ASHTARXONIYLAR

1.

ASHTARXONIYLAR
Amirxonov Akbarxon
Rustamov Bexruz
Tohirov Sayfulloh
Elmurodov Jahongir
9-”B” sinf

2.

REJA:
1: Ashtarxoniylar sulolasi
2: Ashtarxoniylar kimlar?
3: Sulolaning kelib chiqishi
4: Hokimiyatga kelishi
5: Siyosiy vaziyat
6: Asosiy hukmdorlar
7: Imomqulixon davri
8: Davlat boshqaruvi
9: Harbiy siyosat
10:Iqtisodiy hayot
11:Savdo va hunarmandchilik
12: Madaniyat va ilm-fan
13: Tashqi siyosat
14: Sulolaning inqirozi
15: Xulosa

3.

ASHTARXONIYLAR SULOSASI
Ashtarxoniylar (yoki
Astarxoniylar) XVII–XVIII
asrlarda Buxoro xonligini
boshqargan sulola hisoblanadi.
Ular Shayboniylar sulolasidan
keyin hokimiyatni egallagan va
Movarounnahr tarixida muhim
siyosiy rol o‘ynagan.
Ashtarxoniylar davrida davlat
boshqaruvi, iqtisodiy hayot,
madaniyat va ilm-fan sohalarida
sezilarli o‘zgarishlar yuz bergan.
Bu sulola Buxoro xonligining
barqarorligini saqlashga harakat
qilgan birinchi sulolalardan biri
sifatida tarixda saqlanib qolgan.

4.

ASHTARXONIYLAR KIMLAR?
Ashtarxoniylar Chingizxonning
o‘g‘li Jo‘jixon avlodidan bo‘lgan.
Shu sababli ular chingiziylar
hisoblanadi va nasl-nasab orqali
o‘z hokimiyatini qonuniy deb
ko‘rsatgan. Sulola vakillari davlat
boshqaruvida faol bo‘lgan va o‘z
taxtini mustahkamlash uchun
siyosiy hamda harbiy choralarni
qo‘llagan. Ularning Buxoroda
hokimiyatga kelishi mahalliy
zodagonlar bilan yaqin hamkorlik
qilish orqali amalga oshgan.

5.

SULOLANING KELIB CHIQISHI
Ashtarxoniylar dastlab Astraxan
(Ashtarxon) hududida hukmronlik
qilgan. Ular Movarounnahrga
kelib, siyosiy vaziyatdan
foydalanib hokimiyatga kirishgan.
Sulolaning nomi va nasabi
Astraxan hududidan kelib
chiqqanligi bilan tarixiy
manbalarda qayd etilgan.
Mahalliy aholi va zodagonlar
ularni qo‘llab-quvvatlagan, bu
esa yangi sulola uchun
mustahkam poydevor yaratgan

6.

HOKIMIYATGA KELISHI
XVI asr oxirlariga kelib
Shayboniylar sulolasi ichki
nizolar va hududiy mojarolar
sababli zaiflashgan. Shu
vaziyatdan foydalanib, 1599yilda Ashtarxoniylar Buxoro
taxtini egallagan. Ular davlatni
markazlashtirish va hokimiyatni
mustahkamlashga harakat
qilgan. Bu davrda ichki siyosiy
barqarorlik va tashqi xavfsizlik
masalalari alohida ahamiyat
kasb etgan.

7.

SIYOSIY VAZIYAT
Ashtarxoniylar davrida Buxoro
xonligi markazlashgan davlat
bo‘lib qolgan. Ammo viloyat
hokimlari — beklar — mustaqil
bo‘lishga intilgan, bu esa
markaziy hokimiyatni
susaytirgan. Shuningdek, sulola
o‘z hokimiyatini qonuniy deb
ko‘rsatish uchun nasab va sulola
tarixiga e’tibor bergan. Ichki
nizolar va taxt kurashlari
davlatning siyosiy barqarorligiga
doimiy tahdid solgan

8.

ASOSIY HUKMDORLAR
Ashtarxoniylar sulolasining
mashhur vakillari:
Boqi Muhammadxon.
Vali Muhammadxon.
Imomqulixon.
Nodir Muhammadxon.
Subhonqulixon.
Har bir hukmdor o‘z davrida davlat
boshqaruvi, harbiy va iqtisodiy
siyosatni rivojlantirishga harakat
qilgan. Hukmdorlarning qarorlari
va tashabbuslari Buxoro
xonligining mustahkamligini
belgilagan. Tarixiy manbalarda
ularning faoliyati alohida e’tirof
etilgan.

