8-mavzu

1.

8-mavzu. O‘zbekiston Respublikasida ijtimoiy
sohadagi islohotlar

2. Tayanch tushunchalar

1. Kuchli ijtimoiy siyosat konsepsiyasining shakllanishi, bosqichlari
va rivojlantirilishi. Manzilli ijtimoiy himoya tizimining
yaratilishi.
2. Ijtimoiy sohani rivojlantirishga yo‘naltirilgan aholi bandligi va
real daromadlarini izchil oshirib borishi, sog‘liqni saqlash
tizimini takomillashtirish, xotin-qizlarning ijtimoiy-siyosiy
faolligini oshirish, aholini uy-joy bilan ta’minlash, yo‘l-transport
muhandislik-kommunikatsiya va ijtimoiy infratuzilmalarni
rivojlantirish, yoshlarga oid davlat siyosatini takomillashtirish.
Nodavlat notijorat tashkilotlarining ijtimoiy himoya masalasidagi
ishtiroki.
3. Yangi O‘zbekistonda оila instituti va uning davlat tomonidan
qo‘llab- quvvatlanishi. Gender tengligi. Xotin-qizlarga bo‘lgan
munosabat. Onalik va bolalik haq-huquqlarini himoya qilinishi.
4. O‘zbekiston Respublikasi “Korrupsiyaga qarshi kurashish
to‘g‘risida”gi Qonunning mazmun-mohiyati, aholining huquqiy
ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirish, jamiyatda
korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirish.

3.

4.

5.

6.

1.2. Aholi salomatligini taʼminlash boʻyicha islohotlar
•Aholining oʻrtacha umr davomiyligini oshirish;
•Aholiga birlamchi tibbiy xizmatlarni yanada yaqinlashtirish;
•Bolalar oʻrtasidagi irsiy kasalliklarning oldini olish va davolash
samaradorligini oshirish;
•Onalar va bolalar oʻlimini qisqartirish, sogʻlom bolalikni
taʼminlash;
•Onkologik kasalliklarni erta aniqlash va oʻlim koʻrsatkichini
kamaytirish;
•Yuqumli boʻlmagan kasalliklar profilaktikasi samaradorligini
oshirish;
•Sogʻlom va faol keksalikni taʼminlash;
•Aholi orasida toʻgʻri ovqatlanish va sogʻlom turmush tarzini
shakllantirish;
•Tibbiyot sohasida raqamli texnologiyalarni keng joriy qilish.

7.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
“Sog‘lom avlod uchun” ordenini ta’sis etish
to‘g‘risida”gi
1993-yil
4-mart
PF-575sonli Farmoni.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
“Hukumatga qarashli bo‘lmagan “Sog‘lom
avlod uchun” xalqaro xayriya jamg‘armasini
tashkil etish to‘g‘risida”gi 1993-yil 23-aprel PF596-sonli Farmoni qabul qilingan.
O‘zbekiston
Respublikasi
Vazirlar
Mahkamasining
“Sog‘lom
avlod
uchun” hukumatga qarashli bo‘lmagan xalqaro
xayriya
jamg‘armasini
tashkil
etish
to‘g‘risida”gi 1993-yil 3-iyunda 268-sonli qarori
qabul qilingan.

8.

1993-yil 7-mayda I va II darajali “Sog‘lom avlod
uchun” ordeni ta’sis etildi. I darajali “Sog‘lom avlod
uchun” ordeni bilan mukofotlangan shaxslar bazaviy
hisoblash miqdorining 40 karrasi, II darajali
“Sog‘lom avlod uchun” ordeni bilan mukofotlangan
shaxslar esa 25 karrasi miqdorida bir yo‘la
to‘lanadigan pul mukofoti oladilar
I darajali “Sog‘lom avlod uchun”
ordeni bilan kishilar onalik va bolalikni
muhofaza qilishda, inson ekologiyasini
yaxshilashda, jismonan va axloqan
sog‘lom avlodni, vatanparvarlik hamda
o‘z Vatani - mustaqil O‘zbekistonga har
tomonlama sodiqlik va undan faxrlanish
oliy tuyg‘ularini tarbiyalashda, onalik va
bolalikni ta’minlash uchun munosib
moddiy va ma’naviy zamin yaratishda
O‘zbekiston davlati va xalqi oldidagi juda
katta xizmatlari uchun mukofotlanadilar.
II darajali “Sog‘lom avlod
uchun” ordeni bilan sog‘lom avlodlarni
kamol toptirish ishiga katta hissa
qo‘shgan, onalik va bolalik to‘g‘risida
alohida g‘amxo‘rlik qiluvchi kishilar,
nogironligi bo‘lgan bolalarning va
yetim bolalarning vasiylari, bolalar va
onalikka nisbatan muntazam oliy xayrehson ko‘rsatuvchi jamoat tashkilotlari,
xo‘jalik
tuzilmalarining
vakillari
mukofotlanadilar.

