Uremik_Koma

1.

Uremik koma
Uremik koma — bu organizmning o'tkir yoki surunkali o'z-o'zidan zaharlanishi bo'lib, buyraklar
faoliyatining yetishmovchiligi, oqsil almashinuvining zaharli mahsulotlari to'planishi hamda asabgormonal regulyatsiyaning o'zgarishi natijasida yuzaga keladi.
Uremik komadan oldin uremiya (siydik qoni, yunoncha uron — siydik va haima — qon) holati kuzatiladi.

2.

Etiologiya (Sabablari)
Uremik komalarning sabablari: surunkali piyelonefrit, surunkali glomerulonefrit, diabetik
glomeruloskleroz, nefroskleroz, buyrak polikistozi va amiloidozi, kollagenoz nefropatiyalar,
intoksikatsiyalar, dizelektrolit va metabolik nefropatiyalar, buyrak qon tomir anomaliyalari.
Surunkali buyrak yetishmovchiligi (SBY) — surunkali uremiyaning eng asosiy sabablaridan biridir. Bu
buyraklarning progressiv qaytarib bo'lmaydigan zararlanishi va o'z funksiyalarini bajarish qobiliyatini
yo'qotishi tufayli yuzaga keladi.
SBYda buyraklarning jiddiy kichrayishi (nefroskleroz) kuzatiladi va uremiya ushbu patologiyaning
muqarrar oqibatidir.

3.

Patogenez
Organizmning patologik holatlarida buyrak qon aylanish tizimi buziladi, natijada oliguriya (ajralayotgan
siydik miqdori sutkada 500 ml gacha) va keyinchalik anuriya (sutkada 100 ml gacha) rivojlanadi.
Mochevina, kreatinin va siydik kislotasi konsentratsiyasi asta-sekin o'sib, uremiya alomatlarini keltirib
chiqaradi. Kislota-ishqor muvozanatining buzilishi tufayli metabolik atsidoz rivojlanadi.
Surunkali jarayonda uremiya yumaloqchilarning (klubokchalarning) 80-90% zararlanganda yuzaga keladi.
Azotemiya – uremik komaning birinchi muhim patogenetik va diagnostik belgisi hisoblanadi.

4.

Klinik manzara
Uremik koma asta-sekin, anuriya bilan kechadigan o'tkir buyrak shikastlanishidan keyin yoki og'ir buyrak
kasalligining og'ir omillar ta'sirida rivojlanadi.
Boshlanishida keskin holsizlik, bosh og'rig'i, ko'ngil aynishi, teri qichishi, uyqusizlik, ko'z oldida 'parda'
paydo bo'lishi kuzatiladi. Bemorlar bezovta, ba'zan tajovuzkor bo'lib, keyinchalik lohaslik, uyquchanlik
sopor va koma holatiga o'tadi.
Tez-tez teri, mil, burun, bachadon va oshqozon-ichak qonashlari (uremik gemorragik diatesz) kuzatiladi.

5.

Ko'rik va obyektiv belgilar
Bemorning tashqi ko'rinishi: yuz shishgan, oqarib qolgan, terida to'planadigan urofromlar (oxrodermiya)
tufayli ko'pincha sarg'ish-oqish tusda bo'ladi.
Teri quruq, qichishish izlari bilan qoplangan. Mimik mushaklarning fibrillyar qisqarishi, oyoq-qo'l va
qorin devori mushaklarining tortishishi kuzatiladi. Qorachiqlar toraygan.
Bemorning nafasidan siydik hidi keladi. Qayt qilish massasida ammiak hidi seziladi.
Ko'pgina bemorlarda qon bosimi yuqori bo'ladi, shuningdek quruq uremik perikardit, miokard
distrofiyasi va yurak yetishmovchiligi belgilari aniqlanadi.