3_ФОЭС_IAS_1_«Финансылык_отчеттуулукту_сунуштоо

1. ФОЭС (IAS) 1 «Финансылык отчеттуулукту сунуштоо (берүү) »

2. Стандарттын максаты

•Максаты: Өткөн мезгилдер жана башка ишканалардын отчеттору менен салыштырмалуулукту камсыз кылуу.
•Түзүмү жана мазмуну боюнча минималдуу көрсөтмөлөр.
Стандарттын максаты
• Жалпы багыттагы финансылык отчеттуулукту
берүүнүн негиздерин белгилөө.
• Максаты: Өткөн мезгилдер жана башка
ишканалардын отчеттору менен
салыштырмалуулукту камсыз кылуу.
• Түзүмү жана мазмуну боюнча минималдуу
көрсөтмөлөр.

3. Колдонуу чөйрөсү

• Бардык жалпы багыттагы финансылык отчетторго
колдонулат.
• ФОЭС (IAS) 34 «Аралык финансылык отчеттуулукка»
карата 15–35-пункттар гана колдонулат.
• Башка ФОЭСтер таануу жана баалоо талаптарын
белгилейт.

4. Финансылык отчеттуулуктун максаты

• Активдер, милдеттенмелер жана капитал
тууралуу маалымат берүү
• Киреше жана чыгашалар тууралуу маалымат
берүү
• Кардарларга, инвесторлорго жана башка
кызыкдар тараптарга чечим кабылдоого жардам
берүү

5. Финансылык отчеттун курамы

•Формалары
•Финансылык абал жөнүндө отчет
•Пайда жана зыян (чыгашалар) боюнча отчет
•Башка кирешелер жөнүндө отчет
•Акча каражаттарынын кыймылы жөнүндө отчет
•Капиталдын алмашуусу жөнүндө билдирүү

6. Финансылык отчеттуулуктун элементтери

• Активдер
• Милдеттенмелер
• Капитал
• Киреше
• Чыгымдар
• Пайда жана чыгашалар
• Жалпы киреше

7. Финансалык отчеттуулук модели

Учурдагы таза
активдердин
өзгөрүшү
Пайда жана
чыгашалар
Мезгил үчүн
комплекстүү
киреше
Эсеп
саясатындагы
өзгөрүүлөрдүн
таасири
Башка
комплекстүү
кирешелер жана
чыгашалар
Учурдагы ээлери
менен болгон
бүтүмдөр
• Акция чыгаруу
•Акцияларды сатып
алуу
•Дивиденддер

8. Отчеттуулуктун тузулгон убактысы

• Жок дегенде жыл сайын
• Аралык отчеттуулук: эң аз дегенде финансылык жылдын
биринчи 6 айына

9. Финансалык отчеттуулук

Footer Text
Финансалык отчеттуулук
• Финансалык
отчеттуулук
-Бул
мекеменин
ишмердуулугунун финансылык акыбалы жонундо
жалпыланган маалыматты беруу максатында каржылык
эсеп маалыматтарына таянып белгилуу бир мезгилге
тузулгон отчеттуулуктун формалар жыйындысы.
9

10.

• Отчеттуулуктун максаты -Бул Компаниянын финансылык
абалынын озгоруулору жана ишмердуулугунун жыйынтыктары
жонундо колдонуучуларга маалымат беруу

11. Колдонуучулар:

Footer Text
Колдонуучулар:
Колдонуучуларга физикалык жана юридикалык жактар боло
алышат. Маалыматтын колдонуучуларын 2 категорияга болсо
болот:
Тышкы колдонуучулар:
Ички колдонуучулар:
Мамлекеттик башкаруу органдары-
Министрликтер,агенстволор,
-Налогдук, укук коргоо,козомолдоо органдар-
ГНС(гос.налог.служба),Жогорку сот,Прокуратура,МВД.
-Потенциалдык инвесторлор-акция сатып алуу,жаны
проектти ишке ашыруу.
11
-Иш партнерлор-Келишимдерди тузуу учун.
-Банктар- Кредиттерди берип,кайтарып алуу.
-Фондулук Биржалар-Акцияларын биржага чыгарып
чыкарбоо чечимин кабыл алуу учун.
• Менчиктик(собственник)-Кирешенин
колому,каражаттардын эффективдуу колдонулушу.
• -Жетекчилер-кабыл алган чечимдердин
эффективдуулугун аныктап,онуктуруу жолдорун табууга
жардам берет.
• -Каржы менеджерлери-Каражаттарга муктаждыгын
билуу,инвестициялардын эффективдуулугун уйронуу.
• -Юристтер-Дивиденттердин туура мыйзамга ылайык
болуштурулуусу.
• -Жумушчулар-Айлык акынын денгээлин билип,Бул
мекемеде карьералык перспективаларды аныктоо.

