АПЗ Лек 08_Освещение

1. 8 дәріс

Өндірістік ғимараттардың терезелері

2. План лекции

1. Болат терезе панельдері
2. Ағаш терезе жақтаулары
3. Профильді шыныдан жасалған мөлдір қоршау

3. Өндірістік ғимараттардың терезелері

Өнеркәсіптік ғимараттарды шынылаудың өзіндік талаптары бар, олар
пайдалану жағдайлары мен қауіпсіздікке қатысты талаптарға қажетті
сәйкестікке байланысты.
Өндірістік ғимараттардағы терезелердің функционалдық мақсаты
басқа нысандардағы мөлдір құрылымдармен бірдей. Бұл келесі
аспектілерді қамтамасыз етуді қамтиды:
қажетті температура мен ылғалдылық деңгейі бар микроклимат;
• қауіпсіздік және еңбекті қорғау және қауіпсіздік ережелеріне сәйкес келетін
жарықтандыру;
• шаңнан, ылғалдан және шуылдан қорғау;
• өрт қауіпсіздігі.
• эстетика – ғимараттардың қасбеттері, оның ішінде олардың жарық
саңылаулары сәулет дизайнына сәйкес келуі керек.

4.

Өнеркәсіптік ғимараттардағы терезе саңылауларының пішіні, өлшемі және орналасуы жұмысшылар мен
процестің жеткілікті жарықтандыруын қамтамасыз ету үшін жарықтандыру есептеулері негізінде таңдалады.
Ғимараттың табиғи жарықтандыруын жобалау кезінде бірқатар факторлар ескеріледі: ғимараттың
мақсаты, үй-жайдың микроклиматы, құрылыс аймағының климаттық жағдайлары және т.б.
Жарық тесіктері қарастырылған:
ғимараттың қабырғаларында (табиғи бүйірлік жарықтандыру) жеке терезелер немесе таспалар түрінде
(биіктігі бойынша бір немесе бірнеше таспалар),
төбеде (фонарьлар арқылы жарықтандыру).
Терезелер ғимаратқа қажетті жарықтандыруды, желдетуді және жылу оқшаулауын қамтамасыз етіп, берік,
берік және эстетикалық жағымды болуы керек.
Бір қабатты өнеркәсіптік ғимараттарда терезелер ғимарат конвертінің едәуір бөлігін алады, сондықтан
олардың өлшемдерін анықтау кезінде экономикалық факторларды ескеру қажет.
Үздіксіз шынылау шамадан тыс жылу шығаратын ғимараттар үшін, сондай-ақ қауіпті өндірістік
объектілер орналасқан ғимараттар үшін ұсынылады.
Терезе құрылымдары күшті және күшсіз жүктемелерге ұшырайды.
Күшті жүктемелерге жел, қар және орнату жүктемелері жатады.
Күшті емес жүктемелерге температура мен ылғалдылық деформациялары, шу, күн радиациясы, шаң,
жауын-шашын, ауадағы агрессивті химиялық қоспалар және т.б.
Терезе әйнегі бір, екі және үш есе болуы мүмкін.
Терезе саңылауларының номиналды өлшемдері - ені мен биіктігі - 600 мм-ге еселікте қабылданады.
Ғимараттың дайын қабатынан саңылаудың түбіне дейінгі қашықтық 1,2 м, 1,8 м немесе одан да көп деп
белгіленеді.
Терезе саңылаулары жеке жақтаулармен немесе дайын панельдермен толтырылады.
Терезелер материалы бойынша жіктеледі: ағаш, темірбетон және металл.

