посл Презентация Модуль 2 Новая роль патронажной сестры_Kz (1)

1. Модуль 2 ПАТРОНАЖ МЕЙІРБИКЕСІНІҢ ЖАҢА РӨЛІ

2. МОДУЛЬ МАҚСАТЫ

Келесілерді түсіну:
• Патронаж мейірбикесінің балалардың және
отбасылардың өміріндегі рөлі
• Патронаж мейірбикесінің кәсіпқойлығы
неден құралады
• Патронаж мейірбикесінің жұмыс жасау
қағидалары
• Патронаж мейірбикесінің жұмыс әдістері

3. Ойлар

4. ҮЙГЕ БАРЫП ҚАРАУДЫҢ АРТЫҚШЫЛЫҚТАРЫ

• Бала мен отбасы өмір сүретін ортаны және
жағдайды түсіну оңайырақ
• Отбасының үйінде болғанда, патронаж
қызметкері баланың басындағы мәселелерге
шынайырақ баға бере алады.
• Патронаж қызметкері «көрінбейтінді көрінетін»
етеді
• Баланың денсаулығына және дамуына демеу
болу үшін ертерек араласу мүмкіндігін береді

5. Патронаж қызметкерінің барлығын қамтитын рөлі

•Қарым-қатынастарды түсінеді
•Мықты тұстарды, ресурстарды
анықтайды
•Тілдеседі
• Пайдалы қарым-қатынастар
үлгісін қалыптастырады
•Шындыққа жанасатын
үміттерге қолдау білдіреді
•Адвокация ұсынады
• Бағалайды
• Мониторинг жүргізеді
• Ақпараттандырады
• Құрмет, қамқорлық
және жанашырлық
көрсетеді
Жеке
тұлға
Отбасы
Қоғам
Ұйым
•Байланыстарды сақтайды
•Жалпы қажеттіліктерді анықтайды
•Ресурстарды анықтайды
•Түсіністік пен хабардарлықты
ынталандырады
•Ақпаратпен бөліседі
•Құжаттар және жазбалар
жүргізеді
•Мамандарға жібереді
•Өз әрекеттері үшін есеп
береді

6. КӘСІБИ МАҚСАТ

• Барлық қабаттармен
жұмыс жасау
• Жүктілік кезінде және
бала туылғаннан кейін
отбасына және
жекелеген адамдарға
жіті көңіл бөлу
• Баланың немесе жеке
тұлғаның жағдайын
терең түсіну
Барлық қабаттармен жұмыс жасау
Қоғам
Отбасы
Жеке тұлға

7. Экологиялық қағида

• Патронаж қызметкері үнемі «көріністі толығымен,
жан-жақты» көреді, баланың мәселелерін отбасымен
және ең жақын ортасымен тығыз байланыста
қарастырады (мысалы, психикалық денсаулық
немесе жеткілікті көңіл бөлмеу, балаға қатыгездік
көрсету және т.с.с. қауіп-қатерлерді ескереді)
• Әрбір адам белгілі бір жағдайда болатынын ескереді
(адамның қоршаған ортасы)
• Мүмкіндіктерді (ресурстарды) жеке тұлға, отбасы
және қоғам деңгейінде қарастырады

8. Патронаж қызметкері - осы қызметтің қақ ортасында

Жергілікті қоғамды күштірек
етеді, яғни;
• әлеуметтік
бірлікті/үйлесімділікті/әлеум
еттік
капиталды
қолпаштайды
• дербес жұмыс жасайды
• отбасыларды
қоғамдағы
басқа қызметтермен және
ресурстармен
байланыстырады;
• өзара көмек көрсететін
жаңа қарым-қатынастардың
артуына
септесу
үшін
отбасылар
арасындағы
байланыстарды
қолдап
отырады;
отбасы
B
балалар
орталығы
жергілікті
қағамдағы
баспана
отбасы
A
патронаж.
қызметкері
мед. қызметтер
мамандар
ата-ана не
Бала топтары
отбасы
C

9. Патронаж қызметкерінің сарамандық жұмысына қажетті құндылықтар

1. Денсаулықты нығайтуға бағытталған шешімдер табу
үшін мықты тұстарды анықтау.
2. «Адам туралы ұмытпай», өзгелерге оң көзқараспен
қарау (адамдарды бағалау), жұмысын нақты адамның
қажеттіліктеріне қарай ұйымдастыру және ешқашан
үміт үзбеу.
3. Әрбір адам белгілі бір жағдайда болатынын (адамның
қоршаған ортасы) түсіну, сондықтан, қажеттіліктеріне
баға беруде әрдайым жеке бас жағдайын есепке алу.
Патронаж қызметкерлері осы құндылықтарды өз мінезқұлқы және адамдармен өзара әрекеттестігі арқылы
көрсетеді.

