12-საკონსტიტუციო (2)

1. საქართველოს მოქალაქეობა

საქართველოს
{
მოქალაქეობა

2.

მოქალაქეობის არსი
სამართლებრივი კავშირი
პირსა და სახელმწიფოს
შორის
ორმხრივი უფლებამოვალეობები
არ იზღუდება
სახელმწიფოს
ტერიტორიით

3.

საქართველოს
მოქალაქის
ექსკლუზიური
უფლებები
ხელისუფლების
განხორციელებასა და
პოლიტიკურ საქმიანობაში
მონაწილეობა
საქართველოს
ტერიტორიაზე ყოფნისა და
მის გარეთ სახელმწიფოს
მფარველობის მიღება
სახელმწიფო სამსახურში
მუშაობა
სასოფლო-სამეურნეო
დანიშნულების მიწაზე
საკუთრება
სათანადო
ჯანმრთელობისა და
განვითარებისათვის
აუცილებელი
პირობებით
უზრუნველყოფა
საზღვარგარეთ
გარდაცვლილი მოქალაქის
საქართველოში
გადმოსვენება

4.

საქართველოს
მოქალაქის
ექსკლუზიური
მოვალეობები
ლოიალურობის
ვალდებულება
ნებართვის აღება სხვა
ქვეყნის სამხედრო
სამსახურში, პოლიციის
ან უშიშროების
სამსახურში შესვლასთან
დაკავშირებით
სამხედრო
ვალდებულება
ექსკლუზიური
უფლებებიდან
გამომდინარე
მოვალეობები

5.

მოქალაქეობის
მოპოვება
დაბადება
(ფილიაცია)
ტერიტორიულობის
(ნიადაგის)
პრინციპი
Jus soli
ნატურალიზაცია
ეროვნული
(სისხლის)
პრინციპი
Jus sanguinis

6.

საქართველოს
მოქალაქეობის
მოპოვება დაბადებით
პირის დაბადების
მომენტისათვის ერთ-ერთი
მშობელი საქართველოს
მოქალაქეა
საქართველოში სტატუსის
მქონე აპატრიდების შვილი,
რომელიც დაიბადა
საქართველოს ტერიტორიაზე
პირი დაიბადა სუროგაციის
შედეგად საქართველოს
ტერიტორიაზე და არცერთი
მშობლის მოქალაქეობის ქვეყანა
არ მიიჩნევს საკუთარ
მოქალაქედ
საქართველოს ტერიტორიაზე
დაბადებული პირი, რომლის
ერთ-ერთი მშობელი
საქართველოში სტატუსის
მქონე აპატრიდია, ხოლო მეორე
- უცნობია

7.

საქართველოს
მოქალაქეობის მოპოვება
ნატურალიზაციით
ჩვეულებრივი წესი
საგამონაკლისო წესი
გამარტივებული წესი
აღდგენის წესი

8.

ჩვეულებრივი წესი
(სრულწლოვანი პირი)
საქართველოში ბოლო
10 წლის
განმავლობაში
კანონიერ
საფუძველზე
უწყვეტად ცხოვრება
სახელმწიფო ენის
ცოდნა დადგენილ
ფარგლებში
საქართველოს
ისტორიისა და
სამართლის
ძირითადი
საფუძვლების ცოდნა
დადგენილ
ფარგლებში
საქართველოში მუშაობა/
უძრავი ქონების ქონა/
სამეწარმეო საქმიანობის
განხორციელება/
საწარმოში წილის ან
აქციების ფლობა

9.

ჩვეულებრივი წესი
(მხარდაჭერის მიმღები პირი)
საქართველოში ბოლო 10 წლის
განმავლობაში კანონიერ საფუძველზე
უწყვეტად ცხოვრება

10.

ჩვეულებრივი წესი
(სრულწლოვანი პირი ფიზიკური ნაკლით)
საქართველოში ბოლო 10 წლის
განმავლობაში კანონიერ საფუძველზე
უწყვეტად ცხოვრება
საქართველოში მუშაობა/
უძრავი ქონების ქონა/
სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელება/
საწარმოში წილის ან აქციების ფლობა

11.

ჩვეულებრივი წესი
(სრულწლოვანი პირი ლტოლვილის სტატუსით)
საქართველოში
ბოლო 10 წლის
განმავლობაში
კანონიერ
საფუძველზე
უწყვეტად ცხოვრება
სახელმწიფო ენის
ცოდნა დადგენილ
ფარგლებში
ისტორიისა და
სამართლის
ძირითადი
საფუძვლების ცოდნა
დადგენილ
ფარგლებში

12.

ჩვეულებრივი წესი
(არასწრულწლოვანი პირი)
ერთ-ერთი
მშობლის
საქართველოს
მოქალაქეობა
საქართველოს
მოქალაქის მიერ
შვილად აყვანა
საქართველოს
ტერიტორიაზე
დაბადება +
ლტოლვილის
სტატუსი + 5 წლის
განმავლობაში
ცხოვრება
მოქალაქეობის
არმქონე პირის
სტატუსი + 5 წლის
განმავლობაში
ცხოვრება

13.

