Батыс Түрік қағанаты

1. батыс түрік қағанаты

2. Батыс түрік қағанаты туралы деректер Батыс Түрік қағанаты — 603–704 жылдар аралығында өмір сүрген, Түрік қағанатының ыдырауы

нәтижесінде пайда болған ерте ортағасырлық түркі мемлекеті.
Негізгі мәліметтер
•Жылдары: 603–704 жылдар. Астанасы: Суяб қаласы (Шу өзені бойында).
•Жазғы ордасы: Мыңбұлақ.
•Аумағы: Қаратаудың шығыс баурайынан Жоңғарияға дейінгі жерКүшейген кезеңі: Шегу
қаған (610–618) мен Тон ябғу қаған (618–630) тұсында қағанаттың саяси қуаты ең жоғарғы
деңгейге жетті. Тон ябғу басқару жүйесін реттеп, салық жинауға жергілікті адамдарды
(«селиф» атағымен) тағайындады.
Әлсіреуі мен ыдырауы
•Дағдарыс: 630 жылдан бастап тайпалар арасында билік үшін өзара қырқыс басталды.
•Құлауы: Ішкі қайшылықтар мен көрші елдердің шабуылдары салдарынан 704 жылы қағанат
өмір сүруін тоқтатып, орнына Түргеш қағанаты құрылды.
. Этникалық құрамы: Мемлекет «он оқ бұдун» (он тайпа) жүйесіне бөлінді: 5 дулу және 5
нушеби тайпалары.

3.

4. https://youtu.be/UD_ku9Miubc?si=qi6DHVh6tNyPFhLZ

https://youtu.be/UD_ku9Miubc?si=qi6DH
Vh6tNyPFhLZ

5.

Батыс Түрік қағанаты тест сұрақтары
1. Батыс Түрік қағанатының өмір сүрген жылдары:
•А) 552–603 жж.
•В) 603–704 жж.
•С) 704–756 жж.
•D) 545–585 жж.
2. Батыс Түрік қағанатының құрылған аумағы:
•А) Моңғолия мен Қытай шекарасы
•В) Жетісу, Қазақстанның Сырдария мен Аралға дейінгі аймағы
•С) Еділ бойы мен Солтүстік Кавказ
•D) Тек Орталық Қазақстан
3. Батыс Түрік қағанатының жазғы ордасы:
•А) Суяб
•В) Тараз
•С) Мыңбұлақ
•D) Испиджаб
4. Батыс Түрік қағанатының қысқы ордасы:
•А) Суяб қаласы (Шу алқабы)
•В) Баласағұн
•С) Түркістан
•D) Алмалық
5. Қағанаттағы сот қызметін атқарғандар:
•А) Тархан, бектер
•В) Бұйрықтар, тархандар
•С) Шад, элтебер
•D) Тұдықтар
6. Батыс Түрік қағанатының күшейген кезі, Елтеріс (Тардуш)
қағанның билік құрған жылдары:
•А) 610–618 жж.
•В) 618–630 жж.
•С) 581–603 жж.
•D) 650–680 жж.
7. "Он ок бодун" (он тайпа) елі мекендеген аумақ:
•А) Алтайдан Еділге дейін
•В) Қаратаудан Жоңғарияға дейін
•С) Сырдариядан Амударияға дейін
•D) Жетісу жері
8. Батыс Түрік қағанатының әлсіреуіне себеп болған ішкі
қайшылықта тайпаларды қалай атады?
•А) Дулу мен Нушиби
•В) Түркеш пен қарлұқ
•С) Қимақ пен қыпшақ
•D) Оғыз бен қарлұқ

6.

Жауаптары:
1.В (603–704 жж.)
2.В (Жетісу, Қазақстанның Сырдария мен Аралға дейінгі аймағы)
3.С (Мыңбұлақ)
4.А (Суяб қаласы)
5.В (Бұйрықтар, тархандар)
6.А (610–618 жж. шамасы / Шегу, Тон қағандар тұсы)
7.В (Қаратаудан Жоңғарияға дейін)
8.А (Дулу мен Нушиби)