Baghdarlamalykh-kodty-zhoendeu

1.

Бағдарламалық кодты жөндеу
Қадамдық орындау · Breakpoint · Debugger
Бұл сабақта студент бағдарламаны жөндеу кезеңдерін біледі, қадамдық
орындауды түсінеді, Breakpoint қолданады және отладчиктің негізгі
мүмкіндіктерін ажыратады.
БАҒДАРЛАМАЛАУ НЕГІЗДЕРІ
ОТЛАДТАУ

2.

Бағдарламаны жөндеу кезеңдері
Кез келген қатені табу үшін жүйелі тәсіл қажет. Төмендегі схема бағдарламаны жөндеудің алты негізгі қадамын көрсетеді. Әр қадамды ретімен орындасаңыз, қатені жылдам анықтай аласыз.
Анықтау
Бағдарлама не дұрыс емес жұмыс істейтінін анықтаңыз. Қате хабарламасын
Қайталау
Қатені қайта жасауға тырысыңыз. Бірдей кіріс деректерін пайдаланыңыз.
Түзету
Себебін анықтағаннан кейін кодты өзгертіп, нәтижені қайта тексеріңіз.

3.

Қатені қалай іздейміз?
Қатені іздеу — жүйелі процесс. Төмендегі алгоритмді әрқашан қолданыңыз:
01
02
03
Бағдарламаны іске қосу
Кіріс деректерін тексеру
Күмәнді код бөлігін анықтау
Қате хабарламасын немесе дұрыс емес
Пайдаланушы енгізген мәндер дұрыс па?
Қай жолда қате болуы мүмкін?
нәтижені байқаңыз.
Деректер типі сәйкес пе?
Логикалық немесе синтаксистік қате ме?
04
05
Айнымалылардың мәндерін бақылау
Қатені түзету және қайта тексеру
Debugger арқылы айнымалы мәндерін тексеріңіз.
Өзгеріс енгізіп, бағдарламаны қайта іске қосыңыз. Нәтиже
дұрыс болды ма?

4.

Қадамдық жөндеу дегеніміз не?
Анықтама
Не үшін қолданамыз?
Қадамдық жөндеу — бағдарламаның командаларын
• Логикалық қателерді табу үшін
біртіндеп, жол бойынша орындау процесі. Әр қадамда
• Айнымалы мәндерін қадам сайын тексеру үшін
бағдарламаның ішкі күйін бақылауға болады.
• Функциялардың дұрыс шақырылуын бақылау үшін
Бұл тәсіл бағдарламаның қай жерде дұрыс емес жұмыс
• Циклдер мен шарттардың жұмысын тексеру үшін
істей бастағанын нақты анықтауға көмектеседі.
Қадамдық жөндеу — кәсіби бағдарламашының ең
маңызды дағдыларының бірі.

5.

Қадамдық жөндеудің мысалы
Мысалы, бағдарлама екі санды қосуы керек деп есептейік. Бірақ нәтиже дұрыс емес шықты. Кодты жол бойынша тексеріп
көрейік:
Қатесі бар код
Дұрыс код
a = 10
a = 10
b = 5
b = 5
result = a - b
result = a + b
print(result)
print(result)
Нәтиже: 5 — бірақ күтілген нәтиже 15 болуы керек еді!
Нәтиже: 15 — қате түзетілді!
Қадамдық орындау арқылы result = a - b
жолындағы логикалық қатені таптық.

6.

Debugger дегеніміз не?
Debugger (отладчик) — бағдарламаның орындалуын бақылауға және қатені іздеуге
арналған арнайы құрал. Барлық заманауи IDE-лерде (PyCharm, VS Code, IDLE)
кіріктірілген.
Тоқтату
Бағдарламаны кез келген уақытта тоқтатуға болады.
Жол бойынша орындау
Кодты бір жолдан бір жолға дейін орындайды.
Айнымалыларды бақылау
Әр айнымалының мәнін нақты уақытта көруге болады.
Функция шақыруын бақылау
Қай функция қашан шақырылғанын көрсетеді.

7.

Breakpoint дегеніміз не?
Анықтама
Breakpoint — бағдарламаның орындалуын таңдалған
Не үшін қолданылады?
код жолында уақытша тоқтататын нүкте.
Мысал 1
Бағдарлама тоқтаған кезде барлық
Циклдің ішінде айнымалының мәні қалай өзгеретінін тексеру
айнымалылардың мәнін тексеруге болады.
үшін.
Мысал 2
Функция шақырылғаннан кейін қайтарылған мәнді тексеру
үшін.
Мысал 3
Шарт орындалғаннан кейін бағдарламаның күйін бақылау
үшін.

8.

Breakpoint қалай жұмыс істейді?
Бағдарламан
ы іске қосу
Breakpointке дейін
орындалады
Бағдарлама
тоқтайды
Орындауды
жалғастыру
Breakpoint орнатылған жолға жеткенде, бағдарлама автоматты түрде тоқтайды. Осы сәтте айнымалылардың ағымдағы
мәндерін көруге, өзгертуге және бағдарламаның ішкі күйін талдауға болады. Тексеру аяқталғаннан кейін орындауды
жалғастыруға немесе қадам бойынша жүруге болады.

9.

Breakpoint қолдану мысалы
Код мысалы
Не істей аламыз?
Тексеру
x = 5
y = 10
summa = x + y
# ← Breakpoint осында
print(summa)
Бағдарлама summa = x + y жолында тоқтайды. Осы сәтте:
x айнымалысының мәні: 5
y айнымалысының мәні: 10
summa әлі есептелмеген
Айнымалы мәндері
Жалғастыру
Келесі жолға өту
дұрыс па?
Токтату
Орындауды тоқтату
Breakpoint кезінде айнымалы мәндерін өзгертуге де
болады — бұл әртүрлі жағдайларды тексеруге
мүмкіндік береді.

10.

Отладчиктің негізгі мүмкіндіктері
Төмендегі кестеде отладчиктің негізгі құралдары мен олардың қызметі көрсетілген:
Құрал
Қызметі
Breakpoint
Бағдарламаны белгілі бір жолда тоқтатады
Step Into
Функцияның ішіне кіреді
Step Over
Келесі командаға өтеді
Step Out
Ағымдағы функциядан шығады
Watch
Айнымалы мәнін бақылайды
Call Stack
Функциялардың шақырылу ретін көрсетеді
Step Into, Step Over, Step Out, Watch және Call Stack — бұл құралдар кейінгі сабақтарда тереңірек қарастырылады.