5. Өнеркәсіптік құрылыс шамдары. Шамдардың тағайындалуы және түрлері

Үлкен ені мен ұзындығы бар өнеркәсіптік ғимараттарда бүйірлік жарық шамдары (сыртқы қабырғаларда) арқылы стандартты
жарықтандыруды қамтамасыз ету мүмкін емес.
Сондықтан мұндай ғимараттарда төбесінде жылтыратылған қондырмалары бар арнайы саңылаулар қарастырылған, олар фонарьлар деп
аталады.
Егер фонарьлар тек жарықтандыру үшін ғана емес, сонымен қатар кеңістікті желдету үшін де қызмет етсе, оларды жеңіл аэрациялы
фонарльлар деп атайды.
Тік бұрышты шамдар: артықшылықтары:
Оларды орнату оңай және сенімді жұмыс істейді. Олардың тігінен орналасқан шыны беттері оларды ластануға және күн сәулелеріне азырақ
сезімтал етеді, су өткізбейтін және тазалауды жеңілдетеді.
• Кемшіліктері: жарықтың аз шығуы: бірдей жарықтандыру үшін олардың ауданы көлбеу әйнегі бар шамдарға қарағанда 1,5 есе үлкен болуы
керек.
Трапеция тәріздес аспалы терезелер көлденеңінен 70-80° бұрышта орналасқан.
Артықшылықтары: жақсы жарық белсенділігі.
Кемшіліктері: күн сәулесінің жоғарылауы, ластану, терезелер ашық болған кезде ағып кету және күрделі дизайн.
Үшбұрышты төбе терезелері көлденеңінен 45° бұрышпен әйнектелген және тек бекітілген терезелермен жасалған.
М-тәрізді аспалы терезелер тік және көлбеу әйнектері бар. Олар қарқынды ауа алмасуды қажет ететін ғимараттарда қолданылады.
Сарай шамдары тік әйнекпен және көлбеу шатырмен ерекшеленеді. Олар бөлмені тікелей күн сәулесінен тиімді оқшаулайды және
диффузиялық, біркелкі жарықтандыруды жасайды. Дегенмен, олардың құрылысы күрделі және жоғарыда талқыланған шамдарға қарағанда
энергияны үнемдейді.
Бұл шамдардың негізгі кемшілігі - олардың жанында қардың жиналуы, ғимараттың төбесінде «қар қалталары» деп аталатындарды
жасайды.
Осыған байланысты шатырдың фонарының дизайны неғұрлым жетілдірілген.

6.

Жеңіл (жарық аэрация)
шамдардың негізгі
түрлері:
а – тіктөртбұрышты;
б, в – трапеция
түрінде
г – үшбұрыш;
д – М-пішінді;
е – шед тәріздес;
ж, з и – зенитты шам.

7. Конструкции прямоугольных фонарей

Тікбұрышты фонарьлардың (жарықшамдардың) жүккөтергіш болат конструкцияларына фонарь
панельдері, фонарь фермалары, фонарьлардың бүйір панельдері және байланыстар жатады.
• Бірыңғайланған тікбұрышты фонарьлар:
• ені 6 м – 12 және 18 м аралықтар (пролеттер) үшін,
• ені 12 м – 24, 30 және 36 м аралықтар үшін.
• Фонарьлар үшін әйнектеудің номиналды биіктігі:
• ені 6 м – 1500, 1750 және 2х1250 мм,
• ені 12 м – 1750, 2х1250 және 2х1500 мм.
• Фонарьлардың ұзындығы – 84 м-ден аспайды. Фонарьлардың бүйірлері арасындағы және бүйірлерден
ғимарат қабырғаларына дейінгі қашықтық – шатыр конструкцияларының қадамына тең деп қабылданады.
Фонарь панельдері тіректерден, көлденең элементтерден және табақша қаптамадан тұрады. Панельдер
фонарьдың әйнектеу жазықтықтарында орналасады және шатыр конструкцияларына тіреледі; Жоғарғы көлденең
тіректер – фонарь фермалары мен фонарьлардың бүйір панельдері. Шатыр конструкцияларының қадамына (6
немесе 12 м) қарамастан – панельдердің номиналды ұзындығы – 12 м. Фонарь фермалары мен фонарьлардың
бүйір панельдері шатыр конструкцияларының үстіне орнатылады. Олардың ені – 6 және 12 м және олар тіректер
жүйесінен, көлденең элементтерден және тіреуіштерден (раскостардан) тұрады.
• Әйнектеу биіктігіне байланысты фонарь элементтерінің биіктігі:
• темірбетонды жабын плиталары болғанда – 2720, 3430 және 3930 мм,
• болат профильді төсеніш болғанда – 2635, 3345 және 3845 мм (тиісінше 1750, 2х1250 немесе 2х1500 мм әйнектеу
биіктігі үшін).
• Фонарьлардың жүккөтергіш конструкцияларын салқын иілген немесе ыстықтай илектелген швеллерлер мен
бұрыштықтардан дайындайды. Оларды жабын фермалары мен арқалықтарына болттармен және дәнекерлеу
арқылы бекітеді.

8.

