Zirkoniy_koronka_va_vinir_professional_taqdimot

1.

ORTOPEDIK STOMATOLOGIYA
ZIRKONIY KORONKA
VA VINIR UCHUN
TISHNI CHARXLASH
Preparatsiya zonalari, reduksiya miqdori va klinik tamoyillar
O‘QUV TAQDIMOTI • 2026

2.

Taqdimot rejasi
Maqsad — ikki xil restavratsiya uchun preparatsiya farqlarini tushunish
01 Asosiy tamoyillar
02 Zirkoniy koronka
03 Vinir
Biologik kenglik, pulpa himoyasi, retensiya
va material qalinligi.
Aksial va okklyuzion reduksiya, finish-line
va nazorat.
Vestibulyar reduksiya, emalni saqlash va
insizal dizayn.
O‘quv natijalari
• Har bir anatomik soha uchun taxminiy reduksiya miqdorini ayta olish.
• Monolit zirkoniy va keramik vinir preparatsiyasini farqlash.
• Klinik vaziyatga qarab ishlab chiqaruvchi ko‘rsatmasini qo‘llash.
ORTOPEDIK STOMATOLOGIYA | Tish preparatsiyasi
2

3.

Preparatsiyaning umumiy tamoyillari
Charxlash miqdori — biologik va mexanik talablar muvozanati
• Minimal invazivlik: sog‘lom emal va dentinni imkon qadar
saqlash.
• Material uchun yetarli bo‘shliq: ortiqcha kontur yoki yupqa
keramik qatlamning oldini olish.
• Retensiya va rezistentlik: koronka devorlarining yo‘nalishi va
konvergensiyasini nazorat qilish.
• Yumaloq ichki burchaklar: keramikada kuchlanish to‘planishini
kamaytirish.
• Finish-line uzluksiz, aniq va silliq bo‘lishi kerak.
• Suvli sovitish va yengil bosim bilan pulpa qizishini kamaytirish.
Amaliy qoida
Charxlashdan oldin reduksiya chuqurligini
kalit yoki chuqurlik belgilovchi borlar bilan
rejalashtiring.
ORTOPEDIK STOMATOLOGIYA | Tish preparatsiyasi
3

4.

Zirkoniy koronka: preparatsiya zonalari
Quyidagi raqamlar monolit zirkoniy uchun o‘quv orientirlari
Vestibulyar yuza
0,8–1,2 mm
Oral va proksimal yuzalar
Taxminan 0,5–1,0 mm
Okklyuzion / kesuvchi qirra
Taxminan 1,0–1,5 mm
Aniq talab zirkoniy turi va ishlab chiqaruvchining IFU hujjatiga
bog‘liq.
ORTOPEDIK STOMATOLOGIYA | Tish preparatsiyasi
4

5.

Zirkoniy koronka: millimetr bo‘yicha jadval
Monolit zirkoniy uchun taxminiy diapazonlar; material tizimi bo‘yicha tekshiriladi
Tish sohasi
Reduksiya
Klinik izoh
Vestibulyar yuza
0,8–1,2 mm
Estetik zona; kerak bo‘lsa chuqurroq reduksiya
Oral (lingval/palatinal)
0,5–1,0 mm
Qalinlikni zirkoniy blok yo‘riqnomasiga moslang
Mezial va distal
0,5–1,0 mm
Kontaktlar nazorat bilan ajratiladi
Okklyuzion yuza
1,0–1,5 mm
Anatomik do‘mboqchalar bo‘yicha reduksiya
Frontal tish kesuvchi qirrasi
1,0–1,5 mm
Old tish dizayniga va materialga bog‘liq
Finish-line
Yumaloq chamfer
Ko‘pincha taxm. 0,5–0,8 mm; IFU ustuvor
Eslatma: qatlamli zirkoniy uchun estetik qoplama sababli ko‘proq joy talab qilinishi mumkin.
ORTOPEDIK STOMATOLOGIYA | Tish preparatsiyasi
5

6.

Zirkoniy koronka: charxlash ketma-ketligi
Maqsad — material uchun joy yaratish va tish geometriyasini saqlash
01
Okklyuzion reduksiya
Anatomik relyefga mos, bir tekis chuqurlikda bajariladi.
02
Aksial yuzalar
Vestibulyar, oral va proksimal yuzalarda kerakli qalinlik yaratiladi.
03
Konvergensiya
Umumiy kiritish yo‘li va retensiya nazorat qilinadi.
04
Finish-line
Yumaloq chamfer; uzluksiz va aniq chegara.
05
Yakuniy tekshiruv
Undercut, o‘tkir burchak, yetarli bo‘lmagan reduksiya bartaraf etiladi.
ORTOPEDIK STOMATOLOGIYA | Tish preparatsiyasi
6

7.