9.

1997-yildan yillarni
muayyan
ijtimoiy
soha
yo‘nalishlari
bo‘yicha
nomlash
anʼanasi
yo‘lga
qo‘yildi.

10.

“O‘zbekiston – 2030” strategiyasida (1.2. 13) keyingi yetti
yilda aholining o‘rtacha umr davomiyligini 78 yoshga
yetkazish belgilangan.
2023-yilda O‘zbekistonda doimiy
aholining
o‘rtacha
umr
ko‘rish
davomiyligi 74,7 yoshni tashkil etdi. 2022yilda bu koʻrsatkich 73,8 yoshni, 2021-yil
boshida 73,4 yoshni tashkil etgan.
2024-yilning 1-yanvar holatiga oʻrtacha
umr koʻrish davomiyligi:
Ayollar uchun – 76,9 yosh
Erkaklar uchun – 72,5 yosh
Erkaklarning o‘rtacha
umr ko‘rishi 66 yoshdan
72,5 yoshga, ayollarning
yoshi esa 76,9 yoshga
yetdi.

11.

12.

13.

14.

Mali

15.

Onkologiya, yurak-qon tomir, diabet va nafas yo‘llari kasalliklari
bo‘yicha erta o‘limni 2,5 barobar kamaytirish.
Sil kasalligi bilan kasallanish darajasini 100 ming aholiga nisbatan
hozirgi 34 nafardan keskin kamaytirish.
350 ming nafar diabet va 1,5 million yurak-qon tomir kasalligi bor
bemorlarni davolash bilan to‘liq qamrab olish.
120 ming nafar onkologiyasi bor bemorlarni davolash bilan to‘liq
qamrab olinishini ta’minlash.

16.

1.3. Ijtimoiy xizmatlar koʻrsatish va kambagʻallikni
qisqartirish boʻyicha islohotlar
•Professional ijtimoiy xizmatlarni koʻrsatish tizimini tubdan
takomillashtirish;
•Nogironligi boʻlgan shaxslarni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha yangi
tizimni yaratish hamda ular uchun qulay va maqbul muhitni
yaratish;
•Bolalarni ijtimoiy himoya qilish tizimini takomillashtirish;
•Xotin-qizlarni qoʻllab-quvvatlash tizimini kuchaytirish, ularning
huquq va qonuniy manfaatlarini taʼminlash, ijtimoiy, iqtisodiy,
siyosiy faolligini oshirish va gender tenglikni taʼminlash;
•Nuroniylarni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash;
•Mamlakatda kambagʻallik darajasini qisqartirish;
•Aholini daromadli mehnat bilan band qilish, ijtimoiy sugʻurta
tizimini takomillashtirish;
•Fuqarolarni davlat hisobidan kasb-hunarga oʻqitish, ularning
zamonaviy texnika va texnologiyalardan foydalanish boʻyicha
kasbiy koʻnikma va malakalarini rivojlantirish.

17.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy
himoya milliy agentligi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
2023-yil 1-iyundagi “Aholiga sifatli ijtimoiy xizmat va yordam
ko‘rsatish hamda uning samarali nazorat tizimini yo‘lga qo‘yish
bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Farmoni bilan
tashkil etilgan.
Agentlik aholini ijtimoiy himoya qilish va ijtimoiy xizmatlar
ko‘rsatish sohasidagi yagona davlat siyosatini ishlab chiqish va
amalga oshirish bo‘yicha vakolatli davlat organi hisoblanadi hamda
o‘z faoliyatini boshqa davlat organlari va tashkilotlari, ularning
mansabdor shaxslaridan mustaqil ravishda amalga oshiradi

18.

