ასს-АЛСН

1. ასს

ასს (АЛС) - ავტომატური სალოკმოტივო სიგნალიზაცია წარმოადგენს
სალიანდაგო შუქნიშნის მემანქანის კაბინაში ავტომატურ მამეორებელ
მოწყობილობათა კომპლექსს , რომელ შუქნიშანსაც ლოკომოტივი უახლოვდება.

2. მოძრავი ლოკომოტივისა და სალიანდაგო სიგნალებს შორის კომუნიკაციის მეთოდის მიხედვით, ასს მოწყობ

მოძრავი ლოკომოტივისა და სალიანდაგო სიგნალებს
შორის კომუნიკაციის მეთოდის მიხედვით, ასს
მოწყობილობები იყოფა:
ასსუ (АЛСН)
ასსწ (АЛСТ)
უწყვეტი მოქმედების
წერტილოვანი მოქმედების
ავტომატური სალოკომოტივო
სიგნალიზაცია.
როცა სალიანდაგო შუქნიშნის
ჩვენება გადაიცემა უწყვეტად,
მიუხედავად იმისა არის თუ
არა მოძრავი შემადგენლობა
კონკრეტულ იზოლირებულ
უბანზე.
ავტომატური სალოკომოტივო
სიგნალიზაცია.
წერტილოვანი მოქმედების
ავტომატური ასს გამოიყენება
ნახევრად ავტომატური
ბლოკირების დროს
გარნსაზღვრულ უბნებზე და
სალიანდაგო შუქნის ჩვენება
ლოკომოტივზე გადაიცემა
მხოლოდ გარკვეულ
წერტილებში.

3. ყველა ასს-ში შემავალი მოწყობილობა შეიძლება დაიყოს სალიანდაგო (გადამცემი) და სალოკომოტივო (მიმღ

ყველა ასს-ში შემავალი მოწყობილობა შეიძლება დაიყოს
სალიანდაგო (გადამცემი) და სალოკომოტივო (მიმღები)
მოწყობილობებად.

4. გადამცემი მხარე

ტრანსმიტერი - ემსახურება
სალიანდაგო სიგნალის
გარდაქმნას შესაბამის
რიცხვით- იმპულსურ კოდურ
კომბინაციაში,
ტრანსმიტერი აგზავნის
ცვლადი დენის ელექტრულ
სიგნალს (კოდს) სარელსო
წრეში გარკვეული
რაოდენობის იმპულსებით და
პაუზების ხანგრძლივობით.

5.

6. მიმღები მხარე

7. ასს-ის სალოკომოტივო მოწყობილობაში(მიმღებ მხარეში) შედის:

მიმღები ხვიები (ПК)
ფილტრი (Ф)
სალოკომოტივო გამაძლიერებელი (УС) იმპულსური რელეთი
(ИР)
დეშიფრატორი (Д)
ელექტროპნევმატური ავტომატური გაჩერების სარქველი(ЭПК)
სალოკომოტივო შუქნიშანი(ЛС)
სალოკომოტივო სიჩქარმზომი (ЗСЛ)
მზადყოფნის ღილაკი (РБ)
სალოკომოტივო შუქნიშანზე წითელი ფერის თეთრი ფერის
გადართვის ღილაკი (ВК)

8. მიმღები კოჭები 

მიმღები კოჭები
მიმღები კოჭები დანიშნულებაა
მიიღოს კოდური იმპულსი სარელსო
წრედიდან და გადასცეს შემდეგ
გამაძლიერებელს
გამაძლიერებელი- აძლიერებს კოდის
იმპულსების, გარდაქმნის ცვლადი
დენის კოდურ იმპულსებს მუდმივ
დენად და აგზავნის დეშიფრატორზე.
რელსებში კოდური იმპულსების
გადინების დროს რელსების გარშემო
იქმნება მაგნიტური ველი სადაც
მოძრაობს მიმღები კოჭები, რომლებიც
განთავსებულია ელმავლის პირველ
გოგორწყვილთან ორივე მხრიდან.
ელ. მაგნიტური ველის სიმძლავრე .
შეადგენს დაახლოებით 0,65 – 0,75 ვ.
ელ. მაგნიტური ველის
გაძლიერებისათვის მიმღებ კოჭებს
რთავენ მიმდევრობით.
მიმღები კოჭების განთავსება ელმავალზე:
1 - ჩარჩო; 2 - დამცველი კავები; 3 - ჰორიზონტალური
განძელი; 4 - კრონშტეინი; 5 - მიმღები კოჭა; 6 გამომყვანი ყუთი 7 - მავთულების შეკვრა; 8 სარეგულირებელი ქანჩები 9 - ჭანჭიკები

9.

