Қазіргі_философиядағы_адам_мәселесі_заманауи_10_слайд

1.

ҚАЗІРГІ ФИЛОСОФИЯДАҒЫ
АДАМ МӘСЕЛЕСІН
ТАЛДАУ ТӘЖІРИБЕСІ
Еркіндік • сана • тұлға • қоғам • технология
АДАМ
философиялық антропология
10 слайд
Нақты ұғымдар, негізгі ойшылдар және қазіргі мәселелер
01

2.

1. Адам мәселесі: негізгі сұрақтар
Философия адамды тек биологиялық емес, әлеуметтік және рухани болмыс ретінде зерттейді
Мәні
Еркіндік
Адамды адам ететін негізгі қасиет қандай?
Адам өз таңдауын қаншалықты өзі анықтайды?
Сана
Қоғам
Өзіндік сана мен бейсаналықтың арақатынасы қандай?
Тұлға әлеуметтік ортадан тыс қалыптаса ала ма?
Негізгі ұғым: философиялық антропология
02

3.

2. Қазіргі философиядағы бетбұрыс
XIX–XX ғасырларда адамды түсіндірудің жаңа үлгілері қалыптасты
К. Маркс
З. Фрейд
Ж.-П. Сартр
М. Хайдеггер
әлеуметтік теория
психоанализ
экзистенциализм
болмыс философиясы
Ортақ өзгеріс: адамды бір ғана «рационалды субъект» ретінде емес, әлеуметтік, психологиялық және экзистенциялық
қырларымен зерттеу.
03

4.

3. Экзистенциализм: еркіндік және жауапкершілік
Ж.-П. Сартр адам болмысын таңдау мен жауапкершілік арқылы түсіндіреді
Еркіндік
Жауапкершілік
Адам өз таңдауы арқылы өзін қалыптастырады.
Таңдау тек жеке шешім емес, оның салдарына
жауап беру.
Экзистенциялық мән
Адамның өмірі алдын ала дайын мағынамен шектелмейді; тұлға өз өмірлік бағытын әрекет арқылы
айқындайды.
Ж.-П. Сартр
1905–1980
Сартрдың негізгі еңбектерінің бірі — «Болмыс және ештеңе» (1943).
04

5.

4. Психоанализ: адам және бейсаналық
Зигмунд Фрейд рационалдылықтың астарында бейсаналық үдерістер бар екенін көрсетті
САНА
БЕЙСАНАЛЫҚ
З. Фрейд
1856–1939
Философиялық маңызы
Адам әрекетін тек саналы ниетпен түсіндіру жеткіліксіз.
05

6.

5. К. Маркс: адам — қоғамдық қатынастарда
Еңбек, әлеуметтік орта және өндіріс жағдайлары тұлғаның қалыптасуына әсер етеді
ЕҢБЕК
Адамның табиғатты және өзін өзгертуінің маңызды формасы.
ҚОҒАМ
Тұлға қоғамдық қатынастардан тыс өмір сүрмейді.
ӘЛЕУМЕТТІК ЖАҒДАЙ
Материалдық және тарихи жағдайлар адамның мүмкіндіктеріне әсер етеді.
К. Маркс
1818–1883
06

7.

6. Қазіргі адамның жаңа мәселелері
XXI ғасырда философиялық антропология жаңа технологиялық және әлеуметтік жағдайларды талдайды
Цифрлық орта
Идентификация
Ақпарат ағыны, әлеуметтік желілер және жеке кеңістік.
«Мен кіммін?» сұрағы жаһандану жағдайында күрделене түседі.
Жалғыздық
Экология
Байланыстардың көптігі адамның ішкі жалғыздығын автоматты түрде
жоймайды.
Адамның табиғат алдындағы жауапкершілігі күшейіп отыр.
07

8.

7. Технология дәуіріндегі адам
Постгуманизм және трансгуманизм адам мен технология шекарасын қайта қарастырады
Постгуманизм
Трансгуманизм
Адамды табиғат пен басқа тіршілік формаларынан абсолютті бөлек
орталық ретінде қарастыруды қайта ойластырады.
Ғылым мен технология адамның мүмкіндіктерін кеңейте алады деген
идеяны зерттейді.
АДАМ
ЭТИКА
ТЕХНОЛОГИЯ
Негізгі этикалық сұрақ: технология мүмкіндігі артқан сайын адамдық жауапкершілік қалай өзгереді?
08

9.

8. Төрт бағытты салыстыру
Әр бағыт адам мәселесінің басқа қырын ашады
Экзистенциализм
еркіндік • таңдау • жауапкершілік
Психоанализ
бейсаналық • мотив • ішкі қақтығыс
Марксизм
еңбек • қоғам • әлеуметтік жағдай
Постгуманизм
технология • табиғат • адам шекарасы
Ортақ тұжырым
Адам — биологиялық, әлеуметтік, рухани және технологиялық әлемдер тоғысындағы күрделі тұлға.
09

10.

9. Қорытынды
Қазіргі философиядағы адам мәселесі — дайын жауап емес, үздіксіз ізденіс
1. Адам — көпөлшемді
2. Еркіндік + жауапкершілік
3. Болашақ сұрағы
Оны тек биологиямен немесе тек әлеуметтік
ортамен түсіндіру жеткіліксіз.
Таңдау адамның жеке өмірімен бірге
қоғамдық салдарға да ие.
Жасанды интеллект пен биотехнология
дәуірінде «адам болу» ұғымы қалай
өзгереді?
Адамды түсіну — адамның өз болмысын, қоғамдағы орнын және болашақ алдындағы
жауапкершілігін түсінуге ұмтылу.
Назарларыңызға рақмет!
10