7-3-4Өсімдіктердегі қозғалысы

1.

«Кинометафора» тәсілі
Өсімдіктердегі қозғалыс
https://youtu.be/hmuehu9wwXs

2.

1 топ
2 топ
3 топ

3. Сабақтың тақырыбы:

Өсімдіктердің қозғалысы.
Қозғалыстың өсімдіктер тіршілігіндегі
маңызы.
ПӘНІ: БИОЛОГИЯ
СЫНЫБЫ: 7

4.

Оқу мақсаты:
7.1.6.1 - өсімдіктердің қозғалысы
себептерін түсіндіріп, қозғалыстың
маңызын сипаттау (тропизмдер,
таксистер);
Сабақ мақсаты:
. өсімдіктердің қозғалысы
себептерін түсіндіреді
өсімдіктер қозғалысының
маңызын сипаттайды

5. Топтық жұмыс.

1 -топ « Өсімдіктердің қозғалу ерекшеліктері,
қозғалу реакциялары»
2- топ « Өсімдіктер тіршілігіндегі жарықтың
әсері»

6.

Тропизм – бұл сыртқы ортаға
жауап қайтару арқылы өсімдік
мүшелерінің белгілі бір жаққа
бағытталып өсуі.

7. Фототропизм – жарыққа бағытталып өсімдік мүшелерінің бір бағыттан түскен жарыққа қарай бұрыла өсуі.

8.

ГЕОТРОПИЗМ — ауырлық күшіне
байланысты өсімдіктің сабағы
немесе тамырын үйреншікті
бағыттан өзгеше бағыт алып өсуі.

9. ГЕОТРОПИЗМ

Сабақтардың теріс
геотропизмі- сабақ өсуін
жерден жоғарыға
бағыттайды.
Тамырлардың оң геотропизмі -тамыр ұшы
төменге қарай бүгіледі.

10.

ХЕМОТРОПИЗМ-Топырақтағы химиялық заттардың
көп мөлшеріне қарай бұрылып өсуі

11. Гидротропизм - өсімдік тамыр жүйесінің топырақ ылғалы бағытына қарай өсуі

12.

Гаптотропизм -
өсімдіктердің қатты заттармен
жанасқанда мүшелерінің
бұрылу реакциясы (жатаған
өсімдіктердің мұртшалары).

13.

Аэротропизм
- тамыр,
сабақтың оттегіге қарай
бағытталып қозғалуы

14.

Таксистер – бір жақты
тітіркендіргіштермен
тітіркендіргенде еркін
қозғала алатын ағзалардың
қозғалу реакциясы.

15. Таксис мысалдары

БАЛЫҚ ЖӘНЕ ҚҰС МИГРАЦИЯСЫ
Аралар күнге қарай бағытталуда
Лейкоциттердің қабынған
жерге орыналасуы

16. Настилар —өсімдікке қоршаған ортаның шашыраңқы әсеріне байланысты жүретін өсімдік қозғалысы .

17. Оң фотонастия

Таң уақытында күн
жарық кезде
бақбақтың
гүлшоғырлары
ашылады
Жарық азайғанда
гүлшоғырлары
жабылады

18. Термонастия

Ауа температурасы төмендеген кезде
бозғалдақтың гүлдері жабылып қалады.

19. Өсімдік ерекшелігі оның механикалық әсерлерге өте сезімтал болуы. Жанасу болған жағдайда жапырақтары жиналып қалады.

Неге мимоза ұялшақ ?

20. ГЛОССАРИЙ

Тропизмдар
Таксистер
Фототропизм
Геотропизм
Гидротропизм
Гаптотропизм
Хемотропизм
Аэротропизм
tropisms
taxis
phototropism
geotropism
gidrotropizm
gaptotropizm
haerotropism
emotropizm

21.

« Серпілген сауал» тәсілі
арқылы өткен
тақырыптар бойынша білімдерін еске түсіреді.
1.Өсімдіктер қозғала ма?
2. Өсімдіктер неге қозғалады?
3. Өсімдіктер не үшін қозғалады?
4. Өсімдіктер қалай қозғалады?
5. Өсімдіктер ақпарат көзі болып табыла ма?
6. Кейбір өсімдіктер еркін қозғалады, мысал
келтір.........

22.

1-тапсырма
«Сәйкестендіру» тәсілі
Берілген терминдерді анықтамасымен
сәйкестендіріңдер
Қозғалыс түрі
Сипаттамасы
1. фототропизм
А) Кейбір химиялық заттарға қатысты
өсу
2. Фототаксис
Ә) жанасудан туындаған қозғалыс
(қарапайым мимозадағы
жапырақтарды қысуы);
3. Хемотропизм
Б) өсімдік мұртшаларының қозғалысы
4. сейсионастия
В) Жарыққа жауап ретінде өсімдік
қозғалысы
5. Нутация
Г) ағзаның жарыққа қарай қозғалуы

23.

2-тапсырма
«Шындық» немесе «жалған» тәсілі
Тұжырымның «шындық» н/е «жалған» екенін
анықтаңдар
Ш
Тұжырымдама
Қозғалыс – заттар мен құбылыстардың жалпы өзгерісін, бір-біріне
әсер етуін білдіретін ұғым болып табылады.
Тигмотизм – тартылыс күшіне жауап ретінде өсімдік қозғалысы
Тропизм – тітіркендіргішке жауап ретінде өсімдіктің өсу
бағытының өзгеруі.
Физикалық және химиялық факторларының әсер етуінен бүкіл
организмнің орын ауыстыруын настия деп атайды
Гравиотропизм – Жанасуға жауап ретінде өсімдік қозғалысы
Никтинастия – бірнеше тітіркендіргіштерге, жарыққа және
температураға байланысты қозғалыс
Сейсмонастия – жанасудан туындаған қозғалыс
өсімдік мүшелерінде тургордың өзгеруіне байланысты маятник
тәрізді қозғалыстың болуы нутация деп атайды
Тамырдың суға бағыттала өсуін геотропизм дейді
Өсімдіктер тітіркендіргішке жауап ретінде ешқандай қозғалыс
немесе өсу өзгерісін көрсете алмайды.
Ж

24.

ЕБҚ оқушы тапсырмасы
Суретке қараңыз
(а) Өсімдіктің әр мүшесі үшін қозғалыс түрін
анықтаңыз

25. Күннің түсуіне қарай күнбағыс себетінің қозғалсын түсіндіреді.

26.

«Термин сөздердің жалғасын тап!»
Таксистер.........дұрыс таксистер........теріс таксистер
...................
Тропизмдер...........дұрыс тропизмдер......теріс
тропизмдер...........
фототропизмдер..............гелиотропизмдер................
..
Настия..............гаптонастия....................
фотонастия................... Нутация..............................

27.

Семантикалық карта» әдісі.
Ұзақ күндік және қысқа күндік
өсімдіктерді анықтаңыз.
№
Өсімдіктер:
1
2
3
4
5
6
7
8
Нарғызгүл
Қарабидай
Мамыргүл
Арпа
Зығыр
Күнбағыс
Қызғалдақ
Ошаған
Ұзақ күн Қысқа күн

28.

Барлығы түсінікті
11
14
9
5
8
10
3
620
22
12
7
13
2
14
21
16
18
17
15
19
Сұрақтарым бар
11
14
9
5
8
10
3
620
12
7
13
2
14
16
18
17
15
19
Түсініксіз
11
14
9
5
8
10
3
620
12
7
13
2
14
16
18
17
15
19