12. Финансалык отчеттулуктун сапаттуу Мүнөздөмөсү(характеристика)

Footer Text
Финансалык отчеттулуктун сапаттуу
Мүнөздөмөсү(характеристика)
1.Тушунуктуулук(Ясность)-Колдонуучунун Белгилуу
2.Орундуулук(Уместность,Консерватизм)-
бир билим даражасына ээ болуп отчетто берилген
Отчетко тиешелуу гана маалыматты
маалыматты тушуно билип, аны оной чечмелей
камтып,ашык информациянын камтылбоосу.
алуусу
4.Салыштыруучулук(Сопоставимость,Преемственно
сть)-ар кайсы мезгилдердин маалыматтарын
салыштыруу мумкунчулугу.
12
5/16/2026
3.Ишенимдуулук(Достоверность)-калп
маалыматтын болбоосу,жана документтерге
таянган туура информация гана камтылуусу.

13. ФОЭСтин принциптери стандартта ачылган

Footer Text
ФОЭСтин принциптери стандартта
ачылган
(1)Кошуп эсептоо принциби(Принцип начисления)операциялар толонгондо эмес,ишке ашырылган
мезгилинде катталат.ошондуктан отчетто келечекте
толоно турган милдеттенмелер,келечектеги
мекеменин кирешелери да катталат.
(2)Узгултуксуз принциби(Принцип
непрерывности)-Милдеттенмелерди жана
активдерди(каражаттарды) баалоодо мекеме
озунун ишмердуулугун улантат деген божомол
бар.
(3)Автономдук принциби-мекеменин
ээлеринин жеке карыз жана кирешелери
(4)Мезгилдуулук принциби-отчеттор
белгилуу бир бирдей мезгил сайын
берилип туруусу.
менен тиешеси жок.
(5)Акча бирдиги принциби-Баардык
каражаттар,милдеттенмелер бирдей акча
13
5/16/2026
бирдиги боюнча баалануусу. Ж.Б.

14. Финансылык абал жөнүндө отчет

Активдерди/милдеттенмелерди
Баланста милдеттүү көрсөтүлүүчү беренелер
Кыска мөөнөттүү (≤12 ай)
Активдер: накталай каражат, дебитордук карыз,
запастар, негизги каражаттар
Узак мөөнөттүү (>12 ай)
Милдеттенмелер: кыска жана узак мөөнөттүү
карыздар
Капитал: акциялар, резервдер, ашыкча пайда

15. Пайда жана зыян жонундо отчетПЗжО (ОПУ,отчет о финансовых результатах)

• ПЗжО -Жылдын башынан аягына чейинки кирешечыгашалар жонундо маалымат камтып,отчеттук
мезгилге финансылык натыйжалар жонундо маалымат
берилет. ПЗжО ишмердуулуктун натыйжасын пайдазыян алып келгендигин корсотот.Учурдагы мезгилдин
натыйжасы эски мезгилдин жыйынтыгы менен кошулуп
берилет(нарастаящий).
15

16.

ПЗжО
1. Киреше – 6110
2. Өздүк нарк – 7100/7200
3. Дүң пайда – (1-2)
4. Башка операциялык эмес кирешелер – 6200
Чыгашалар
5. Реал-го кеткен чыгымдар – 7500
6. Администрациялык чыгымдар – 8000 (счетунун баары)
7. Башка операциялык чыгымдар – 7600
8. Пайда – (3+4-5-6-7)
Операциялык эмес киреше/чыгашалар
9. Инвестициядан түшкөн киреше – 9110/9120/9130
10. Пайыз түрүндөгү чыгаша – 9510
11. Курстук (валюта) айырмадан түшкөн киреше/чыгаша – 9140/9520
12. Башка чыгаша/кирешелер – 9190/9590
13. Операциялык эмес киреше/чыгашанын баары – (9-10+11+12)
14. Салык төлөөгө чейинки пайда – (8+13)
15. Киреше салыгы – 9910 – (14*10%)
16
16. Таза пайда (ТП) – (14-15)

17. БПжО

Footer Text
БПжО
Бөлүштүрүлбөгөн пайда Сб (БПСб) – 5300
Таза пайда (ТП)
Дивиденддер – 3540
БП+ТП-Дивиденддер=БПСа
17
5/16/2026

18. Акча каражаттардын кыймылы жөнүндөгү отчет АККЖО (ОДДС)

