профилактик УП (1)

1. Интернет алаяқтықты алдын алу профилактикасы

АТЫРАУ ОБЛЫСЫ ПОЛИЦИЯ ДЕПАРТАМЕНТІ
КИБЕРҚЫЛМЫСҚА ҚАРСЫ ІС-ҚИМЫЛ
БАСҚАРМАСЫ
ИНТЕРНЕТ АЛАЯҚТЫҚТЫ АЛДЫН АЛУ
ПРОФИЛАКТИКАСЫ

2.

ИНТЕРНЕТ АЛАЯҚТЫҚТЫҢ ТҮРЛЕРІ
■ СБ БАНК (симкарта мерзімі өтуы, 1414 смс код, қауыпсіз счет)
■ ИНВИСТИЦИЯ (криптавалюта, ірі компания акциялары)
■ ОБНАЛИЧКА (Каспиред, тауарлық кредит)
■ ӘЛУМЕТТІК ЖЕЛІ АРҚЫЛЫ ЖАЛҒАН ТАУАРЛАР САТУ (мебель, техника т.б)
■ ТАНЫС БОЛЫП АҚША СҰРАУ

3. СБ-БАНК

1. Банк, құқық қорғау орган қызметкері ретінде сізге, кезкелген номермен немесе ватсап арқылы хабарласып,
сіздің банк есепшотыңызға шабуыл жасалып жатыр немесе сіздің атыңыздан белгісіз біреу несие рәсімдеп
жатыр, осы жағдайды деркезінде тоқтату қажет, тек мен сізге көмектесемін деп сеніміңізге кіріп соң бұл
жағдайды ешкімге айтпау қажет деп сөзбен қорқытады. Немесе сим карта мерзімі өтіп жатыр код айтыңыз
деген соң 1414 тен код келып айтып болған соң банк қауыпзсіздік қызметкері немесе құқық орган қызметкері
телефон соғып код неге айтасыз енді сіздің счеттарыңызға қауып түніп түр сақтау үшін қауыпсіз банк
счеттарына аяқтай барып немесе банк қосымшасы арқыла басқа счеттарға аудартады.
■
Банк қызметкерлері сізге телефон арқылы хабарласпайды.
■
СМС кодтарды сұрамайды.
■
Өзіңіздің жеке деректеріңізді ешқандай тұлғаға беруге болмайды. Тіпті туысқаныңыз болсада.

4. ИНВИСТИЦИЯ

■ Белгісіз адамдар «Facebook, Instagram, Telegram, Тik-Tok, ОЛХ, Колесо» парақшаларына әртүрлі ойындарға, пайдалы жобаларға қаражат салу арқылы ақша көбейте алатындары туралы
жарнамалар шығарады. Сіз сол жарияланған жарнамаға сеніп, белгісіз адамдармен байланыс
кезінде олардың айтқандарына көніп, жеке қаражатыңызды салып, сенім білдірсеңіз,
жарнаманы ойлап табушылар «салған қаражатыңыздың көбейіп жатқандығы туралы айтып
қуантып, есеп-шотыңызға қаражаттың түсіп жатқандығы туралы жалған хабарламаларды
жіберіп, тіпті кейбір кездерде сізді сендіру мақсатында белгілі бір мөлшерде қаражатты
қайтарып беріп, алдағы уақытта қаражатты жарнамада көрсетілген мәліметтерге сай көбірек
салсаңыз, қаражатыңыздың мөлшері көбейетінін айтуы, сондай ақ, сіздің ұялы телефон
нөміріңіз ойын кезінде силық ретінде автокөлік немесе пәтер ұтып тұр, сол себептен
құжаттарды дайындау үшін белгілі бір көлемдегі ақша қаражатын алдын ала біз берген есепшотқа жіберіңіз, соңынан құжаттарыңызды хабарламада көрсетілген мекен-жайдан алып
кетесіз, ұтысыңызбен құттықтаймыз» - деген сияқты мысалдарды келтіреді.

5. ОБНАЛИЧКА КАСПИ, ХАЛЫҚ БАНК

■ ТӨМЕН ПАЙЫЗБЕН ТАУАРЛЫҚ НЕСИЕНІ ҚОЛМ-ҚОЛ АҚША ҚЫЛДЫРП БЕРУ.

6.

ӘЛУМЕТТІК ЖЕЛІ АРҚЫЛЫ ЖАЛҒАН ТАУАРЛАР
САТУ
■ Белгісіз адамдар әлеуметтік желілер (Колесо, ОЛХ, Facebook, Instagram парақшаларында)
арқылы арзан бағада ұялы телефон, киім-кешек, аяқ-киім, ыдыс-аяқ және т.б. заттарды
сататындары жайында жарнамалар шығырып, жарнамаға қызығушылық танытып хабарласқан
адамдарға онлайн тапсырыс берген кезде, сатушы сізге ақшаны карта номеріне немесе киви,
бірлік ретінде және т.б. әмияндарға ақшаны алдын-ала салдыруы мүмкін.
■ Заттарға тапсырыс бермес бұрын, толығымен сатушы туралы мәліметтерді нақтылып алыңыз,
жалпы тауарларды қолыңызға алмайынша алдын ала төлем жасамаңыз. Егерде осындай
жағдайға тап болсаңыз алаяқтық жасаған белгісіз адамдармен сөз
таластырмаңыз, екеуара жазысқан СМС хаттарды сақтап алыңыз, полицияға
арыздануға баратыныңызды айтпаңыз, алданғаныңызды білсеңіз уақытты
созуға тырысыңыз, тез арада полицияға хабарласыңыз. Жалпы қандайда
болмасын кез келген жарнамалардың, хабарландырулардың ресми түрде
екендігіне көз жеткізбей қаражаттарыңызды салмаңыз.

7. ҚАРЫЗҒА АҚША СҰРАУ

Алаяқтар сіздің жеке ұялы телефон нөміріңізге фишинг сілтемелерді жіберіп, сіз сол сілтемелерге кірген кезде, атыңызға
тіркелген аккаунттарға қашықтықтан кіру арқылы сіздің ұялы телефоныңыздағы жеке мәліметтеріңізге қол жеткізеді,
яғни сіздердің таныстарыңыздың, туыстарыңыздын немесе достарыңыздын атын жамылып әлеуметтік желілер,
мессенджерлер (ватсап, телеграм, вайбер) арқылы қарызға ақша сұрайды, сіз онымен хат алмасу арқылы сөйлесіп,
хабарласып тұрған адамның айтқанына көніп, келісіп жатсаңыз, көбінесе олар сізге бұрын белгісіз болған және басқа
адамдарға тиесілі үшінші тұлғалардың банктік шот нөмірлерін жібереді, сол сияқты сіздің ұялы телефоныңызға
мессенджерлер арқылы «туыстарына дауыс беріңіз немесе лайк басыңыз» деген хабарламаларды жіберуі мүмкін.