10. Патронаж қызметкерінің керемет және биік дәрежелі рөлі бар

Күнделікті патронаж
мейірбикесі:
• басқа адамдардың өмірі
туралы бірегей мәліметтер
алады
• өмірлік қиын жағдайларға
төтеп беріп жүрген
адамдардың мықты
қасиеттерін көреді
• адамдардың азап-бейнетін
азайтуға шынайы мүмкіндігі
бар
• пайдаланылмай қалуы
мүмкін мүмкіндіктерді ашуға
көмектеседі

11. Мысал 1

Қатысушыға арналған тапсырмалар
жинағы, 6-бет
Активтер (мықты
тұстар/қасиеттер)
Сіз анаға не айта
алар едіңіз
Не істей алар
едіңіз

12. Сарамандық жұмыстың негізі болып бірегей озық модель (ЮНИСЕФ) табылады

13. Кәсіпқойлық

• Белгіленген жұмыс әдістерінің стандарттарына сай
жұмыс жасау
• Өзге мамандармен жұмыс жасау
– телефон арқылы байланыс орнату;
– байланыс журналдарын немесе күнделіктеін
пайдалану;
– отбасымен бірлескен кездесуді жаспарлау үшін басқа
маманды шақыру;
– тысқары орта мамандары мен өткізілетін тренингтерге
немесе ақпараттық жиналыстарға қатысу;
– ерекше немесе кезекті жиналыстарға қатысу.
Кәсіби бедел-бейне қалыптастыру

14. Біз өзгелермен қалай өзара әрекеттесеміз

Көңіл аудару жөн тұстар:
• қандай сөздер қолданасыз
• дауыс екпіні және қарқыны
• көз түйістіру
• байсалды және босаң бет әлпеті
• қандай сұрақтар қоясыз – ашық немесе
жабық?
• киім ұқыптылығы және жеке бас
тазалығы (қол, шаш және бет орамалдар)
• берген уәделеріңізді орындайсыз ба
• ақкөңілдік – сөздеріңіз дене
қимылдарыңызға сай ма?
• адалдық және ақыл-ой таразысына
безбенделген пікір;
• өзгелерге (әріптестерге және
клиенттерге) құрмет;

15. Ата-аналармен өзара әрекеттестік

Патронаж қызметкері достық пейілмен және құрметпен қараса, ал іс-әрекеттері
пайдаға асса, ата-аналар оның өзара әрекеттестікке талпынады, себебі, оның
реакцияларын бақылап, патронаж қызметкерінің шыншыл екенінің және онымен
жұмыс жасау пайдалы болатынының белгісі ретінде түсінеді. Бұл патронаж
қызметкері мен отбасы арасында тереңірек қарым-қатынас орнау ықтималдығын
арттырады.
Егер патронаж қызметкері өзін ата-аналармен және өзге отбасы мүшелерімен осылай
ұстаса, отбасында жағымды әлеуметтік өзара әрекеттестікте болу дағдыларын
қалыптастырады.

16. Үйге барып қарау ата-аналардың көзімен

1-ші жайт. Елестетіп көріңіз, үйіңізге бұрыннан жұмыс жасап келе жатқан екі әріптесіңіз
келмекші. Олар шамамен 1 сағатқа келетін шығар, себебі, жақын маңдағы қалашыққа
демалуға бара жатыр, сізге жай ғана жол-жөнекей соғып, аз уақыт тынығып алуды жөн
көрген.
Олар келгенше сіз қандай дайындық жасайсыз?
Олар келердің алдында аздаған алаңдаушылық тудыруы мүмкін себептерді сипаттаңыз.
Олар келгенде үйіңізді табу қиын болғанын, үйлердің барлығы бір-бірінен аумайтындай
болып көрінетінін айтып, шағымдана бастады. Әңгіме барысында олар үй алдындағы баубақшаның күйіне және жолдардың тазалығына қарап, аудан және оның тұрғындары туралы
көп білуге болатынын айта кетті.
Олар кеткен соң, қандай сезімде боласыз?
2-ші жайт. Бүгін – сенбі, таңертеңгі уақыт, сізге достық ықыласпен әріптесіңіз қоңырау
шалды, ол сіз тұратын аудан маңында жүр екен, сізге аз уақытқа кіріп шыққысы келеді –
қал-жағдай сұрасып, амандығыңызды білгісі келеді.
Сіз қандай ойда боласыз және оған қандай жауап бересіз?
Сізді аздап алаңдауға мәжбүрлейтін барлық мән-жайды сипаттаңыз.