19.

I. Nogironligi bo‘lgan shaxslar
bilan
ishlash
tizimini
takomillashtirish yo‘nalishida:
II. Voyaga yetmagan bolalarni
himoya qilish yo‘nalishida:
III. Ayollarni himoya qilish tizimini
takomillashtirish yo‘nalishida:
IV. Og‘ir hayotiy vaziyatga tushib
qolgan oilalar bilan ishlash
yo‘nalishida:.
V.
Yoshlar
bilan
ishlash
yo‘nalishida:
VI. Yakka yolg‘iz va keksalar bilan
ishlash yo‘nalishida

20.

Gender tenglikni ta’minlash
siyosatini davom ettirish, xotinqizlarning
ijtimoiy-siyosiy
faolligini
oshirish
orqali
boshqaruv
lavozimlaridagi
xotin-qizlar ulushini 30 foizga
oshirish.
Kambag‘allikka
tushish
xavfi mavjud 4,5 million aholi
daromadini oshirish.

21.

To‘rtinchi chaqiriq (2019−2024-yillar) palata deputatlarining
o‘rtacha yoshi 46,4 yoshni tashkil etgan bo‘lsa, yangi chaqiriq
parlamentariylari uchun bu ko‘rsatkich 3 yoshga o‘sib, 49,5 yoshga
yetdi. Barcha partiyalar uchun o‘rtacha yosh oshdi.
Deputatlar orasida ayollar soni 11 nafarga ko‘payib, 48 dan 57
nafarga yetdi, ularning ulushi 32 foizdan 38 foizga o‘sdi. Deputat
ayollarning o‘rtacha yoshi 2,7 yoshga - 52,1 yoshgacha, erkaklarniki
esa 2,8 yoshga - 47,9 yoshgacha ko‘tarildi.
Har bir partiyadagi erkaklar va ayollar soni:
O‘zLiDeP: 40 nafar erkak va 24 nafar ayol;
“Milliy tiklanish”: 21 nafar erkak va 8 nafar ayol;
O‘zXDP: 12 nafar erkak va 8 nafar ayol;
Ekologik partiya: 10 nafar erkak va 6 nafar ayol;
“Adolat”: 10 nafar erkak va 11 nafar ayol.

22.

23.

1.4. Yoshlarga oid davlat siyosati va sport
yoʻnalishlaridagi islohotlar
•Yoshlarni zamonaviy kasblar va chet tillariga oʻqitish
tizimini yaratish;
•Yoshlarning intellektual salohiyatini oshirish, ularning
ilmiy faoliyatini ragʻbatlantirish;
•Yoshlarning ijtimoiy himoyasini kuchaytirish va ishsizlik
darajasini kamaytirish;
•Yoshlar oʻrtasida IT sohasini yanada ommalashtirish
hamda sohada xizmatlar eksportini oshirish;
•Jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanadigan yoshlar
qamrovini kengaytirish;
•Respublikada sport bilan professional va doimiy
shugʻullanuvchi yoshlar ulushini oshirish;
•Milliy terma jamoalarga yuqori malakali va natijador
sportchilarni tayyorlash tizimini takomillashtirish;
•Olimpiya va paralimpiya harakatini rivojlantirish.

24.

Har yili 500 nafar iste’dodli yoshlarni xorijning nufuzli
oliygohlariga o‘qishga yuborish.
Yoshlarning ishsizlik darajasini 14 foizdan 11 foizga kamaytirish.
Olimpiya va paralimpiya o‘yinlarida kuchli 15 ta mamlakat
qatoridan o‘rin egallashga erishish.

25.

26.

27.

28.

29.

30.

31.

32.

33.

34.

35.

36.

37.

38.

Ўзбекистон Республикасининг 2017 йил 3 январда қабул қилинган
“Коррупцияга қарши курашиш тўғрисида”ги Қонунининг мазмуни ва моҳияти
Қонун 6 та боб, 34 моддадан иборат
Якунловчи
қоидалар
Коррупцияга оид
ҳуқуқбузарликларни
аниқлаш, уларга чек қўйиш,
жавобгарликнинг
муқаррарлиги
Умумий қоидалар
6-боб
1-боб
5-боб
Коррупциянинг олдини олишга
доир чора-тадбирлар
2-боб
4-боб
3-боб
Коррупцияга қарши
курашиш бўйича фаолиятни
амалга оширувчи ва унда
иштирок этувчи органлар
ҳамда ташкилотлар
Коррупцияга қарши курашиш
соҳасида ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий
маданиятни юксалтириш

39.

