Психологиялық атмосфера орнату және химиядан «химиялық элементтердің салыстырмалы атомдық массасы» презентациясы

1.

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ АТМОСФЕРА ОРНАТУ
«Қанатты сөздер»
тәсілі бойынша жағымды психологиялық ахуал орнатады
«Фигура пішіні »
бойынша топтарға
(жұптарға )бірігеді.

2.

Сен
ерекшесің
Мен үшін жақсы
мұғалім бәрінен
де артық,
өйткені мұғалім
— мектептің
жүрегі.
Ыбырай
Алтынсарин
Сен батыл
әрі
ержүрексің
Сенің
қолыңнан
бәрі
келеді
Айналаңа
нұр шаша
біл
Ата -анаңа
қамқор бол
Адамға тіл,
құлақ қандай
керек болса...
білім де сондай
керек.
Ахмет
Байтұрсынұлы
Сенің
болашағыңа
сенемін

3.

Сен өте
ақкөңіл
жансың
Балам —
сенің
болашағың,
оны жарқын
ет!
Арманыңнан
ешқашан
бастартпа
Әр күнің
жаңа
мүмкіндікк
е толы
болсын
Еңбегің
елеусіз
қалмайды,с
ен оған
лайықсыңІ
Жеңістерің
көп,жолың
ашық
болсын!
Сенім мен
табандылық
жеңістің
кілті
Мен саған
сенемінІ

4.

2
1
1
3
1
2
3
1
3
2
1
1
1
2
2
3
1
3
1
1
1
1
2
1
1
1
1
1

5.

Үй тапсырмасы
«Кім жылдам?» тәсілі
Натрий қай топқа жатады?
Неон қай топқа жатады?
Фтор қай топ элементі?
Калий қандай топқа жатады?
Ашық жасыл түсті газ
Қызыл қоңыр түсті сұйық
Өткір иісті, сары жасыл түсті ауыр газ
Сумен шабытты әрекеттесетін металл
5

6. 2-тапсырма «Сәйкестендіру» тәсілі

Топтар
Сілтілік металдар
Галогендер
Инертті газдар
Элементтер
He, Ne, Kr, Аr
Na, K, Cs, Rb, Li.
F, CI, Br, I
6

7.

Тақырыбы:
Химиялық элементтердің
салыстырмалы атомдық массасы
Пәні : химия
Сыныбы : 7

8.

Оқу мақсаты
7.1.2.8- жердегі элементтердің басым бөлігі планеталардың қалыптасуы кезінде пайда
болған изотоптар қоспасы түрінде кездесетіндігін түсіну
7.1.2.9-табиғи изотоптары бар химиялық элементтердің атомдық массалары бөлшек сан
болатындығын түсіну
7.1.2.10-салыстырмалы атомдық массаның анықтамасын білу
Бағалау критерийлері
Элементтертердің басым бөлігі изотоптардың қоспасы түрінде кеседесетінін
түсіну
Элементтің изотоптық құрамы бойынша салыстырмалы атомдық массаны
есептей алу
Преиодтық кестені қолдана отырып, элементтердің салыстырмалы атомдық
массаны табу және бүтін санға айналдыру

9.

ІІ Жаңа сабақ
Атомдардың массасы өте кіші болғанымен олардың
сандық мәні дәлдікпен анықталған.
Мысалы ең жеңіл атом сутегінің атомдық массасы:
mа (H)=1.66*10-24 г немесе 1,66*10-27кг
Оттегінің массасы одан 16 есе ауыр:
mа (O)=2.66*10-23 г немесе 2,66*10-26 кг-ға тең.
Мынадай сандарды пайдалану ыңғайсыз. Сондықтан атомдық
массаны өлшеу үшін арнайы өлшем бірлігі, массаның атомдық
бірлігі
(м.а. б) қолданылады .
Массаның атомдық бірлігі (м.а. б.) бұл көміртегінің 1/12
атомдық массасына тең
9

10.

Химиялық формула арқылы салыстырмалы молекулалық массасын табамыз:
Мr (H2O) = (2•1)+16=18
Заттың формуласы бойынша мыналарды білуге болады:
Жай немесе күрделі зат .(бір немесе бірнеше атом түрлерінен құралғандығын)
Сапалық құрамы (яғни атомдардың қандай түрлерінен құралған)
Сандық құрамы (яғни әр атом түрінің қаншасы кіреді)
Салыстырмалы молекулалық массасы (яғни берілген молекула массасы м.а.бнен неше есе көп)
Төмендегі мысалдардан формула алдына қойылатын коэффиценттің және
индекстің мәнін түсіндіреміз
3O2, 4H20, 3P2O5, H2, 5H, 4H2.
10

11.

