Алгоритмдер негізі

1.

Алгоритмдмр
негізі
Оқулық материал
Білім беру курсы

2.

Мазмұны
01
Алгоритм ұғымы
Алгоритм дегеніміз не, оның шығу тарихы және
02
негізгі сипаттамалары
03
05
Тармақталу алгоритмі
Шартқа тәуелді алгоритмдер және олардың
04
Алгоритм түрлері
Сызықтық, тармақталу және циклдік алгоритмдер
Алгоритм құрастыру
Алгоритмді жазу жолдары және практикалық
түрлері
мысалдар
Алгоритмді орындау
Кейіпкер жасау
Алгоритмдік процесс және атқарушы ұғымы
06
Scratch программасында жеке кейіпкер жасау

3.

Алгоритм
01
ұғымы
Мектепке жиналу алгоритмі
Анықтамасы
Алгоритм — бастапқы мәліметтерді пайдаланып, іздеген нәтижеге
жеткізетін әрекеттер тізбегі .
1
Ояну
2
Төсектен тұру
3
Жуыну
4
Киіну
5
Таңғы ас
6
Портфельді алу
Шығу тарихы
«Алгоритм» сөзі IX ғасырдағы ұлы математик Әл-Хорезмнің (783-850)
латындық үлгідегі algorithmi деген атынан шығады.
Күнделікті өмірдегі мысалдар
Тағам дайындау рецепті
Ойын ережелері
Мектепке жиналу
Телефон қолдану

4.

01
Алгоритмді жазу жолдары
Блок-схема элементтері
Ауызша
Алгоритмдік тілде жазу. Әрекеттер мәтін түрінде рет-ретімен сипатталады.
Басы
Мысал:
Эллипс
Алгоритмнің басы мен аяғын көрсетеді
1. Екі санды енгіз
2. Қосындысын таб
3. Нәтижені шығар
Енгізу
Параллелограмм
Берілгендерді енгізу/нәтижелерді шығару
Блок-схема
Графикалық түрде бейнелеу. Әрбір әрекет геометриялық фигурамен
белгіленеді.
Процесс
Тіктөртбұрыш
Арифметикалық амалдарды орындау
Артықшылығы:
Көрнекі, түсінікті, логикалық құрылымды анық көрсетеді
Бағдарламалау тілі
Компьютерде орындалатын программа түрінде жазу. Паскаль, Python,
Scratch т.б.
Шарт
Ромб
Шартты тексеру (иә/жоқ)

5.

02
Алгоритм түрлері
Алгоритмдер құрылымына қарай үш топқа бөлінеді
Сызықтық
Тармақталу
Циклдік
Әрекеттер рет-ретімен, тізбектей
Орындалу шартқа тәуелді. Шарттың
Белгілі бір бөлігі бірнеше рет
орындалады. Әрбір команда бір рет
нәтижесіне қарай бірнеше тармақтың
қайталанады. Қайталану саны белгілі
орындалады.
біреуі орындалады.
немесе белгісіз болуы мүмкін.
Мысалдар:
Мысалдар:
Мысалдар:
Мектепке жиналу
Екі санды салыстыру
Сандар қосындысы
Тағам дайындау
Нан бар-жоқтығын тексеру
Кесте жаттау
Математикалық амалдар
Теңдеу шешу
Қызыл асықты іздеу
Командалар бірінен соң бірі
Иә / Жоқ шартын тексеру
Әрекеттерді қайталау

6.

Сызықтық алгоритм
02
Анықтамасы
Блок-схема мысалы
Сызықтық алгоритм — қарапайым командалар тізбегінен
Басы
тұратын алгоритм. Әрекеттер рет-ретімен, тізбектей
орындалады.
A, B енгізу
Мысал: Нан алу алгоритмі
S=A+B
1
Үйден шығу
2
Дүкенге бару
3
Нан таңдау
4
Ақша төлеу
5
Үйге қайту
S нәтижесін шығару
Соңы
Ерекшелігі
Командалар бірінен соң бірі орындалады
Ешқандай шарт тексерілмейді
Әр команда бір рет орындалады

7.

03
Тармақталу алгоритмі
Анықтамасы
Мысал: Екі сандан үлкенін табу
Тармақталу алгоритмі — шартқа тәуелді орындалатын алгоритм.
Егер шарт орындалса — бір тармақ, орындалмаса — екінші
тармақ орындалады.
Алгоритм:
1. A, B сандарын енгіз
2. Егер A > B болса
3. max = A
4. Әйтпесе max = B
Толық тармақталу
Қысқаша тармақталу
Басы
Басы
Шарт
Python коды:
a = int(input())
b = int(input())
if a > b:
max = a
else:
max = b
print(max)
Шарт
ИӘ
ЖОҚ
ИӘ
1-ші серия
2-ші серия
Операция
5. max нәтижесін шығар
ЖОҚ
Өткізіп жіберу
Ерекшеліктері
Шартты тексеру керек
Екі немесе бірнеше тармақ болуы мүмкін
Бағдарламалада кеңінен қолданылады
Соңы
Соңы

8.