9.

IMOMQULIXON DAVRI
Imomqulixon (1611–1642) Ashtarxoniylarning eng qudratli
hukmdori hisoblanadi. U markaziy hokimiyatni
mustahkamlash, ichki tartibni yaxshilash va davlatni
barqarorlashtirishga intilgan. Uning davrida Buxoro xonligi
iqtisodiy va madaniy jihatdan rivojlangan. Ichki nizolarni
kamaytirish va viloyatlarni boshqarish tizimini yaxshilash uning
asosiy siyosiy maqsadi bo‘lgan.

10.

DAVLAT BOSHQARUVI
Xon oliy hokim sifatida barcha
qarorlarni qabul qilgan. Hududlar
beklar tomonidan boshqarilgan
va ular markazga hisobot
berishgan. Harbiy va ma’muriy
boshqaruv tizimi qabila va
zodagonlar tuzilmasiga
asoslangan. Shuningdek, sud va
moliya tizimi ham davlat
boshqaruvining muhim qismi
bo‘lgan.

11.

HARBIY SIYOSAT
Ashtarxoniylar qo‘shini asosan
otliq askarlardan iborat bo‘lgan.
Harbiy kuch qabilalar asosida
tuzilgan va har bir hududning
qo‘shini markaziy qo‘mondonlik
ostida bo‘lgan. Ichki nizolar va
taxt uchun kurashlar qo‘shinlarni
zaiflashtirgan. Shu bilan birga,
tashqi xavfsizlik va qo‘shni
xonliklar bilan kurash ham davlat
siyosatining asosiy yo‘nalishi
bo‘lgan.

12.

IQTISODIY HAYOT
Iqtisodiyotning asosi dehqonchilik bo‘lgan. Sug‘orish
tizimlari Amudaryo va Zarafshon vodiysida rivojlangan.
Chorvachilik va dehqonchilik aholi hayotida muhim o‘rin
tutgan. Shuningdek, soliq tizimi va savdo to‘lovlari davlat
daromadining asosiy manbai bo‘lgan.

13.

SAVDO VA HUNARMANDCHILIK
Buxoro savdo markazi sifatida
markaziy rol o‘ynagan. Karvon
yo‘llari orqali ichki va tashqi
savdo faol bo‘lgan.
Hunarmandchilikning turli turlari
— kulolchilik, zargarlik,
to‘qimachilik — rivojlangan. Bu
esa shaharning iqtisodiy
salohiyatini oshirgan va aholiga
ish o‘rinlari yaratgan.

14.

MADANIYAT VA ILM-FAN
Madrasalar va masjidlar faoliyat
ko‘rsatgan. Islom ilmlari va
adabiyoti rivojlangan.
Me’morchilikda yangi masjidlar,
madrasalar va qal’alar qurilishi
davom etgan. Ilm-fan va
madaniyat rivoji sulolaning eng
muhim ustuvor yo‘nalishlaridan
biri bo‘lgan.

15.

TASHQI SIYOSAT
Ashtarxoniylar Xiva va Qo‘qon xonliklari bilan aloqalarni yo‘lga
qo‘ygan, shuningdek Eron bilan diplomatik va savdo
munosabatlarini o‘rnatgan. Ayrim davrlarda harbiy
to‘qnashuvlar ham bo‘lgan, lekin ularning asosiy siyosati
diplomatik yo‘l bilan barqarorlikni saqlashga qaratilgan.

16.

SULOLANING INQIROZI
XVIII asrga kelib Ashtarxoniylar davlatida ichki nizolar
kuchaygan. Iqtisodiy qiyinchiliklar va harbiy zaiflik sulola
hokimiyatini susaytirgan. Viloyat hokimlarining mustaqil
bo‘lishga intilishi davlatni bo‘linishga olib kelgan.
Natijada, sulola qulashga majbur bo‘lgan va Mang‘itlar
sulolasi hokimiyatni egallagan.

17.

XULOSA
Ashtarxoniylar sulolasi Buxoro xonligi tarixida muhim o‘rin
tutadi. Ular davlatni saqlab qolishga harakat qilgan, iqtisodiy
va madaniy hayotni rivojlantirgan. Ammo ichki nizolar, siyosiy
parokandalik va tashqi tahdidlar sulolaning qulashiga sabab
bo‘lgan. Bu davr Buxoro tarixida o‘ziga xos siyosiy va
madaniy meros qoldirgan.