40.

Manfaatlar to‘qnashuvi - shaxsning shaxsiy (bevosita
yoki bilvosita) manfaatdorligi uning o‘z lavozim yoki xizmat
majburiyatlarini lozim darajada bajarishiga ta’sir ko‘rsatayotgan
yoxud ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan hamda shaxsiy
manfaatdorlik bilan fuqarolarning, tashkilotlarning, jamiyatning
yoki davlatning huquqlari, qonuniy manfaatlari o‘rtasida
qarama-qarshilik yuzaga kelayotgan (mavjud manfaatlar
to‘qnashuvi) yoki yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan (ehtimoliy
manfaatlar to‘qnashuvi) vaziyat.
Yaqin qarindoshlar - ota-onalar, aka-ukalar, opa-singillar,
o‘g‘illar, qizlar, er-xotinlar, shuningdek er-xotinlarning otaonalari, aka-ukalari, opa-singillari va farzandlari.

41.

42.

2022 – 2023-yillarda davlat xaridlari
bo‘yicha
tuzilgan
4,5
mingta
shartnomalarda manfaatlar to‘qnashuviga
yo‘l qo‘yilgan. Vazirlik va idoralarning
ichki audit xizmatlari tomonidan tizimdagi
tashkilotlarda 141 milliard so‘mlik 2 ming
720 shartnoma haqiqatda manfaatlar
to‘qnashuvi mavjud holatda tuzilgan. 9
shartnoma 3 milliard so‘mga qimmat
narxda imzolangan.

43.

e-anticor.uz platformasida Korrupsiyaga qarshi kurashish
ishlarining samaradorligini reyting baholash natijalari

44.

e-anticor.uz platformasida Korrupsiyaga qarshi kurashish
ishlarining samaradorligini reyting baholash natijalari

45.

e-anticor.uz platformasida Korrupsiyaga qarshi kurashish
ishlarining samaradorligini reyting baholash natijalari

46. Манфаатлар тўқнашувининг кўринишлари

Лоббизм
(инглиз. lobby – кулуар,
коридор)
расмий вакиллар билан
норасмий шахсларнинг ўзаро
учрашиб, расмий қарорлар
устунлик қабул
қилишдаги сиёсий таъсирнинг
ўзига хос тури
Раҳнамолик, фаворитизм
(фр. favorit)
ҳимоя остидаги айрим
ходимларни яқин олиш ва
қўллаб-қувватлаш
Клиентелизм (ингл. clientelism,
лот. clientēla - мижоз) - юқори
лавозимдаги мансабдор шахс ва
унга хайрихох бўлган шахслар (мансабдор шахслар,
тадбиркорлар, сиёсий гуруҳлар)
Протекционизм (лот. кўмаклашиш
маълум бир шахсларни лавозимга
тайинлашга кўмаклашиш
Непотизм (лот. nepos жиян)
қариндош-уруғчилик, ҳудудий
ёки этник принциплар асосида
давлат тузилмаларида ёки
бошқа тузилмаларда тор
гуруҳчилик манфаатлари
билан иш кўриш
Кронизм (инглиз. хамфикр,
таниш биличилик, гуруҳбозлик)
лавозимларни
танишбилишчилик асосида дўстларга
бериш
Пантуфляж (фран. шиппакни
алмаштириш) –давлат
хизматчиси давлат секторидан
кетиб, хусусий секторга ишга
жойлашиши

47. Ислом дини коррупцияга қарши

• Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилади: “Расулуллоҳ
соллаллоҳу алайҳи васаллам пора берувчини ҳам, пора
олувчини ҳам лаънатладилар”.
• “Ниҳоя” асари соҳиблари: “Берувчи бергани, олувчи пора
олгани ва воситачи эса ботил ишга кўмаклашгани учун
гуноҳда баробардирлар”, деган.
• Яна бошқа бир ҳадисда эса, Абдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу
анҳудан: Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам “Пора
берувчи ҳам, пора олувчи ҳам дўзахдадир”, деганлар.
Табароний ривояти.
47