Shimoliy_Afrika_neft_gaz_xavzalari_Liviya,_Jazoir,_Misr,_Tunis

1.

Shimoliy Afrika neft-gaz xududlari
Liviya · Jazoir · Misr · Tunis xavzalari
Geologiya, yirik konlar, eksport yo‘llari, animatsiya va manbalar

2.

Umumiy ko‘rinish
Liviya
Jazoir
Misr
Tunis
Afrikadagi eng katta
isbotlangan neft zaxiralari
(taxminan 48 mlrd barrel).
Asosiy xavza: Sirt.
Yirik gaz eksportchisi.
Hassi-Messaud (neft) va
Hassi-R’Mel (gaz) konlari.
Suvaysh qo‘ltig‘i, G‘arbiy
cho‘l, Nil deltasi. Zohr
gigant gaz koni.
Kichik ishlab chiqaruvchi.
Gabes–Tripolitaniya
xavzasi, Nawara koni,
Transmed tranziti.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 2

3.

Xavzalar va konlar jadvali
Davlat
Asosiy xavzalar
Yirik konlar
Resurs
Liviya
Sirt, Murzuq, G‘adames, Kirenaika
Sarir, Messla, Waha, Sharara
Neft
Jazoir
Berkin, Illizi, Uad-Mya, Timimun
Hassi-Messaud, Hassi-R’Mel, In Amenas
Gaz, neft
Misr
Suvaysh qo‘ltig‘i, G‘arbiy cho‘l, Nil deltasi
Belayim, Abu-G‘aradiq, Zohr
Gaz, neft
Tunis
Gabes–Tripolitaniya, Chott
Ashtart, Miskar, Hasdrubal, Nawara
Neft, gaz
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 3

4.

Liviya: Sirt xavzasi va Murzuq
• Sirt xavzasi: rift tipidagi xavza, mamlakat neftining katta qismi (Sarir, Messla, Waha).
• Murzuq xavzasi: Sharara va El-Feel konlari janubi-g‘arbda.
• Dengizda: Bouri koni va Bahr Es-Salam gaz koni.
• Eksport terminallari: Es-Sider, Ras-Lanuf, Zavia; Greenstream gaz quvuri Sitsiliyaga.
• Siyosiy beqarorlik ishlab chiqarishni bir necha marta to‘xtatgan.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 4

5.

Jazoir: Hassi-Messaud va Hassi-R’Mel
• Hassi-Messaud: 1956 yilda ochilgan, mamlakatning eng yirik neft koni (Uad-Mya xavzasi).
• Hassi-R’Mel: 1956 yilda ochilgan ulkan gaz koni, eksport gazining markazi.
• Berkin va Illizi xavzalari: In Amenas, Tin Fouye Tabankort va boshqalar.
• In Salah: gazni ishlab chiqarish va CO₂ ni yer ostiga saqlash loyihasi.
• Operator: Sonatrach. SNG: Arzew va Skikda zavodlari.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 5

6.

Misr: Suvaysh, G‘arbiy cho‘l va Zohr
• Suvaysh qo‘ltig‘i: eng qadimgi neft hududi (XX asr boshidan), Belayim va July konlari.
• G‘arbiy cho‘l: Abu-G‘aradiq xavzasi, neft va gaz.
• Nil deltasi va O‘rta yer dengizi: West Delta Deep Marine, Nooros.
• Zohr: 2015 yilda Eni kashf etgan, miosen riff karbonatlari, taxminan 30 trln fut³ gaz.
• SNG: Idku va Damietta zavodlari.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 6

7.

Tunis: Gabes–Tripolitaniya va Chott
• Gabes–Tripolitaniya xavzasi: Ashtart dengiz koni va qirg‘oq yaqini konlari.
• Miskar va Hasdrubal: dengizdagi gaz konlari.
• Nawara: janubdagi Chott xavzasi gaz koni, ishlab chiqarish 2020 yildan.
• Transmed quvuri Jazoirdan Italiyaga Tunis orqali o‘tadi, tranzit uchun gaz va to‘lovlar oladi.
• Ishlab chiqarish pasaygan, ichki ehtiyoj qisman import bilan qoplanadi.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 7

8.

Kon animatsiyasi: qatlam kesimi
Quduq neftni neft qatlamidan chiqaradi.
Gaz yuqorida to‘planadi, suv pastda
qoladi. Qopqoq jins zich bo‘lgani uchun
uglevodorodlar yuzaga chiqib
ketmaydi.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 8

9.