გამარტივებული წესი
საქართველოს მოქალაქეზე
დაქორწინებული პირი
კანონიერ საფუძველზე
საქართველოში უწყვეტი ცხოვრება
ბოლო 5 წლის განმავლობაში;
სახელმწიფო ენის ცოდნა დადგენილ
ფარგლებში;
საქართველოს ისტორიისა და
სამართლის ძირითადი საფუძვლების
ცოდნა დადგენილ ფარგლებში.
რეპატრიანტის სტატუსის მქონე
პირი
არ ვრცელდება ზოგადი
მოთხოვნები;
მოქალაქეობის მინიჭების
გამარტივებული წესი განისაზღვრება
მოქალაქეობის საკითხთა კომისიის
დადგენილებით დამტკიცებული
დებულებით.

14.

საგამონაკლისო წესი
პირს აქვს
განსაკუთრებული
დამსახურება
საქართველოს წინაშე
პირისათვის მოქალაქეობის მინიჭება სახელმწიფოს ინტერესებიდან
გამომდინარეობს
სხვა ქვეყნის მოქალაქეს საქართველო საკუთარ
სამშობლოდ მიაჩნია და იგი ან მისი წინაპარი
არის:
საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიაზე
მცხოვრები ან ამ ტერიტორიიდან იძულებით
გადაადგილებული პირი;
სხვადასხვა დროს პოლიტიკური მოსაზრებით ან
მძიმე სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გამო
ემიგრაციაში წასული პირი.
წინაპირობები:
სახელმწიფო ენის ცოდნა;
ისტორიისა და სამართლის საფუძვლების ცოდნა.
სხვა ქვეყნის მოქალაქე
საქართველოში
ახორციელებს ისეთ
ინვესტიციას ან მან
საქართველოში
განახორციელა ისეთი
ინვესტიცია, რომლითაც
სახელმწიფოს
ეკონომიკის
განვითარებაში
მნიშვნელოვანი
წვლილი შეაქვს ან
შეიტანა
სხვა ქვეყნის მოქალაქე
წარმატებულია
სპორტის, მეცნიერების
ან/და ხელოვნების
სფეროში და მას სურს
მოღვაწეობა
საქართველოს სახელით
განაგრძოს.

15.

აღდგენის წესი
პირთა წრე
პირი, რომელსაც საქართველოს
მოქალაქეობა შეუწყდა
არამართლზომიერად;
პირი, რომელსაც საქართველოს
მოქალაქეობა შეუწყდა
მოქალაქეობიდან გასვლით;
პირი, რომელსაც საქართველოს
მოქალაქეობა შეუწყდა
მშობლის/მშობლების არჩევანის
შედეგად.
მოთხოვნები
დადგენილ ფარგლებში სახელმწიფო
ენის ცოდნა;
მოქალაქეობის მიღების
დამაბრკოლებელი გარემოებების
არარსებობა.

16.

მოქალაქეობის მიღების
დამაბრკოლებელი
გარემოებები
პირს ჩადენილი
აქვს დანაშაული
მშვიდობისა და
კაცობრიობის
წინააღმდეგ
პირისათვის
მოქალაქეობის მინიჭება
მიზანშეუწონელია
სახელმწიფო ან
საზოგადოებრივი
უსაფრთხოების დაცვის
ინტერესებიდან
გამომდინარე
პირი მონაწილეობდა
ადამიანის, სახელმწიფოს,
საზოგადოებრივი
უშიშროებისა და
წესრიგის წინააღმდეგ
მიმართულ
განსაკუთრებით მძიმე
დანაშაულში
პირი იძებნება საქართველოს
ან სხვა ქვეყნის
სამართალდამცავი
ორგანოების ან საერთაშორისო
კრიმინალური პოლიციის
ორგანიზაციის (ინტერპოლის)
მიერ ან/და მის მიმართ
მიმდინარეობს
საექსტრადიციო ან გაძევების
პროცედურა

17.

პირისათვის მოქალაქეობის მინიჭება
მიზანშეუწონელია
სახელმწიფო/საზოგადოებრივი
უსაფრთხოების დაცვის
ინტერესებიდან გამომდინარე
პირის ყოფნა საქართველოში საფრთხეს
უქმნის ურთიერთობას სხვა
სახელმწიფოებთან/საერთაშორისო
ორგანიზაციებთან
საქართველოს
თავდაცვისა და
უსაფრთხოებისადმი
მტრულად განწყობილი
ქყვეყნის/ორგანიზაციის
შეიარაღებულ ძალებთან
სხვა სახელმწიფოს
სადაზვერვო
სამსახურებთან
არსებული ინფორმაციით პირი
ალბათობის მაღალი ხარისხით კავშირშია
ტერორისტულ/
ექსტრემისტულ
ორგანიზაციებთან
ნარკოტიკების,
შეიარაღების,
მასობრივი
განადგურების
იარაღის უკანონო
ბრუნვასთან,
ტრეფიკინგთან, სხვა
სახის დანაშაულებრივ
ორგანიზაციებთან

18.