Атомдардың массасын граммен не килограммен өлшеуге бола ма?
m(H) =0,000 000 000 000 000 000 000 000 001663 =1,66*10 -24г
1.Массаның атомдық бірлігі (м.а. б.) бұл көміртегінің 1/12
m(C) /12
атомдық массасына тең,
яғни m(C) = 1,99*10-26 кг –ға тең болса, онда
1м.а.б
= m(C) /12= 1,99*10-26 /12 = 1,66*10-27 кг =1,66*10-24гр
2.Көміртек атом массасының 1/12 бөлігінен (1 м.а.б.) берілген атом массасының
қанша есе ауыр екенін көрсететін шама салыстырмалы атомдық масса (Ar) деп
аталады. Салыстырмалы атомдық масса өлшемсіз шама .
Мысалы:
m(He) =6,64*10-24 г
Ar(He) = m(He)/ 1 м.а.б. = 6,64*10-24 г/1,66*10-24гр=4
Ar(He) =4
3.Элементтің шынайы атомдық массасын табу үшін оның ПЖ-гі салыстырмалы атомдық
массасын 1 м.а.б. –гіне көбейту керек. Мысалы: Оттегі Ar(O) = 16
m(O) = Ar(O) *1 м.а.б. = 16*1,66*10-24гр = 25,56 *10-24гр
4*1м.а.б
Не

12.

Есептеу жүргізгенде периодтық кестеде көрсетілген салыстырмалы
атомдық массалардың мәндерін бүтін санға дейін дөңгелектеп алады.
1,0079 ≈ 1
15,9994 ≈ 16
22,9898 ≈ 23
32,08 ≈ 32
63,546 ≈ 64
55,847 ≈ 56
30,9738 ≈ 31
35, 453 ≈ 35,5

13.

Табиғи изотоптары бар химиялық элементтердің
атомдық массалары бөлшек сан болады.
Мысалы: табиғатта кездесетін калий атомдары
41К – 6,73 % изотоптарынан тұрады.
Элемент
Изотоптары
39К
К
40К
41К
39К - 93,26 %, 40К – 0,01 %,
Атомдардың %
мөлшері
93,26
0,01
6,73
Ar(K) = (39*93,26% + 40*0,01% + 41*6,73%) : 100% = 39,0938

14.

Сабақты бекіту:
Cұрақтарға жауап береміз.
1.Элементтердің салыстырмалы атомдық массасының мәні нені білдіреді?
2.1 м.а.б. дегеніміз не және оның мәні қаншаға тең?
3.Салыстырмалы атомдық массасының өлшем бірлігі қандай?
4. Салыстырмалы атомдық массасыны қалай белгілейміз?
5.Не себепті элементтердің салыстырмалы атомдық массалары ондық бөлшектер болып келеді?
6.Салыстырмалы атомдық массаларының қатынастары 1:2-ге тең элементтерді;
7.Салыстырмалы атомдық массаларының қатынастары 1:4-ге тең элементтерді;

15. Топтық жұмыс

1-топ
Мыс атомының оттегінен,күкірттен,сутегінен қанша есе ауыр екенін есепте.
2-топ
Неге атомдық массаны салыстырмалы ұғымда айтады? Жауабын математикалық
жолмен көрсетіңіз.
3-топ
Магний атомының массасы көміртегі атомының массасынан неше есе артық?
4-топ
Оттегі атомы массасынан салыстырмалы атомдық массасы көп болатын үш элементті
15

16. 1-тапсырма

(і)Берілген сөздерді қолдана отырып анықтаманы толықтырыңыз,
Салыстырмалы атомдық масса (Аг) дегеніміз..........., ..................
(іі)Ол осы элемент атом массасының көміртек атом массасының 1/12
бөлігінен неше есе артық екенін көрсетеді. (1,67 • 10-27кг).
Берілген мән Аr (Na) = 23 а. м. б. нені білдіретінін түсіндіріңіз?
16

17.

2-тапсырма
Төмендегі кестеде берілген белгісіз изотоптарға сәйкес химиялық элементті
анықтап, изотоптардың протон, нейтрон, электрон сандарын анықтаңыз.
Бөлшек
Химиялық
элемент
таңбасы
Протондар
саны
Нейтрондар Электронда
саны
р саны
30
14
29
14
29
14
Э
Э
Э
17

18.

3-тапсырма
Егер табиғатта калийдің төмендегідей изотоптары кездесетін болса,
оның салыстырмалы атомдық массасы қанша болатынын есептеңіз.
18

19.

Оқушы
1
9
5
8
6
4
2
1
7
3
0
Оқушы
1
9
5
8
6
4
2
1
7
3
0
Оқушы
1
9
5
8
6
4
2
1
7
3
0
Оқушы
1
9
5
8
6
4
2
1
7
3
0
Оқушы
1
9
5
8
6
4
2
1
7
3
0
Оқушы
1
9
5
8
6
4
2
1
7
3
0
Оқушы
1
9
5
8
6
4
2
1
7
3
0
Оқушы
1
9
5
8
6
4
2
1
7
3
0
Оқушы
1
9
5
6
8
4
2
1
7
3
0
Оқушы
1
9
5
6
8
4
2
1
7
3
0
Оқушы
1
9
5
6
8
4
2
1
7
3
0
Оқушы
1
9
5
6
8
4
2
1
7
3
0

20.

§16 оку