დეშიფრატორი
მიმღები კოჭებიდან ელქტრო მაგნიტური
ველიდან მიღებული სიგნალი ფოლტრის(Ф)
გავლით , ხვდება სალოკომოტივო
გამაძლიერებელში (УС). ფილტრი
გათვლილია კოდური იმპულსების
სიხშირეზე და სხვა სიხშირის კოდებს ან რაიმე
სხვა სიხშირის სიგნალს არ ატარებს,
გამაძლიერებელი აძლიერებს კოდურ
სიგნალს შესაბამის სიდიდემდე რომელიც
საჭიროა რელეების მართვისათვის.
გამაძლიერებელში ასევე ხდება ცვლადი
დენის კოდური იმპულსების გარდაქმნა
მუდმივი დენის კოდურ იმპულსებად.
გამაძლიერებლის გამოსასვლელზე ჩართული
(ИР) იმპულსური რელე არის კოდების
მამეორებელი რომელიც შემდეგ აგზავნის
დეშიფრატორზე(Д) როგორც სიგნალის
დაშიფრულ შეტყობინებას.

10. დეშიფრატორი Д—დეშიფრატორი შესდგება რელეებისგან, რომელიც გაერთიანებულია რამდენიმე ბლოკად. იღე

დეშიფრატორი Д—დეშიფრატორი შესდგება რელეებისგან, რომელიც გაერთიანებულია რამდენიმე
ბლოკად. იღებს გძლიერებულ და გარდაქმნილ კოდებს სარელსო წრედიდან, გაშიფვრას მათ მნიშვნელობას
და სალოკომოტივოს შუქნიშანზე ჩართავს შესაბამისი ფერის ჩვენებას, ასევე ახორციელებს მემანქანის
სიფხიზლის ერთჯერად და პერიოდულ შემოწმებას. მართავს ავტომატური გაჩერების ელექტოპნევმატურ
სარქველს და ასევე სიჩქარმზომის რეგისტრაციის სისტემას.
დეშიფრატორი შესდგება შემდეგი რელე ბლოკებისაგან.
მრიცხველების ბლოკი(БС) - შესდგება რელე
მრიცხველბისაგან , რომლებიც უზრუნველყოფენ
კოდის იმპულსების და მათ შორის ინტერვლების
ათვლას.
კოდის ფიქსაციის ბლოკი(БФК) - შეიცავს
სასიგნალო რელეებს«3», «Ж», «КЖ», რომლებიც
ქმნიან შესაბიმის წრედებს სალოკომოტივო
შუქნიშნისთვის.
შესაბამისობის ბლოკი (БКС) - უზრუნველყოფს
კონტროლს(ამოწმებს შესაბამისობას)
ლიანდაგიდან მიღებულ კოდურ იმპულსებსა და
სასიგნალო რელეს მდგომარეობის შესაბამისობას.
ბლოკი ყოველ 5 - 6 წმ-ში ამოწმებს სასიგნალო
რელესა და რელე მრიცხველებს რათა
სალოკომოტივო შუქნიშანზე ენთოს შესაბამისი
ფერის ჩვენება.
1, 2, 3 - იმპულსური რელეები; 1А, 2А - ინტერვალური რელეები , ПКР - კოდის ფიქსირების რელე,
КЖР , ЖР , ЗР -სასიგნალო რელეები, СР შესაბამისობის რელე , ПСР - შესაბამისობის რელეს
მამეორებელი , БР -სიფხიზლის რელე , РБР სიფხიზლის ღილაკის რელე, КСР - სიჩქარის
კონტროლის რელე

11. სიჩქარის კონტროლის ბლოკი (РКС)- შეიცავს სიჩქარის კონტროლის რელეს, ურთიერთქმედებს სალოკომოტივო ს