Footer Text
Акча каражаттардын кыймылы
жөнүндөгү отчет АККЖО (ОДДС)
• АККЖО -Бул мекемеге тушкон жана толонгон акча каражаттар
жонундогу маалыматты камтыган таблица.
• Дуйнолук практикада 2 метод колдонулат:
• -Түз метод-бул метод негизги келуу жана кетуу булактарын
корсотууго таянат (Товар сатып алуу,айлык толоп беруу,
салыктарды толоо,Заказчиктер,сатып алуучулардан киреше)
• -Кыйыр метод-Бул Таза пайданы(чистая прибыль)акчалык эмес
типтеги операциялар менен тузот (Таза пайда;ТузоолорАмортизация,Резерв, запастарда озгоруулор,Влютаны кайра
баалоодон тапкан киреше,Пайда салыгына чыгымдар.)
18
5/16/2026

19. Отчеттун болумдору:

Footer Text
Отчеттун болумдору:
Отчет 3 болумдон турат:
• Операциялык ишмердуулуктогу акча агымы: Товар жана кызмат сатуудан тушкон акча
Поставщиктерге товар/кызматтарга толоп беруулор.
Жумушчуларга эмгек акысын толоо ж.б.
• Инвестициялык ишмердуулуктогу акча агымы:
Узак мооноттуу активдерди сатып алууга толоолор жана аларды кайра сатуудан тушкон
акчалар
Акчалай аванс жана займдарды беруудон тушкон акча
Башка мекеменин долялык жана карыздык инструменттерин сатып алууга болгон
толоолор,жана алардан тушкон акчалар
• Каржылык ишмердуулуктогу акча агымы:
Акция же башка долялык инструменттерди чыгаруудан тушкон акчалар
Карыздык милдеттенмелерди чыгаруудан тушкон акчалар(облигация,вексель ж.б.)
Дивиденттерди толоо
19
5/16/2026

20. Капиталдагы озгоруулор жонундогу отчеттулук

Footer Text
Капиталдагы озгоруулор жонундогу
отчеттулук
-Бул жеке акциялар жана болуштурулбогон пайдадагы
озгоруулор жонундо маалымат,ошондой эле
уставдык,резервдик ж.б. капиталдардын кыймылын
корсоткон отчет.
20
5/16/2026

21. Капиталдагы озгоруулор жонундогу отчеттулук

Footer Text
Капиталдагы озгоруулор жонундогу
отчеттулук
Отчет 3 болумдон турат:
1.Капиталдын кыймылы(Жеке акциялар,Уставдык капитал,кошумча
капитал,резервдик капитал,болуштурулбогон пайда)
Уставдык капитал-негизги ачылышында киргизилген
менчикчинин(собтвенник) оз акча каражаттары
Кошумча капитал-кобун эсе бул обороттон тышкы активдердин
баасынын осушу,курстук айырмачылык,акциялардын баасынын
осушу.
Резервдик капитал-Мекеменин уставы менен белгиленип,пайдадан
келечектеги болуп кете турган жагымсыз жагдайларга чегерилген
акча каражаттар.(резервдик фонд уюштурулат)
21
5/16/2026

22. Капиталдагы озгоруулор жонундогу отчеттулук

Footer Text
Капиталдагы озгоруулор жонундогу
отчеттулук
2.Мекеменин учеттк политикасынын озгоруулорунон
жана каталарды ондоодон келиип чыккан тузотуулор:
-Бухгалтердик эсеп жонундо мыйзамдардын озгоруусу
-Мекеменин бухгалтердик эсепти жургузуудо жаны
ыкмаларды колдонуусу.
-Каталардын пайда болуусу жана мыйзамга жана
бухгалтердик эсепке ылайык ондолуусу.
3.Таза активдер-учурдагы жылдагы маалымат,откон жыл
жана 2 жыл мурунку маалымат берилиши керек.
22
5/16/2026

23. Эскертүүлөр (оңдоо)

• Маанилүү эсеп саясатын ачыкка чыгаруу.
• Финансылык отчеттуулуктан түздөн-түз алууга мүмкүн болбогон, ошондой
эле түздөн-түз отчеттордо берилбеген, бирок аларды түшүнүү үчүн зарыл
болгон маалыматтарды ачуу.
• Компания жана айрым окуялар жөнүндө жалпы маалымат:
Билдирмелер бекитилген күнгө чейин жарыяланган дивиденддер;
Артыкчылыктуу акциялар боюнча жарыяланбаган кумулятивдүү
дивиденддер;
Ишкананын башкы кеңсесинин юридикалык жана реалдуу дареги;
Ишкананын укуктук формасы;
Компаниянын ишмердүүлүгүнүн жана негизги ишинин мүнөзүн баяндоо;
Башкы компаниянын аты, жана акыркы башкы компания ким;
Келечек жана белгисиздик булактары жөнүндө негизги божомолдор.
• Түшүндүрмөлөр системалуу түрдө берилиши жана негизги отчетторго
шилтемелерди камтышы керек.

