გაუმჯობესება.

7.

კოკაინი
კოკაინი სისხლში ფილტვების მეშვეობით ხვდება. რამდენიმე წამის შემდეგ სისხლი ტვინში
გადადის. სიამოვნების კონცენტრაცია ხდება სინაფსურ სივრცეში. დოფამინის შემცველი
ნეირონები, როგორც წესი, გადასცემენ თავიანთ სიგნალებს დოფამინის გათავისუფლებით
ბევრ სინაფსში. დოფამინი კვეთს სინაფსს, შემდეგ ჯდება მიმღები უჯრედის ზედაპირზე
არსებულ რეცეპტორებში. ჩნდება ეფექტი, რომელშიც სიამოვნების სტიმულირება ხდება,
რაც იწვევს ეიფორიის განცდას.

8.

დამოკიდებულების გამოვლინება
ეფექტი
ფსიქოსტიმულატორებში შემავალი ნივთიერებები წარმოქმნიან უნიკალურ ეფექტს აღაგზნებენ ნერვულ სისტემას, რის შედეგადაც ირღვევა გარემომცველი სამყაროს აღქმა და
წამლის დასრულების შემდეგ ხდება სრული რღვევა. მგრძნობიარე პირებში
სტიმულატორების რეგულარულმა გამოყენებამ შეიძლება გამოიწვიოს დამოკიდებულება,
რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ჯანმრთელობის ფსიქოლოგიური და ფიზიკური პრობლემები.
თუ ადამიანი ეფედრინზეა დამოკიდებული, მაშინ ეფედრინის არარსებობის შემთხვევაში მას
ეჭვი ეპარება, ჩნდება სხვადასხვა შიში და პარანოიდული აზრები. შემდგომში,
დამოკიდებულება გადაიქცევა ფსიქიკური დაავადების სხვადასხვა ფორმებად:
ჰალუცინაციები, ისტერია, დევნის მანია. ნარკომანს აწუხებს მუდმივი თავის ტკივილი,
მოძრაობების კოორდინაციის დარღვევა, ცუდად რეაგირებენ სინათლეზე, სხეული კანკალებს.

9.

სტიმულატორების გამოყენებისას, რომლებიც იწვევენ აქტიური მოძრაობის
აუცილებლობას, სხეულის ტემპერატურა მნიშვნელოვნად იმატებს, რის შედეგადაც
შეიძლება მოხდეს სითბური დარტყმის გამო სიკვდილი.
ასეთ ფსიქოსტიმულატორს ეკუთვნის ექსტაზი, რომელსაც სიყვარულის წამალს უწოდებენ.
პრეპარატი დროებით ზრდის აგზნებადობას და იწვევს ეიფორიის განცდას.
დამოკიდებულებისა და ხანგრძლივი გამოყენებისას საპირისპირო ეფექტი ჩნდება ლიბიდო მცირდება, მამაკაცებში ჩნდება იმპოტენცია და ქალებში ფრიგიდულობა.

10.

მკურნალობა
ფსიქოსტიმულანტებზე დამოკიდებულების მკურნალობა სამ ეტაპად მიმდინარეობს.
პირველი ეტაპი ტარდება საავადმყოფოში - აჩერებენ მოხსნის სინდრომს, ორგანიზმიდან წამლებს
აშორებენ. თითოეული პაციენტისთვის შეირჩევა სპეციალური თერაპია, რომელიც მოიცავს
წამლების ინტრავენურ შეყვანას და აბების მიღებას. მკურნალობის დროს აღდგება ნერვული და
გულ-სისხლძარღვთა სისტემების მუშაობა.
მეორე ეტაპი არის ფსიქოლოგიური მეთოდი. ფსიქოსტიმულატორებზე დამოკიდებულ ადამიანებს
ურჩევენ რამდენიმე კვირა გაატარონ ახლო ადამიანებთან.
მესამე ეტაპი არის რეციდივის თავიდან აცილება. ამ პერიოდის განმავლობაში ადამიანი იღებს
ვიტამინებს და წამლებს, რომლებიც კვებავს ტვინის უჯრედებს, გადის მკურნალობის კურსს
სპეციალისტებთან, რომლებიც ეხმარებიან მკურნალობის კორექტირებას, რათა სამუდამოდ
შეწყვიტონ ფსიქოსტიმულატორების მიღება.

11.

ლიტერატურა
"Ephedrine". The American Society of Health-System
Pharmacists. Archived from the original on 2017-0908. Retrieved 8 September 2017.
• ^ Briggs GG, Freeman RK, Yaffe SJ (2011). Drugs in
pregnancy and lactation : a reference guide to fetal
and neonatal risk (9th ed.). Philadelphia: Lippincott
Williams & Wilkins.
p. 495. ISBN 9781608317080. Archived from the
original on 2017-09-08.