17. Үйге барып қарау ата-аналардың көзімен

Үйге барып қарау патронаж
қызметкерінен де,
отбасынан да белгілі бір
күш жұмсауды талап етеді.
Патронаж қызметкерлері
үйге барып қарауды клиент
тұрғысынан қарастырғаны
жөн.
Жақсы қарым-қатынас және
үнемі байланыста болуды
ұсыну қызметтерді сәтті
көрсетудің ең маңызды
факторлары болып табылады.

18. Кішкентай бала ана үшін стресс тудыруы мүмкін

19. Ұрымталдық

• Жүкті болудан бастап, балаға
24 ай толғанға дейінгі уақыт
аралығындағы жоғары
ұрымталдық: нашар
тамақтануға және ата-ананың
нашар психикалық
денсаулығына қатысты қауіпқатерлермен байланысты
• Қауіп-қатерлер = кедейшілік,
нашар білім, сауатсыздық,
баспана мәселесі, зорлықзомбылық.
• Ұрымталдық келесі
деңгейлерде орын алады:
• жеке тұлға
• отбасы
• қоғам.

20. Түрлі деңгейдегі ұрымталдық факторлары

• Қоғам деңгейінде – жұмыссыздық, нашар баспана
сапасы, төмен білім деңгейі сияқты қоршаған орта
факторлары және әлеуметтік-экономикалық факторлар
жеке тұлғаның аман-сау болуына әсер етеді. Осы
факторлар уақытша немесе ұзақмерзімді және күрделі
сипатта болуы мүмкін.
• Отбасы деңгейінде – бір немесе бірнеше отбасы мүшесі
физикалық және психикалық денсаулық мәселелері
немесе ұзақмерзімді мүгедектік сияқты факторлардың
әсеріне шалдығады.
• Жеке тұлға деңгейінде – тұлға өзін-өзі күте алмайды
немесе өзін айтарлықта залалдан немесе қанаудан қорғай
алмайды.

21. Өміршеңдік

Өмірде қауіп-қатерлерге және
жағымсыз факторларға төтеп
беру қабілеті өміршеңдік –
«жағымсыз факторларға
қарамастан, оң бейімделе білу
қабілеті» деп аталады; ол
балалардың
тәрбиелеушілермен қарымқатынасының сипатына,
тәрбиелеушісіінң өміршеңдігіне
және жергілікті қоғамдағы
жағдайға тәуелді
Жеке тұлға
Отбасы
Қоғам

22. Өміршеңдікке қалай септесуге болады?

➢Қауіп-қатерге шалдығушылықты
азайту
➢Ресурстар мен активтерді көбейту
➢Аса күшті қорғаныс жүйелерін
жұмылдыру және оларды дамытуға
септесу

23. Қауіп-қатерлерді басқару

• Жеке тұлға деңгейінде, мысалы, жүкті әйелдің ішімдікке
салынуы ұрықтың алкогольдық синдромына, ал шылым шегуі –
нәрестенің салмағы аз болуына алып келеді;
• Қоғам деңгейінде, мысалы, екпе алуды жеткілікті көлемде
енгізбеу қызылша сияқты аурулардың шығуына алып келуі
мүмкін;
• Қоршаған орта деңгейінде, мысалы, қалада көлік ағыны
толассыз жолдардың жанында тұратын отбасылар ауа
ластануынан азап шегуі мүмкін немесе балаларын таза ауда
серуендететін қауіпсіз орын таба алмай, қиналуы мүмкін.
Егер денсаулыққа, аман-саулыққа және қауіпсіздікке төнген қатер
елеулі және шұғыл болса, сізге жолдама беру хаттамасына сәйкес дереу
әрекет ету және/немесе денсаулық сақтау немесе әлеуметтік
қамсыздандыру қызметтері тарапынан шұғыл араласуын талап ету
қажет.

24.

«Өміршеңдік-Ұрымталдық» матрицасы
Өміршеңдік – қиын жағдайда
қалыпты даму
Жағымсыз факторлар – дұрыс
дамуға қауіп төндіретін
жағдайлар
Қорғаныс факторлары – теріс
әсерге қарсы буфер ретінде
әрекет етеді
Ұрымталдық – балаға тиетін теріс факторлардың әсерін
күшейтетін факторлар

25. Үйге барып қарау кезіндегі кәсіпқойлық

Үйге барып қарау кезінде патронаж
• осы мекен-жайда кім
қызметкері отбасымен әрдайымен
тұратынын анықтау
сыпайы сөйлесуі керек және:
керек және отбасына
• соңғы өзекті мәліметтері болуы тиіс;
қатысы бар басқа
• үйге келіп қараудың нақты
адамдар туралы,
мақсаттары мен міндеттері болуы
мысалы, енесі, достары
тиіс;
туралы мәлімет алуы
• дайындалып келуі және үйге келіп
тиіс, бұл отбасындағы
қарау үшін өзекті бар ақпараты мен
қарым-қатынастарды
ресурстары болуы тиіс;
түсінуге көмектеседі;
• келе сала өзін таныстыруы, жұмыс
• байланыстар орнату
істейтін мекемесінің атауы/мекенкезінде «бала туралы
жайын, өз рөлін және келу
ұмытпау» керек.
мақсатын айтуы тиіс;