Vinir: vestibulyar preparatsiya
Keramik vinirda asosiy maqsad — emalni maksimal saqlash
Servikal uchlik
0,3–0,5 mm
O‘rta uchlik
0,5–0,7 mm
Insizal uchlik
Ko‘pincha 0,5–0,7 mm
Bu miqdorlar individual holatga bog‘liq. Dentin
ekspozitsiyasini imkon qadar kamaytirish kerak.
ORTOPEDIK STOMATOLOGIYA | Tish preparatsiyasi
7

8.

Vinir: charxlash miqdori
Keramik vinir uchun umumiy yo‘naltiruvchi o‘lchamlar
Tish sohasi
Reduksiya
Izoh
Servikal uchlik
0,3–0,5 mm
Emal ichida qolish maqsad qilinadi
O‘rta uchlik
0,5–0,7 mm
Uch tekislikli preparatsiya
Insizal uchlik
0,5–0,7 mm
Vestibulyar yuzaning insizal qismi
Kesuvchi qirra — overlap
Taxm. 1,0–2,0 mm
Faqat incisal overlap dizaynida qisqartiriladi
Mezial va distal o‘tish
Minimal, zaruratga ko‘ra
Kontaktni saqlash/ochish reja asosida
Palatinal yuza
Odatda charxlanmaydi
Overlapda mahalliy o‘tish talab qilinishi mumkin
Vinirda chuqurlik kalitlari va diagnostik mock-up reduksiyani nazorat qilishga yordam beradi.
ORTOPEDIK STOMATOLOGIYA | Tish preparatsiyasi
8

9.

Vinirning kesuvchi qirra dizaynlari
Tanlov estetik reja, tish anatomiyasi va okklyuzion kontaktlarga bog‘liq
Window preparation
Kesuvchi qirra saqlanadi; vinir vestibulyar yuzada tugaydi.
Incisal overlap
Kesuvchi qirra qisqartirilib, restavratsiya palatinal tomonga
o‘tkaziladi.
Okklyuzion kontaktlar yakuniy dizaynda albatta tekshiriladi.
ORTOPEDIK STOMATOLOGIYA | Tish preparatsiyasi
9

10.

Zirkoniy koronka va vinir: taqqoslash
Preparatsiya hajmi va retensiya mexanizmi turlicha
Mezon
Zirkoniy koronka
Vinir
Qoplanish
Tishning barcha yuzalari
Asosan vestibulyar yuza
Vestibulyar reduksiya
0,8–1,2 mm
0,3–0,7 mm
Oral yuza
Reduksiya qilinadi
Odatda saqlanadi
Okklyuzion / insizal
Materialga joy yaratiladi
Dizaynga qarab saqlanadi yoki qisqartiriladi
Asosiy retensiya
Aksial devorlar geometriyasi
Adgeziv bog‘lanish, emal sifati
Preparatsiya hajmi
Kengroq
Minimal invaziv
ORTOPEDIK STOMATOLOGIYA | Tish preparatsiyasi
10

11.

Klinik xatolar va ularning oldini olish
Preparatsiya sifati restavratsiya uzoq muddat xizmat qilishiga ta’sir qiladi
Vinirda ortiqcha reduksiya
Zirkoniyda yetarli joy yo‘qligi
Emal yo‘qolishi adgeziv bog‘lanishni yomonlashtirishi mumkin.
Yupqa material yoki ortiqcha kontur xavfini oshiradi.
O‘tkir ichki burchaklar
Sovitishsiz charxlash
Keramikada kuchlanish konsentratsiyasini oshirishi mumkin.
Pulpa qizishi va termik shikastlanish xavfi.
Nazorat: reduksiya chuqurligi, finish-line, undercut, qo‘shni tish himoyasi va okklyuzion kontaktlar tekshiriladi.
ORTOPEDIK STOMATOLOGIYA | Tish preparatsiyasi
11

12.

Xulosa va manbalar
Klinik qaror har doim individual rejalashtirishga asoslanadi
Asosiy xulosalar
Tavsiya etiladigan adabiyotlar
• Zirkoniy koronka — to‘liq qoplama; barcha yuzalarda
material uchun joy zarur.
• Goodacre CJ, Campagni WV, Aquilino SA. Tooth preparations for complete
crowns. J Prosthet Dent. 2001;85:363–376.
• Vinir — minimal invaziv; emalni saqlash birinchi
o‘rinda.
• Millimetrlar material tizimi va klinik holatga qarab
moslanadi.
• Edelhoff D, Sorensen JA. Tooth structure removal associated with various
preparation designs for anterior teeth. J Prosthet Dent. 2002;87:503–509.
• Magne P, Belser U. Bonded Porcelain Restorations in the Anterior Dentition:
A Biomimetic Approach.
• Zirkoniy ishlab chiqaruvchilarining rasmiy IFU hujjatlari.
Muhim: jadvaldagi qiymatlar o‘quv uchun taxminiy diapazonlar. Amaliyotda ishlab chiqaruvchi IFU va individual davolash rejasi ustuvor.
ORTOPEDIK STOMATOLOGIYA | Tish preparatsiyasi
12