Тікбұрышты фонарьлардың қоршаулары жабыннан, ернеулік
элементтерден, әйнектелген беттерден және шеткі қабырғалардан тұрады.
• Фонарьдың жабыны цехтың жабынына ұқсас конструкцияға ие.
• Ернеу:
• профильді төсеніштен жасалған жабын кезінде – болат швеллерден немесе ағаш брустардан
жасалады;
• темірбетон плиталардан жасалған жабын кезінде – асбестцементті панельдерден жасалады.
• Жабын сыртқы су бұрғышпен және шатыр конструкцияларының еңістігіне
қарамастан 1,5% еңістікпен қабылданады.
• Фонарьлардың ернеулері фибролитпен немесе басқа да тиімді материалмен
жылытылады.
• Сыртынан жылытқыш асбестцементті немесе болат толқынды табақтармен, не
болмаса су оқшаулағыш кілеммен және болат алжапқышпен (фартукпен) қорғалады.
• Жақтаулар (переплеттер) қалыңдығы 4-8 мм және ені 575 мм кәдімгі немесе
армирленген әйнекпен толтырылады.
• Ауыр жұмыс режиміндегі көпірлі крандары бар ғимараттарда әйнектеу үшін
армирленген әйнек қолданылады, ал кәдімгі әйнекпен толтырылған жағдайда –
оның астына (әйнектердің төмен құлауын болдырмау үшін) көлденең металл торлар
қарастырылады.

9. Схемы стальных конструкций прямоугольного фонаря: а – панель фонаря;   б – фермы фонаря;   в – панель торцов;   г –переплет;  

Схемы стальных конструкций прямоугольного фонаря:
а – панель фонаря; б – фермы фонаря; в – панель торцов; г –переплет;
1 – ось узла стропильной фермы; 2 – панель; 3 – монорельс;
4 – резиновый профиль; 5 – таврик № 4,5; 6 - клямера

10.

Конструктивные детали прямоугольных фонарей:
а – при покрытии из стального проф. настила;
б – то же, из железобетонных плит;
1 – Шатырлық мырышталған болат;
2 – швеллерлер;
3 – Профильді төсеніш;
4 – Фонарь фермасы;
5 – панель;
6 – Жақтау(переплет);
7 – Ағаш брустар;
8 – Асбестцементті немесе болат толқынды
жабындар;
9 – Өртке қарсы тығын (заглушка);
10 – Темірбетон плита;
11 – Асбестцементті ернеулі панель;
12 – анкер.
Кеңістіктік тұрақтылық: Фонарьдың үстіңгі
жағындағы көлденең байланыстар жел жүктемесін
қабылдайды, ал фермалар арасындағы тік байланыстар
күшті шатыр фермаларына береді.

11.

Жарық (жарық-аэрациялық) фонарьлары жүккөтергіш және
қоршау конструкцияларынан құрастырылады.
Жүккөтергіш конструкциялар: Фонарьлардың
(зениттіктен басқа) жүккөтергіш конструкциялары рама
түрінде болады:
• Темірбетон фермалар мен жабын арқалықтарында — болат, кейде
темірбетон рамалар қолданылады.
• Болат фермаларда — болат рамалар.
• Ағаш фермалар мен арқалықтарда — ағаш рамалар қолданылады.
• Зениттік фонарьлар: Бұл — жабын жазықтығында жарық
өткізгіш беттері бар неғұрлым жетілдірілген
конструкция.
• Материалдары: Жарық өткізгіш қоршаулары шыны блоктардан,
шыны пластиктен және органикалық шыныдан жасалады.
• Артықшылықтары: Жоғары жарық белсенділігіне ие, тікбұрышты
фонарьлармен салыстырғанда жарық ойықтарының ауданы 2 есе
аз болады, біркелкі жарықтандыруды қамтамасыз етеді,
салмағы жеңіл және пайдалану сапасы жақсы.
• Кемшілігі: Шаңмен тез ластанады. Күмбезді және сводты

12.