03
Циклдік алгоритм
Мысал: 1-ден n-ге дейінгі сандар қосындысы
Анықтамасы
Циклдік алгоритм — белгілі бір бөлігі бірнеше рет қайталанатын алгоритм.
Басы
Қайталанатын бөлігіне циклдік командалар қолданылады.
n енгізу
Цикл түрлері
Арифметикалық
S = 0, i = 1
Итерациялық
i ≤ n?
ИӘ
Қайталану саны белгілі болатын цикл.
Қайталану саны белгісіз, шартқа
S=S+i
i=i+1
тәуелді цикл.
S нәтижесі
Соңы
Мысал:
1-ден 10-ға дейінгі сандарды
Мысал:
шығару
Қызыл асықты іздеу
Python коды:
n = int(input())
S=0
for i in range(1, n+1):
Қолданылуы
Кесте жаттау
Тізімді өңдеу
Қайталанатын есептер
Анимация жасау
S=S+i
print(S)
ЖОҚ

9.

05
Алгоритмді орындау
Алгоритмдік процесс
Орындау қадамдары
Алгоритмдік процесс — шешілетін есептің нақты бастапқы
берілгендеріне алгоритмді қолдану процесі.
Алгоритмді орындау — әрбір команданы рет-ретімен орындау
1
Алгоритмді оқу
Барлық командаларды таныстыру
2
Берілгендерді дайындау
Бастапқы мәліметтерді енгізу
3
Атқарушы ұғымы
Командаларды орындау
Рет-ретімен әр команданы орындау
4
Атқарушы дегеніміз
Алгоритмді жүзеге асыратын тұлға немесе құрылғы. Атқарушы
Нәтижені шығару
Алынған нәтижені бейнелеу
алгоритм командаларын түсініп, орындай алуы керек.
Маңызды ережелер
Командаларды ретімен орындау керек
Компьютер
Адам
Ешқандай командысы өткізіп жібермеу
Шартты дұрыс тексеру

10.

04
Алгоритм құрастыру
Алгоритм құрастыру қадамдары
Тапсырма мысалы
Дұрыс алгоритм құру үшін мына 5 қадамды орындау керек:
Есеп:
А және В сандары берілген. Осы сандардың
1. Есепті түсіну
қосындысын, айырмасын және көбейтіндісін
табу керек.
Есептің шартын мұқият оқу, берілгендер мен ізделіндікті анықтау
2. Шешу жолын табу
Есепті шешу әдісін таңдау, қандай формулалар қолданылатынын анықтау
3. Алгоритм құру
Блок-схема немесе мәтін түрінде алгоритм жазу
Берілгені:
А, В — бүтін сандар
Ізделінді:
S = A + B, R = A - B, K = A × B
4. Тексеру
Алгоритмді әртүрлі мысалдармен тексеру
5. Программа жазу
Алгоритмді бағдарламалау тілінде жазу
Кеңестер
Күрделі есептерді кішігірім бөліктерге бөлу
Блок-схема сызу алгоритмді нақтырақ көрсетеді
Әр қадамды тексеріп отыру

11.

06
Кейіпкер жасау
Scratch программасы
Кейіпкер жасау қадамдары
Scratch — балаларға арналған визуалды бағдарламалау ортасы . Бұл
жерде өз кейіпкерлеріңді (спрайттарды) жасап, оларды
1
Графикалық редакторды ашу
Scratch-тың ішіндегі сурет салу бөлімін таңдау
бағдарламалауға болады.
2
Негізгі пішін салу
Кейіпкердің денесін, басын, аяқ-қолдарын салу
Графикалық редактор мүмкіндіктері
3
Қию
Айналдыру
Кейіпкерге әртүрлі түстер беру
4
Суреттің қажетсіз бөліктерін қиып
тастау
Түс беру
Суретті әртүрлі бұрышқа бұру
Өңдеу
Қию, бұру, өлшемін өзгерту арқылы суретті түзету
5
Сақтау
Дайын кейіпкерді жобаға қосу
Өлшемін өзгерту
Көшіру
Қызықты мүмкіндіктер
Суретті үлкейту немесе кішірейту
Суретті көшіріп, жаңа нұсқа жасау
Кейіпкерді анимациялау
Дыбыс қосу
Басқа кейіпкерлермен әрекеттестіру

12.

Қорытынды
Алгоритмдер негізін үйрену — бағдарламалауға жол ашады.
Алгоритмдік ойлауды дамыту арқылы күрделі есептерді шешуге болады.
Біз алгоритмдердің үш негізгі түрін үйрендік:
Сызықтық
Тармақталу
Циклдік
Алгоритмдер — информатиканың негізі!