Bulshykh-etter-zhaene-khozghalys

1.

Бұлшық
еттер
және
қозғалыс

2.

Бұлшық
еттер
туралы
жалпы
түсінік
Бұлшық еттер – адам ағзасының қозғалысын
қамтамасыз ететін маңызды мүшелердің бірі. Олар
сүйектермен, буындармен және жүйке жүйесімен тығыз
байланыста жұмыс істейді.
Бұлшық еттердің негізгі қасиеті – жиырылу және
босаңсу. Осы қасиеттерінің арқасында адам жүреді,
жүгіреді, секіреді, заттарды көтереді және әртүрлі
қимылдар жасайды.
Адам денесінде 600-ден астам қаңқа бұлшық еті бар. Олар
дене салмағының едәуір бөлігін құрайды.

3.

Бұлшық еттердің негізгі қызметтері мен қасиеттері
Негізгі қызметтері
Негізгі қасиеттері
Қозғалыс қызметі – адамның жүруіне, жүгіруіне,
секіруіне мүмкіндік береді.
Тірек қызметі – дене қалпын сақтауға
көмектеседі.
Қорғаныш қызметі – ішкі мүшелерді сыртқы
әсерлерден қорғайды.
Жылу өндіру – бұлшық еттердің жиырылуы
нәтижесінде денеде жылу пайда болады.
Тыныс алу қызметі – көкет пен қабырғааралық
бұлшық еттер тыныс алуға қатысады.
Қан айналымына көмектесу – бұлшық еттердің
жұмысы қанның жүрекке қарай қозғалуына
ықпал етеді.
Қозғыштық – жүйке
импульсіне жауап беру
қабілеті.
Жиырылғыштық – қысқарып,
күш өндіру қабілеті.
Созылғыштық – созылған
кезде ұзындығын өзгерту
қабілеті.
Серпімділік – бастапқы
қалпына қайта келу қабілеті.

4.

Бұлшық еттердің түрлері
Қаңқа бұлшық еті
сүйектерге сіңір арқылы
бекінеді; адамның еркіне
бағынады; жүру, жүгіру,
секіру сияқты
қозғалыстарды
орындайды.
Бірыңғай салалы
бұлшық ет
ішкі мүшелердің
қабырғасында
орналасады; еріксіз
жиырылады; асқазан, ішек
және қан тамырларының
жұмысын қамтамасыз
етеді.
Жүрек бұлшық еті
жүректе орналасады;
ырғақты және үздіксіз
жиырылады; қанды бүкіл
ағзаға таратады.

5.

Бұлшық еттердің жиырылу механизмі
Бұлшық еттердің жиырылуы – күрделі физиологиялық процесс. Ол жүйке импульсінің әсерінен
басталады.
Ми қозғалыс туралы бұйрық
береді.
Жүйке импульсі бұлшық етке
жетеді.
Бұлшық ет жасушаларында
кальций иондары бөлінеді.
Актин және миозин
ақуыздары өзара
әрекеттеседі.
Бұлшық ет талшықтары
қысқарады.
Қозғалыс жүзеге асады.
Бұл процесс үшін АТФ түріндегі энергия қажет. Жиырылудан кейін бұлшық ет босаңсып, бастапқы
қалпына келеді.

6.

Қозғалыс және тірек-қимыл жүйесі
Қозғалыс – адам денесінің немесе оның бөліктерінің кеңістікте орын ауыстыруы.
Қозғалысты қамтамасыз
ететін негізгі мүшелер
Қозғалыстың негізгі
түрлері
Сүйектер – денеге тірек болады.
Буындар – сүйектердің қозғалуына
мүмкіндік береді.
Бұлшық еттер – жиырылу арқылы қозғалыс
күшін тудырады.
Жүйке жүйесі – қозғалысты басқарады.
Бүгілу және жазылу.
Айналу.
Әкету және әкелу.
Жүру және жүгіру.
Секіру және иілу.
Бұл жүйелердің үйлесімді жұмысы адамның еркін қозғалуына мүмкіндік береді.

7.

Бұлшық еттердің шаршауы және дамуы
Бұлшық еттердің шаршауы – ұзақ немесе қарқынды жұмыс нәтижесінде олардың жұмыс
қабілетінің уақытша төмендеуі.
Шаршаудың себептері
Ұзақ уақыт физикалық күш жұмсау.
Энергия қорының азаюы.
Демалыстың жеткіліксіздігі.
Қарқынды жаттығулар.
Ағзаға түсетін жүктеменің артуы.
Бұлшық еттердің дамуына
әсер ететін факторлар
Дене жаттығулары.
Дұрыс тамақтану.
Ақуыз, дәрумендер және минералдар.
Жеткілікті ұйқы.
Демалыс және қалпына келу.
Тұрақты дене белсенділігі бұлшық еттердің күшін, төзімділігін және жұмыс қабілетін арттырады.

8.

Қорытынды
Бұлшық еттер – адам ағзасының қозғалысын қамтамасыз ететін маңызды жүйенің бөлігі. Олар
сүйектермен, буындармен және жүйке жүйесімен бірлесе жұмыс істейді.
Бұлшық еттердің жиырылуы мен босаңсуы арқылы адам әртүрлі қозғалыстар жасайды. Сонымен
қатар олар дене қалпын сақтауға, тыныс алуға, жылу өндіруге және ішкі мүшелердің жұмысына
қатысады.
Сондықтан бұлшық еттердің саулығын сақтау үшін дене шынықтырумен айналысып, дұрыс
тамақтанып, жеткілікті демалу қажет.