Конструкции трапециевидных и треугольных фонарей мало отличаются от прямоугольных, но имеют более сложные сопряжения
отдельных элементов.
Шедовые фонари - входят в основную конструкцию покрытия, образуя его зубчатый профиль.
Несущие конструкции шедовых фонарей - стропильные фермы, размещаемые в плоскостях вертикального или наклонного остекления.
Ограждения глухих участков - жб плиты или скорлупы, опирающиеся одним концом на верхний, другим - на нижний пояс ферм.
Конструкции зенитных фонарей
Светопропускающие элементы - из органического стекла, стеклопластика, стеклопакетов, профильного стекла, стеклоблоков.
Зенитные фонари с применением оргстекла толщиной 3-4 мм подразделяют на:
точечные с размерами светового проема 1200x1400 мм,
панельные со световыми проемами 1400x6000 мм.
Состав фонаря - металлический стакан, опорная деревянная рама, светопропускающие элементы.
Стаканы - из листовой стали толщиной 2-3 мм и крепят к железобетонным плитам покрытия дюбелями.
Боковые грани стаканов - для повышения светоактивности фонарей устанавливают наклонно и окрашивают в белый цвет.
Опорные рамы - являющиеся основанием для светопропускающих элементов, изготовляют из антисептированной древесины.
Для лучшего самоочищения от пыли и снега и большей прочности - остекленным поверхностям придают купольную форму.
В панельных фонарях - светопрозрачный колпак монтируют из рядовых и торцовых секций, соединенных между собой с помощью
накладок из оргстекла.
В зависимости от теплотехнических условий купола могут быть одно-, двух- и трехслойными.
Крепят купола к опорной раме - шурупами с колпачками через уплотняющие прокладки.. Места примыкания кровельного ковра к
фонарям защищают оцинкованной сталью. Если необходимо использовать зенитные фонари для аэрации, купола устраивают открывающимися.
Размеры двухскатных фонарей в плане 3х3 м, а односкатных- 1х1,5 м.
Основные элементы фонаря - стеклопакеты, стальной стакан, нащельники и фартук.
Светопропускающее заполнение фонарей - укладывают наклонно под углом 12° к плоскости покрытия.
Стаканы - изготовляют из холоднотянутых и прокатных профилей, фартуки - из оцинкованной стали толщиной 0,7 мм.
Стаканы крепят к прогонам и настилу - самонарезающими болтами.

13. Зенитные фонари из органического стекла: а – точечного типа;   б – панельный;   1 – плита покрытия;   2 – герметик;   стальной

Зенитные фонари из органического стекла:
а – точечного типа; б – панельный;
1 – плита покрытия; 2 – герметик; стальной стакан;
4 - двухслойный купол из оргстекла; 5 - колпачок; 6 – опорная деревянная рама;
7 – оцинкованная кровельная сталь; 8 – накладка из оргстекла.

14.

Детали зенитных фонарей
а – фонарь из стеклопакетов;
б – то же, из стеклоблоков;
в – стеклопластиковые панели;
г – из отдельных листов стеклопластика;
1 – прогон; 2 – профилированный настил;
3 – фартук; 4 – утеплитель;
5 – стакан фонаря;
6 – стеклопакет;
7 – резиновый уплотнитель;
8 – фольга; 9 – прижимной элемент;
10 – защитная сетка; 11 – мастика;
12 – нащельщик; 13 – переплет;
14 – стеклоблок; 15 – уголок;
16 – опорный столик; 17 – стеклопластик;
18 – рама из швеллеров и уголков с ребрами;
19 – ребра через 0,5 м;
20 – деревянная площадка;
21 – крюк из полосы; 22 – шуруп.

15.

16. Промышленное освещение. Все об освещении цехов и производственных помещений

Производственное освещение — это система естественного и искусственного освещения, обеспечивающая нормальное
функционирование рабочего процесса. Научно доказано, что качество освещения производственного помещения напрямую влияет
на качество выпускаемой продукции и состояние здоровья сотрудников. Поэтому освещению цеха или склада нужно уделить большое
внимание.
Системы и виды производственного освещения
Естественное
Естественное освещение — это солнечные лучи. Такой свет обеспечивает оптимальную цветопередачу и является самым
комфортным для глаза человека. Естественный свет изменяется вне зависимости от человека. На естественное освещение влияют время дня,
сезонность, осадки, географические особенности местности. Обеспечить сотрудников естественным освещением достаточно сложно. Для
этого в производственных помещениях устанавливают большие окна.
Солнечный свет из окна в стене - это боковое освещение, из окна на крыше - верхнее, и сбоку, и сверху - совмещенное.
При ширине помещения менее 12 м - достаточно бокового освещения с одной стороны.
При ширине от 12 до 24 м - необходимо проникновение солнечного света с двух боковых сторон.
При ширине более 24 м - применяют комбинированное освещение. Это одновременное сочетание естественного
и искусственного света. Комбинированное освещение помогает уменьшить потребление электроэнергии.
Искусственное
Это освещение, получаемое из искусственных источников света. Такой вид освещения применяется там, где естественного
освещения нет (или его недостаточно). Светильники бывают:
настенными, напольными, потолочными, встраиваемыми и торцевыми.
Искусственное освещение по способу распределения света условно делится на:
Общее - располагается вверху, под крышей. Общее освещение распределяет свет равномерно и создает общий световой фон.
Местное - применяют для освещения тех участков, для которых общего света недостаточно.
Комбинированное - сочетает в себе и фоновый общий свет, и использование различных типов местного освещения.

17. У естественного освещения есть один критически важный недостаток – его непостоянство. Влиять на уровень солнечного света

невозможно, он зависит от ряда факторов –
времени дня, географического расположения, сезонности, особенностей рельефа местности.