სიჩქარის კონტროლის ბლოკი (РКС)- შეიცავს სიჩქარის კონტროლის რელეს, ურთიერთქმედებს
სალოკომოტივო სიჩქარმზომის კონტაქტებთან ; იძულებით გაჩერება რეგულირდება სასიგნალო
მიღებული კოდის მიხედვით (К ან КЖ) 20 ან 60სთ-დან.
სალოკომოტივო შუქნიშანზე თეთრი ან წითელი შუქები შეიძლება აინთოს, როდესაც სარელსო
წრედი დაზიანებულია ან შესაბამისი შუნტირება არ ხდება. ამიტომ, სალოკომოტივო შუქნიშანზე
ასეთი შუქები ყველაზე მნიშვნელოვანი ინფორმაციაა, რომელიც აფრთხილებს მემანქანეს შესაძლო
გადაუდებელი შემთხვევის შესახებ.
სალოკომოტივო შუქნიშანი განკუთვნილია მემანქანის კაბინაში იმ
სალიანდაგო შუქნიშუქნის ჩვენების გამეორებისათვის რომელსაც
ლოკომოტივი უახლოვდება და შეიცავს შემდეგ სასიგნალო
ჩვენებებს:
• მწვანე შუქი - სალიანდაგო შუქნიშანზე ანთებულია მწვანე შუქი,
რომელსაც მატარებელს უახლოვდება;
• ყვითელი შუქი - ყვითელი შუქი შუქნიშანზე;
• ყვითელი წითელი შუქით - შუქნიშანზე წითელი შუქი;
• წითელი შუქი - ინთება წითელი ფერის სალიანდაგო შუქნიშნის
გავლის შემდეგ;
• თეთრი შუქი - სალიანდაგო შუქნიშნის ჩვენებები არ გადაეცემა
ელმავალს.
ლოკომოტივის შუქნიშნის წითელი და თეთრი შუქები შეესაბამება
სარელსო წრედში კოდური სიგნალის არ არსებობას.

12. სიფხიზლის ბლოკი(ББ) - აკონტროლებს მემანქანის სიფხიზლეს. სალოკომოტივო შუქნიშნის შუქის შეცვლისას,

მაგალითად,
მწვანედან ყვითელი, წყდება
ელექტროენერგიის მიწოდების წრედი მიმღებ
ხვიებზე და ჩნდება ხმოვანი სიგნალი,
რომელიც ჟღერს 7 - 8 წმ-ის განმავლობაში
სიფხიზლის ღილაკი РБ— ემსახურება
მემანქანის სიფხიზლის დადასტურებას და
ავტოსტოპით გამოწვეული იძულებითი
დამუხრუჭების თავიდან ასაცილებლად.
სალოკომოტივო სიჩქარმზომი(ЗСЛ) ასს
სქემაში უზრუნველყოფს ЭПК მოქმედებას იმ
შემთხვევაში თუ ლოკომოტივი დადგენილ სიჩქარეს
გადააჭარბებს, ასევე სპეციალურ ლენტზე
აფიქსირებს ЭПК მდგომარეობას РБ ღილაკზე
მოქმედებას და შუქნიშნების მდგომარეობას
სალოკომოტივო შუქნიშანზე.
ДЗ -გადამრთველს აქვს ორი პოზიცია - ასს-ით და
ასს-ის გარეშე. გადართვის ერთი მდგომარეობიდან
მეორეზე იცვლება მემანქანის სიფხიზლის
შემოწმების პერიოდულობა
სიჩქარმზომი

13.

(ВК) - სალოკომოტივო შუქნიშნის წითელი
ფერის თეთრი ფერით შეცვლის ღილაკი.
ელექტროპნევმატური
სარქველი (ЭПК-150) — ახორციელებს
ავარიულ დამუხრუჭებას ასს
მოწყობილობის ბრძანებით.
.
ВК
განთავსებულია
მემანქანის
თანაშემწის მხარეს
გასაღები
მაღალი
წნევის
ჰაერი
წნევა
სამუხრუჭე
არხი

14.

ЭПК-150- წარმოადგენს ასს-ს შემსრულებელ მოწყობილობას
სალოკომოტივო შუქნიშნის შეცვლის დროს , მაგალითად
მწვანიდან ყვითელზე, წყდება ЭПК -ს კვების ელქტრული
წრედი და ჩნდება ხმოვანი სიგნალი რომელიც ისმის 7-8
წამის განმავლობაში, ამ დროის განმავლობაში მემანქანე
ვალდებულიაც დააჭიროს (РБ) ღილაკს და ამით
აღადგინოს ЭПК-ს კვების წრედი, როგორც კი აღდგება ეპკს კვების წრედი ხმოვაი სიგნალიც შეწყდება .წინაამღმდეგ
შემთხვევაში , ხმოვანი სიგნალის შემდეგ ეპკ აღებს
სარქველს და სამუხრუჭე სისტემაში უშვებს შეკუმშულ
ჰაერს წნევით 1.5-1.8 კგ / სმ2, რასაც მოჰყვება მატარებლის
ავარიული დამუხრუჭება.
РБ ღილაკი
РБ ღილაკი ემსახურება მემანქანის სიფხიზლის
შემოწმებას რომელიც აფრთხილებს ავარიული
დამუხრუჭების შესახებ
ЭПК-150

15.