26. «Бала туралы ұмытпау»

«Бала туралы ұмытпау» қажеттілігі - қиындықтарға тап болған отбасыларға
көмектесудің басты құрамдас бөлігі.
Бұл нені білдіреді?
Ересектермен тікелей жұмыс жасай отырып, баланың қажеттіліктері
туралы ойлау
Неге осылай істеу керек?
Жұмысыңыздың басты мақсатын – балалармен жұмыс жасауды - көзден таса
қылмау үшін
Отбасындағы ересектермен жұмыс жасау кезінде үнемі баланың
қажеттіліктерін және мүдделерін естен шығармау үшін
Қалай істеу керек?
Отбасымен жұмыс жасағаннан кейін бірден рефлексия жүргізуді жеке ереже
етіп бекіту
Отбасылармен жұмыс жасау кезінде «Бұл бала үшін нені білдіреді?» деген
сұрақты қоюды әдетке айналдыру

27. Баланың отбасындағы жағдайын қалай түсінуге болады

1) Баланың эко-картасын жасау керек
2) Отбасының эко-картасын жасау керек

28. Жеке тұлғаның (баланың) эко-картасының үлгісі

Жеке тұлғаның (баланың) экокартасының үлгісі
1. Бір парақ аза қағаз алыңыз.
2. Ортасына шеңбер салып, ішіне есіміңізді жазыңыз.
3. Айналасына өміріңіздегі басқа адамдарды бейнелейтін
шеңберлер салыңыз, мысалы, ер адам, балалар, ата-ана,
бауырлар, достар, әріптестер.
4. Әр адамның есімінің жанына онымен қандай байланыста
екеніңіздің жазыңыз, мысалы:
• ҚҚ = қарым-қатынастарыңыз, мысалы, анаңыз, досыңыз немесе
жігітіңіз/күйеуіңіз.
• Қ = осы адам көрсететін қолдау, мысалы, эмоциялық, қаржылай,
іспен.
• Ж = қолдау жиілігі, мысалы, күнделікті, апта сайын немесе кейде.

29. Отбасының эко-картасын жасау

• Отбасындағы
қарымқатынастарды
және
байланыстарды,
әрі көмек
көздерін
бағалаудың
пайдалы
графикалық
тәсілі.
• Әйелдер мен ерлер
• Берік
• Шиеленісті
• Әлсіз
• Үзік

30. Эко-карта жасау мысалы

31. Негізгі идеялар

• Отбасымен өз үйінде танысу бала, отбасы және білім алу
қандай
жағдайда
екенін
шынымен
түсінуге
үлкен
артықшылықтар береді
• Патронаж қызметкері өздігінен көмек алуға жүгінбейтін
отбасыларға балаға қатысты білім мен дағды алып келеді
• Патронаж қызметкері әр адамның өмірін құнды екенін,
денсаулықты сақтау маңызды екенін басшылыққа алып,
адам мен отбасының жағдайын түсіне және қабылдай отырып,
қолдау көрсетеді
• Патронаж қызметкерінің жұмысының басты қағидасы – ешқашан
баланы естен шығармау, яғни, отбасымен, қоғаммен,
мекемелермен және т.б. жұмыс жасағанда, баланың мүдделерін
басшылыққа алу

32. Негізгі идеялар

• Патронаждық қызметттің өзге қызметтермен байланысын кәсіби
тұрғыдан түсіну оның ұрымтал отбасылар мен кең ауқымды
қолдау инфрақұрылымы арасында маңызды дәнекер буынға
айналуға мүмкіндік береді.
• Патронаж мейірбикесінің кәсіпқойлығы отбасыларға және
балаларға қатысты стигма (таңба тағуды) болдырмауға
көмектеседі
• Патронаж қызметінің ұнамды кәсіби бейнесіне инвестиция
салу отбасылармен өзара сенімге негізделген қарым-қатынас
құру үшін маңызды
• Патронаж қызметкерлері қолда бар ресурстармен қауіпсіз
жұмыс жасау үшін мекемелердің ережелеріне және
нормаларына сәйкес жұмыс істейді.

33. Топтарда жұмыс жасау

1. Сізге тәжірибеңізде кездескен, әрі
қиындық тудырған жағдай туралы айтып
беріңіз.
2. Сол жағдайды шешуде қандай
қиындықтар болды?
3. Баланың және отбасының бөлек-бөлек
эко-карталарын жасаңыз, мәселенің
шешудің өзге жолдарын көріп тұрсыз ба?