მოქალაქეობის შეწყვეტა
მოქალაქეობიდან გასვლა
მოქალაქეობის დაკარგვა
დამაბრკოლებელი
გარემოებები:
საქართველოს წინაშე
სამხედრო ან სხვა
ვალდებულების
შეუსრულებლობა;
ბრალდება დანაშაულის
ჩადენაში;
აღსრულებას
დაქვემდებარებული კანონიერ
ძალაში შესული სასამართლო
განაჩენი.
საქართველოს
კომპეტენტური ორგანოების
ნებართვის გარეშე სხვა ქვეყნის
სამხედრო, პოლიციის ან
უშიშროების სამსახურში
შესვლა;
საქართველოს მოქალაქეობის
მოპოვება ყალბი
დოკუმენტების წარდგენით;
სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის
მოპოვება (გარდა
მოქალაქეობის შენარჩუნების
შემთხვევებისა).
უცნობ მშობელთა შვილის
მოქალაქეობის დადგენა

19.

მოქალაქეობის
შენარჩუნება
საქართველოს
მოქალაქის
საქართველოსთან
კავშირი სარწმუნოდ
არის მიჩნეული.
არასრულწლოვანს, რომელმაც
საქართველოს
მოქალაქეობასთან ერთად სხვა
ქვეყნის მოქალაქეობა მოიპოვა
დაბადებით, საქართველოს
მოქალაქეობა უნარჩუნდება
დაბადებიდან 18 წლის ასაკის
მიღწევამდე.
საქართველოს მოქალაქეობის
შენარჩუნება შეესაბამება
საქართველოს სახელმწიფო
უსაფრთხოების ან/და
საზოგადოებრივი
უსაფრთხოების დაცვის
ინტერესებს.

20.

მოქალაქეობის
დადგენა
1975 წლის 31 მარტამდე
დაბადებული პირები, თუ:
საქართველოში
ცხოვრობდნენ ჯამში
არანაკლებ 5 წელი;
1993 წლის 31
მარტისათვის
იმყოფებოდნენ
საქართველოს
ტერიტორიაზე;
არ მიუღიათ სხვა ქვეყნის
მოქალაქეობა
1975 წლის 31 მარტის
შემდეგ დაბადებული
პირები, თუ:
1993 წლის 31
მარტისათვის
ცხოვრობდნენ
საქართველოს
ტერიტორიაზე;
არ მიუღიათ სხვა ქვეყნის
მოქალაქეობა.
საქართველოში
დაბადებული პირები,
რომლებმაც:
1991 წლის 21 დეკემბრის
შემდეგ დატოვეს
საქართველოს ტერიტორია;
არ მიუღიათ სხვა ქვეყნის
მოქალაქეობა.

21.

უცხოეთში მცხოვრები
თანამემამულე
ცნება
საქართველოს მოქალაქე,
რომელიც ხანგრძლივად
ცხოვრობს სხვა
სახელმწიფოში;
სხვა სახელმწიფოს
მოქალაქე, რომელსაც
აქვს საქართველოდან
წარმომავლობა;
სხვა სახელმწიფოს
მოქალაქე, რომლის
მშობლიური ენა
მიეკუთვნება
ქართველურ-კავკასიურ
ენებს.
სტატუსის
მინიჭება/შეწყვეტა
უფლება-მოვალეობები
სტატუსის მინიჭება:
• წარმომავლობის დადგენა;
• სახელმწიფო/საზოგადოებრივი
უსაფრთხოების ინტერესების
დაცვა.
სტატუსის შეწყვეტა:
• პირადი განცხადება;
• სტატუსის მოპოვება არასწორი
მონაცემების/ყალბი
დოკუმენტების საფუძველზე;
• საქართველოს ინტერესების
საზიანო ქმედება;
• საქართველოში საცხოვრებლად
დაბრუნება.
საქართველოში უვიზოდ
შემოსვლა არაუმეტეს 30
დღისა;
სპორტის რომელიმე
სახეობაში ევროვნულ
ნაკრებში მონაწილეობა;
ზოგადი და უმაღლესი
განათლების მიღება
სახელმწიფოს
დაფინანსებით;
საჯარო სამსახურში შესვლა
შრომითი ხელშეკრულების
საფუძველზე;
საქართველოს
კანონმდებლობის დაცვა;
საქართველოს ინტერესების
პატივისცემა.

22. ლიტერატურა

საქართველოს საკონსტიტუციო სამართალი, მეოთხე
გამოცემა (დიმიტრი გეგენავას რედაქციით), 2016, გვ.
405-407;
შესავალი საქართველო საკონსტიტუციო სამართალში,
დიმიტრი გეგენავას რედაქციით, 2021, გვ. 75-89.