სალოკომოტივო სიჩქარმზომი ალსნის
სქემაში საკონტაქტო ჯგუფებით
უზრუნველყოფს ЭПК-ს ამუშავებას
დადგენილი სიჩქარის გადაჭარბების
შემდეგ შესაბამისად К ან КЖ კოდზე
მოძრაობისას (20 ან 60კმ/სთ)
სიჩქარმზომის ლენტზე აფიქსირებს ЭПКს მდგომარეობას, РБ ღილაკზე
მოქმედებებს და სალოკომოტივო
შუქნიშანზე არსებულ ჩვენებს.

16.

ავტომატური სალოკომოტივო სიგნალიზაცია უზრუნველყოფს
• სალიანდაგო შუქნიშნის შესაბამისი ჩვენებების, განუწყვეტლივ გადაცემა
სალოკომოტივო შუქნიშანზე, რომელსაც ელმავლი უახლოვდება;
• სალოკომოტივო შუქნიშანზე შუქების შეცვლისას მემანქანის სიფხიზლის
ერთჯერადი შემოწმება (გარდა მწვანე შუქით შეცვლისა);
• სალოკომოტივო შუქნიშნის წითელ შუქზე მოძრაობისას მემანქანის
სიფხიზლის პერიოდული შემოწმება და 20 კმ / სთ – ზე ნაკლები სიჩქარე 3040 წამში ინტერვალით;
• სალოკომოტივის შუქნიშნის ყვითელი და წითელი შუქით (КЖ) და 60 კმ / სთ –
ზე ნაკლები სიჩქარით მართვის დროს მემანქანის სიფხიზლის პერიოდული
შემოწმება 30-40 წამი ინტერვალებით;
• მემანქანის სიფხიზლის პერიოდული შემოწმება ყვითელი შუქით(Ж) და 60 კმ /
სთ-ზე მეტი სიჩქარით მართვის დროს, 60-90 წამი ინტერვალებით;
• მემანქანის სიფხიზლის პერიოდული შემოწმება იმ ადგილებში, რომლებიც არ
არის აღჭურვილი ასს სალიანდაგო მოწყობილობებით, ლოკომოტივის
შუქნიშნის თეთრი შუქით 30-40 წამი სიხშირით, "ДЗ" ჩამრთველით „ასს„-თ
პოზიციაში და 60-90 წამით "ДЗ" ჩამრთველით „ასს-ის„ გარეშე;
• სიჩქარის კონტროლი და ეპკ-ს გამორთვა 60 კმ / სთ სიჩქარის გადაჭარბების
შემთხვევაში ყვითელი-წითელი შუქით ან 20 კმ / სთ წითელი შუქით, რასაც
მოყვება ავარიული დამუხრუჭება ავტომატურად.
• წევის არ ჩართვა, როდესაც ასს მოწყობილობები ავტოგაჩერებით
(ავტოსტოპით) გამორთულია
• წევის გამორთვა ავტომატური გაჩერების ჩართვისას;
• სალოკომოტივო შუქნიშანზე წითელი შუქის თეთრით შეცვლის
შესაძლებლობა, ВК და РБ ღილაკებზე ერთდროულად დაჭერის დროს;

17.

ავტონომიური წევის ან მუდმივი დენის წევის დროს სასიგნალო კოდების სიხშირე არის 50 ჰც,
ხოლო ცვლადი ენის ელექტროწევის დროს არის 25 ან 75 ჰც.
მინიმალური კოდური დენი რომელიც შეიძლება აღქმული იყოს მიმღები კოჭის მუდმივი წევის
დროს შეადგენს 2.0-ს.
ასს-ის დენის გაზომვის და რეგულირების სამუშაოები ხორციელდება მატარებლების
მოძრაობისაგან თავისუფალ დროს სადგურის მორიგესთან შეთანხმებით.
ასს- კოდური სიგნალების გასაზომად საჭიროა 0.06 ომის წინაღობის ШУ-01М ტიპის შუნტის
სარელსო წრედის გამოსასვლელ ბოლოზე დადება და А9-1 ტიპის გარდამქმნელის ასს- დენის
სიხშირეზე აწყობით და რელსის თავზე მისი დადებით გაიზომოს დენის სიდიდე.
ასს-ის კოდური სიგნალების ცვლაიდ დენის გაზომვა დასაშვებია „ЭК-2346’’ ტიპის ხელსაწყოთი.
მაერთებელი სადენების წინაღობის გათვალისწინებიღ ამ ხელსაწყოს შიგა წინაღობა არ უნდა
აღემატებოდეს 0.06 ომს. ასს-ის დენი უნდა გაიზომოს სარელსო წრედის შესასვლელ ბოლოსთან
რელსებში.
სარელსო წრედებში ასს-ის დენის რეგულირება ხდება მვებავიტრანსფორმატორის მეორად
გრაგნილზე ძაბვის ცვლილებით