1.17M
Категория: ФизикаФизика
Похожие презентации:

Elektr toki

1.

2.

• Elektr toki — elektr
zaryadlarining tartibli harakati.
Elektr toki paydo boʻlishi va
doimo paydo boʻlib turishi uchun:
• moddada erkin elektr zaryadlari;
• ularni tartibli harakatga
keltiruvchi elektr maydon;
• zanjir berk boʻlishi kerak.
• Zaryadli zarralar tok tashuvchilar
deb ataladi. Metallar va
yarimoʻtkazgichlarda tok
tashuvchilar elektronlardan,
elektrolitlarda musbat va manfiy
ionlardan, ionlashgan gazlarda
musbat va manfiy ionlar hamda
elektronlardan iborat.

3.

Zaryadli zarralarning elektr maydon taʼsirida jismga
nisbatan koʻchishi natijasida vujudga keladigan
Elektr toki oʻtkazuvchanlik toki deb, zaryadlangan
makroskopik jism (masalan, suyuqlik yoki
gaz)larning koʻchishidan yuzaga keladigan elektr
toki konveksion tok deb ataladi. Siljish toki deb
ataladigan tok ham mavjud. Bu tok zaryadlar
harakatiga bogʻliq boʻlmay, balki elektr maydon
kuchlanganligining vaqt boʻyicha oʻzgarishiga
mutanosib (proporsional) boʻladi. Siljish toki magnit
maydon hosil qilish xususiyati jihatidangina
oʻtkazuvchanlik va konveksion tokka ekvivalentdir.

4.

5.

6.

• Elektr tokining mavjudligini tok tufayli yuz beradigan quyidagi
taʼsir yoki hodisalarga qarab bilish mumkin:
• issiqlik taʼsiri — tok oʻtayotganda oʻtkazgich (oʻta oʻtkazgich
bundan istisno) qiziydi;
• kimyoviy taʼsiri — Elektr toki oʻtkazgichning kimyoviy tarkibini
oʻzgartiradi (masalan, elektroliz hodisasi);
• magnit taʼsiri (masalan, tokli oʻtkazgich yonida magnit milining
ogʻishi, elektromagnitlar);
• kuch taʼsiri (masalan, magnit maydonida tokli oʻtkazgichning
ogʻishi, elektr dvigatellar);
• yorugʻlik taʼsiri (masalan, siyraklangan gazlarda razryad, elektr
yoyi). Tok kuchi ampermetr, milliampermetr, mikroampermetr va
galʼvanometr bilan oʻlchanadi.

7.

Zaryadlarning tartibli harakatiga oʻzgarmas tok dеb ataladi. Tokning
yo’nalishi sifatida musbat zaryadlarning harakat yo’nalishi qabul
qilingan.Magnetoqarshilik, magnitrezistiv effekt— oʻtkazgichning
magnit maydon N dagi solishtirma elektr qarshiligi r ning maydon
yoʻqligidagi solishtirma qarshiligi r0 ga nisbatan oʻzgarishi.
Koʻndalang va boʻylama M.lar mavjud. Koʻndalang M. da elektr tok
magnit maydonga tik, boʻylama M. da esa unga parallel oqadi. Zaryad
tashuvchilar temperaturayektoriyasining magnit maydonda ogʻishi
M.ga sabab boʻladi. M. galvanomagnit hodisalar jumlasiga
kiradi.[1Solishtirma elektr qarshilik — uzunligi 1 m, koʻndalang
kesim yuzi 1 m2 boʻlgan bir jinsli toʻgʻri silindrik oʻtkazgichning
elektr qarshiligi. Metall va qotishmalarning koʻpchiligida bir necha
Kelvin gradusi tartibidagi trada Solishtirma elektr qarshilik q. sakrab
nolga aylanadi va undan ham past tralarda r=0 saqlanib qrladi. Bu
hodisa oʻta oʻtkazuvchanlik deb ataladi

8.

Reley — SGS birliklar tizimidagi solishtirma
akustik qarshilik birligi. J.U. Reley sharafiga
qoʻyilgan. 1R.= 1 dinas/sm³ = YUNs/m³ =
YUPas/m.[1]
English     Русский Правила