Metodologia badań społecznych 1 (2) (1)

1. Metodologia badań społecznych

Badania w paradygmacie pozytywistycznym i humanistycznym

2. Pojęcie paradygmatu

• Podstawowe przekonanie i światopogląd określonej grupy uczonych
• Tradycja badawcza, linie myślenia, która niesie wskazówki w jaki sposób
należy podchodzić do zjawisk, jak należy je analizować, jakich efektów
należy oczekiwać i jakiego zbioru metod używać (Jodkowski 1990)
• Ogólnie aprobowane osiągnięcia w dziedzinie nauki, które w określonych
warunkach przydają wspólnocie naukowców modelowych problemów oraz
rozwiązań
Funkcje paradygmatu
• Funkcjonuje jako model, wzorzec
• Jest doktryną, którą należy poznać, by wejść do wspólnoty uczonych
• Buduje podstawę naukowego badania

3. Paradygmat badań ilościowych

• Model pozytywistyczny
• Rzeczywistość jest poznawalna. Można ją opisać i zbadać za pomocą
metod ilościowych, tj. sondażowych
• Rzeczywistość jest zewnętrzna i niezależna od badacza
• Badane są obiekty, badacz stara się je najdokładniej, obiektywnie
odzwierciedlić w zdaniach obserwacyjnych, które potem poddawane
są uogólnieniu
• Standaryzacja badań – ujednolicenie sytuacji badawczej –
porównywanie i zliczanie badanych obiektów
• Analiza statystyczna

4. Badania w paradygmacie ilościowym

• Cel badań: ustalenie ogólnych trendów i zależności między zmiennymi
zależnymi i niezależnymi
• Rola badacza: niezależny od sytuacji badawczej
• Kategorie pojęciowe: przyjęte z góry, narzucone przez teorie
• Techniki badawcze: testy, pomiary
• Narzędzia: sondaże, kwestionariusze
• Wyjaśnianie: testowanie hipotez

5. Badania w paradygmacie jakościowym

• Orientacja humanistyczna
• Odkrywanie znaczeń poszczególnych badanych układów społecznych
• Badacz oddziałuje na badaną rzeczywistość i sam zmienia się pod jej
wpływem
• Kategorie pojęciowe: wyłaniają się wraz z badaniem
• Techniki badawcze: wywiad, obserwacja, doświadczanie przez
uczestniczenie
• Narzędzia: ………..badacz i jego empatyczna osobowość tworzą
narzędzia

6. Badania w paradygmacie jakościowym

• Wyjaśnianie: wyjaśnienie/rozumienie pojawia się w trakcie procesu
badawczego i może ulegać zmianie
• Niepowtarzalność, wyniki są następstwem interakcji pomiędzy
badanym a badaczem
• Badacz jest „wewnątrz” samego procesu badawczego, staje się jego
częścią
• Badacz wkracza w sam proces badawczy (nie)świadomy własnego
przedrozumienia, poszerza horyzont poznawczy, jego wiedza i
rozumienie ulegają zmianie

7. Badania ilościowe i jakościowe

• Badania ilościowe: punktem wyjścia jest teoria, hipoteza badawcza,
zespół hipotez, pytanie dotyczące badanej rzeczywistości. Celem
badań jest zawsze wyjaśnienie badanego układu społecznego.
Ustalenie faktów, umożliwienie opisu zasięgu i częstotliwości ich
występowania, zidentyfikowanie związków i zależności
• Badania jakościowe - punktem wyjścia jest… ciekawość badacza…
• Narzędzie: pytanie „co się tutaj dzieje?”
• Wyników badania nie da się przedstawić w postaci danych
liczbowych

8. Badania jakościowe to…

• Narracje, opowieści, obserwacje
• Badania eseistyczne, narracyjne
• Wyniki badań nie są narzucone przez rozumienie znaczeń przez
badacza – najczęściej są negocjowane w dialogu z badanym
• Naukowiec zaangażowany w badaną rzeczywistość zyskuje zdolność
rozumienia świata badanych, ich sposobu nadawania znaczeń, a także
czynników warunkujących znaczenia