Neft-gaz tizimi: besh bosqich
1. Ona jins
2. Migratsiya
3. Kollektor
Organik moddali
slanes: bosim va
haroratda neft-gaz
hosil bo‘ladi.
Uglevodorodlar
g‘ovak jinslar va
yoriqlar orqali
yuqoriga siljiydi.
Qumtosh yoki
karbonat: neft-gazni
o‘zida saqlaydi.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 9
4. Qopqoq
jins
Zich tuz yoki slanes
yuqoridan to‘sib
turadi.
5. Tuzoq
Antiklinal, yoriq yoki
riff shakli
uglevodorodni
yig‘adi.

10.

Animatsiya 1: antiklinal tuzoq
Neft yengil bo‘lgani uchun g‘ovak
kollektor bo‘ylab yuqoriga siljiydi va
gumbaz (antiklinal) cho‘qqisida
to‘planadi. Zich qopqoq jins uni to‘sib
turadi.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 10

11.

Animatsiya 2: neft qanday hosil bo‘ladi
Cho‘kindilar ona jins ustiga yig‘ilib, uni
chuqurga ko‘madi. Harorat oshgani
sayin organik modda kerogenga, so‘ng
neft va gazga aylanadi.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 11

12.

Animatsiya 3: burg‘ulash jarayoni
Burg‘i uzaytiriladigan quvurlar ustuni
bilan pastga tushadi. Quduq devorini
obsadka quvuri va sement
mustahkamlaydi, oxirida qatlam
teshiladi.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 12

13.

Animatsiya 4: ishlatish usullari
Qatlam bosimi pasayganda neftni
yuzaga chiqarish uchun nasos-stanok,
gaz-lift (gaz pufakchalari) yoki quduq
tubidagi elektr nasos qo‘llanadi.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 13

14.

Animatsiya 5: gorizontal quduq va yorish
Quduq vertikal tushib, qatlam ichida
gorizontal davom etadi. Yuqori bosimli
suyuqlik slanesda yoriqlar ochadi va
neft-gaz quduqqa oqib keladi.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 14

15.

Animatsiya 6: Zohr dengiz koni
Zohr: Misr dengizidagi gigant gaz koni.
Gaz miosen riff karbonatlaridan quduq
orqali platformaga ko‘tariladi va dengiz
osti quvuri bilan qirg‘oqqa yuboriladi.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 15

16.

Animatsiya 7: SNG jarayoni
Jazoirdagi Arzew va Skikda, Misrdagi
Idku va Damietta zavodlarida gaz
sovitilib suyultiriladi va tankerlarda
dunyo bozoriga jo‘natiladi.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 16

17.

Animatsiya 8: gaz quvurlari xaritasi
Sxematik xarita: Medgaz Jazoirdan
Ispaniyaga, Transmed Tunis orqali
Italiyaga, Greenstream Liviyadan
Sitsiliyaga gaz yetkazadi. Joylashuv
aniq emas.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 17

18.

Animatsiya 9: Hassi-Messaud kesimi
Hassi-Messaud: neft kembriy
qumtoshlarida, yuqorida Trias tuz
qatlami qopqoq vazifasini bajaradi.
Pastda Silur slaneclari ona jins
hisoblanadi.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 18

19.

Animatsiya 10: Sirt rift xavzasi
Sirt xavzasi rift jarayonida horst va
grabenlarga bo‘lingan. Grabendagi ona
jins neftini yoriqlar bo‘ylab ko‘tarilgan
horstlardagi kollektorlarga yetkazadi.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 19

20.

Eksport infratuzilmasi
• Transmed (Enrico Mattei): Jazoir → Tunis → Italiya.
• Medgaz: Jazoir → Ispaniya (to‘g‘ridan-to‘g‘ri dengiz osti quvuri).
• Greenstream: Liviya → Sitsiliya.
• SNG zavodlari: Arzew, Skikda (Jazoir), Idku, Damietta (Misr).
• Arab Gas Pipeline: Misrdan Iordaniya va Suriya tomonga.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 20

21.

Video va rasm havolalari
Video
Rasmlar
Hassi-Messaud koni
Hassi-Messaud rasmlari
Zohr gaz koni
Zohr rasmlari
Sirt xavzasi (Liviya)
Liviya neft konlari
Nawara koni (Tunis)
Tunis va Transmed
Neft qanday hosil bo‘ladi (animatsiya)
Misrdagi neft qurilmalari
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 21

22.

Xulosa
• Liviya: eng katta neft zaxirasi, Sirt xavzasi.
• Jazoir: gaz eksporti va Hassi-Messaud, Hassi-R’Mel.
• Misr: dengiz gazi va Zohr kashfiyoti.
• Tunis: kichik ishlab chiqaruvchi, muhim tranzit.
• Hududni siyosat, investitsiya va eksport yo‘llari belgilaydi.
Shimoliy Afrika neft-gaz xavzalari · 22