Беларускія замкі і цэрквы

1.

БЕЛАРУСКІЯ ЗАМКІ
І ЦЭРКВЫ-КРЭПАСЦІ
XIII–XVI стст. • абарона, улада, вера

2.

1. Чаму будавалі замкі?
• У XIII–XVI стст. беларускія землі
ўваходзілі ў Вялікае Княства Літоўскае і
Рэч Паспалітую.
• Палітычныя канфлікты і ваенная
пагроза патрабавалі надзейнай
абароны.
• Драўляна-земляныя ўмацаванні
паступова замяняліся мураванымі
сценамі і вежамі.
• Замкі служылі не толькі для абароны,
але і як цэнтры ўлады.
Абарона
Сцены, вежы, байніцы
Улада
Рэзідэнцыі князёў і
адміністрацыі
Тэхналогіі
Цэгла, камень, новыя
формы

3.

2. Камянецкая вежа — сімвал абароны
• Пабудавана ў XIII ст. каля
Камянца.
• Мела цыліндрычную форму і
вышыню каля 30 м.
• Таўшчыня сцен унізе дасягала
прыкладна 2,5 м.
• Уваход размяшчаўся высока;
лесвіцу можна было прыбраць.
• Байніцы і зубцы дапамагалі
абараняць вежу.
Абарончая архітэктура: масіўныя
сцены, вышыня і кантроль уваходу.

4.

3. Замкі-кастэлі: Крэвa і Ліда
Крэўскі замак
Лідскі замак
• Адзін з ранніх мураваных замкаў ВКЛ.
• Узводзіўся ў XIV ст. з мураваных сцен.
• Чатырохвугольны план, сцены і вежы.
• Байніцы і баявыя пляцоўкі ўзмацнялі
абарону.

5.

«Гісторыя тут не памерла — яна ўзяла ў рукі меч»
«Як сапраўдны замаккастэль, Крэўскі замак
быў створаны для
абароны. Сёння яго
ўнутраны двор
ператвараецца ў арэну
для баявых мастацтваў,
дзе кожны ўдар мяча
— гэта дыялог з
мінулым»
Пастанова бою ў Крэўскім замку

6.

4. Навагрудскі замак
• Размяшчэнне на ўзвышшы
ўзмацняла абарону.
• Замак меў няправільную
форму, прыстасаваную да
рэльефу.
• Вежы будаваліся ў розныя
перыяды і мелі розныя формы.
Рэльеф мясцовасці быў часткай абарончай
сістэмы.
• Умацаванні неаднаразова
перабудоўваліся і
ўзмацняліся.

7.

5. Царквы-крэпасці
Калі храм адначасова быў месцам малітвы і абароны
Троіцкі касцёл
Царква Святога Міхаіла
у Ішкалдзі
ў Сынкавічах
Царква Раства
Багародзіцы
ў Мураванцы
• Масіўныя сцены, вежы і байніцы надавалі храмам абарончы характар.
• Гатычныя рысы: высокія вузкія вокны, стральчатыя аркі і нервюрныя скляпенні.

8.

6. Як адрозніць замак ад царквы-крэпасці?
ЗАМАК
ЦАРКВА-КРЭПАСЦЬ
• Галоўная мэта — абарона тэрыторыі і
ўлады.
• Спалучала рэлігійную і абарончую
функцыі.
• Сцены, вежы, байніцы, баявыя
пляцоўкі.
• Масіўныя сцены і вежы, часам
байніцы.
• Мог быць рэзідэнцыяй князя або
адміністрацыйным цэнтрам.
• Гатычныя элементы ў спалучэнні з
абарончымі формамі.
Агульнае: мураванае будаўніцтва, прадуманая форма і абарона ад
нападу.

9.

ПАДВЯДЗЁМ ВЫНІКІ
Запомніце тры галоўныя ідэі
1. Абарона
2. Улада
3. Вера і абарона
Замкі ўзнікалі ў адказ на
ваенныя пагрозы.
Замкі былі цэнтрамі
кіравання і
рэзідэнцыямі.
Цэрквы-крэпасці
спалучалі дзве функцыі.
Пытанні для замацавання
• Чаму мураваныя сцены былі надзейнейшыя за драўляныя?
• Якія элементы дапамагалі абараняць замак?
• Чым царква-крэпасць адрознівалася ад звычайнага храма?