24. Кейс: "Ала-Тоо" компаниясынын финансылык отчеттуулугу

Кейс: "Ала-Тоо"
компаниясынын
финансылык отчеттуулугу
"Ала-Тоо" компаниясы 2025-жылдын 31-декабрында төмөнкү маалыматтарды берди:
• Акча каражат: 50 000 сом
• Дебитордук карыз: 30 000 сом (кыска мөөнөттүү)
• Запастар: 20 000 сом
• Негизги каражаттар: 100 000 сом (узак мөөнөттүү)
• Кыска мөөнөттүү кредитордук карыздар: 25 000 сом
• Узак мөөнөттүү кредит: 40 000 сом
• Акционердик капитал: 120 000 сом
• Резервдер жана ашыкча пайда: 15 000 сом
• Компания отчеттуулукту IAS 1 стандарты боюнча даярдашы керек.
• 1:Кыска жана узак мөөнөттүү активдерди аныкта: кайсы активдер кыска мөөнөттүү, кайсысы узак?
• 2:Кыска жана узак мөөнөттүү милдеттенмелерди аныкта.
• 3:Баланс түзүүдө активдердин жалпы суммасы канча болот жана ал милдеттенмелер менен капиталга тең болушу керекпи?
• 4:Компания отчетту бирдиктүү «ПЗжО» отчету менен бере алабы?
• 5:Эгер компания кыска мөөнөттүү активдерди жана узак мөөнөттүү активдерди чогуу көрсөтсө, IAS 1 стандарты боюнча
туурабы?

25.

Жооп 1:Кыска мөөнөттүү активдер:Накта каражат: 50 000 сомДебитордук карыз: 30 000 сомЗапастар: 20 000 сом
Узак мөөнөттүү активдер:Негизги каражаттар: 100 000 сомСуроо 2:Кыска жана узак мөөнөттүү милдеттенмелерди аныкта.
Жооп 2:Кыска мөөнөттүү милдеттенмелер:
Кыска мөөнөттүү кредитордук карыздар: 25 000 сом
Узак мөөнөттүү милдеттенмелер: Узак мөөнөттүү кредит: 40 000 сом
Жооп 3:Активдердин жалпы суммасы:50 000 + 30 000 + 20 000 + 100 000 = 200 000 сомМилдеттенмелер + Капитал:25 000 +
40 000 + 120 000 + 15 000 = 200 000 сом
Жооп 4:Ооба, IAS 1 компанияга бирдиктүү же эки өзүнчө отчет даярдоого мүмкүнчүлүк берет. Компания кааласа,
бирдиктүү отчетту түзсө болот.
Жооп 5:Жок, IAS 1 боюнча активдер жана милдеттенмелер кыска жана узак мөөнөттүк түрдө классификациялануусу
керек.Эгер чогуу көрсөтүлсө, маалыматтын калыстыгы бузулат жана отчеттуулуктун салыштырмалуулугу төмөндөйт.

26. Thank you

27. Тест

1. Эгерде ишкананын операциялык циклы 18 айды түзсө, актив качан кыска мөөнөттүү деп таанылат?
А) 12 айдын ичинде сатылса.
Б) 18 айдын ичинде (операциялык циклде) сатылса же колдонулса.
В) 6 айдын ичинде гана.
Г) Каалаган убакта.
2. Пайда-зыян жөнүндө отчетто чыгашаларды классификациялоонун кайсы ыкмасы ишканадан көбүрөөк субьективдүү баалоону талап кылат?
А) Мүнөзү боюнча
Б) Функциясы боюнча
В) Эки ыкма тең бирдей.
Г) ФОЭС баалоону талап кылбайт.
3. Финансылык отчеттуулукка эскертүүлөрдө (Notes) биринчи кезекте эмне көрсөтүлөт?
А) Директордун сүрөтү.
Б) ФОЭСке шайкештик жөнүндө билдирүү.
В) Ишкананын акцияларынын баасы.
Г) Бардык кызматкерлердин тизмеси.
4. Ишкана отчеттук мезгилин 12 айдан 15 айга өзгөрттү. IAS 1 боюнча бул учурда эмне кылуу керек?
А) Мындай кылууга такыр тыюу салынат.
Б) Өзгөртүү себебин жана маалыматтар толук салыштырмалуу эмес экенин ачып көрсөтүү.
В) Эч нерсе жазуунун кереги жок.
Г) Бардык өткөн жылдарды 15 айга кайра эсептөө.
5. Мекеменин ээлеринин жеке карыз жана кирешелери менен тиешеси жок. Кайсыл принцип?
А) Узгултуксуз
Б) Автономдук
В) Мезгилдуулук
Г) Кошуп эсептоо