Дәріс жоспары:
Корреляциялық талдау
Корреляциялық талдау
Корреляция коэффициенті
Корреляциялық байланыс
Корреляциялық байланыс
Дәріс жоспары:
Шашырау диаграмасы
Дәріс жоспары:
Жұптасқан Пирсонның корреляция коэффициенті
Дәріс жоспары:
Корреляция коэффициентінің сенімділік бағасы
Корреляция коэффициентің есептеуге мысал
Корреляция коэффициентің есептеуге мысал
Дәріс жоспары:
Спирменнің шендік корреляция коэффициенті
Спирменнің шендік корреляция коэффициенті
Спирменнің шендік корреляция коэффициентін есептеуге мысал
Спирменнің шендік корреляция коэффициентін есептеуге мысал
Спирменнің шендік корреляция коэффициентің есептеуге мысал
Бақылау сұрақтары:
3.66M
Категория: МатематикаМатематика

Корреляциялық талдау

1.

№ 21-22 Дәріс
Тақырыбы:
Корреляциялық талдау.

2. Дәріс жоспары:

1. Корреляциялық талдау - ауру асқынуының
қауіп қатер факторын сандық бағалайтын әдіс
ретінде.
2. Шашырау диаграммасы.
3.Пирсонның
жұптасқан
корреляция
коэффициенті.
4.Корреляция коэффициентін бағалаудың
сенімділігі.
5. Спирменнің корреляция коэффициенті.

3. Корреляциялық талдау

Эпидемиологияның ең маңызды міндеттерінің бірі
қауіп қатер факторы болып табылады.
Медицинада қауіп қатер факторы – бұл аурудың
пайда болуына мүмкіндік туғызатын фактор (мысалы,
темекі тарту - жүрек талмасы немесе қатерлі ісікке
алып келетін қауіп қатер факторы, су жүйесіндегі
болатын апат – іш өту ауруына алып келетін қауіп қатер
факторы).
Ауру асқынуындағы қауіп қатер факторын сандық
жағынан бағалау үшін корреляциялық талдау әдіс
қолданылады.

4. Корреляциялық талдау

Корреляцилық талдау – бұл екі немесе одан көп кездейсоқ
шамалардың арасындағы байланыстың тығыздығын және
бағытын анықтайтын сандық әдіс.
«Корреляция» терминін алғаш
рет француз палеонтологы Ж.
Кювье енгізді, ал статистикада
оны
Ф.
Гальтон
алғаш
қолданды.
Ж. Кювье
(1769 - 1832)
Ф. Гальтон
(1822 - 1911)

5. Корреляция коэффициенті

Корреляция коэффициенті – байланыстың күшін және оның
бағытын сипаттайтын, [-1, 1] аралығынды мәндерін қабылдайтын
көрсеткіш.
Байланыстың күшін бағалау үшін корреляция теориясында
анғылшын статистигі Чеддоктың шкаласы қолданылыды
Байланыстың сандық
мөлшері
Күштің сапалық
сипаттамасы
0,1 - 0,3
Әлсіз
0,3 - 0,5
Қалыпты
0,5 - 0,7
Айқын
0,7 - 0,9
Жоғары
0,9 - 1
Күшті

6. Корреляциялық байланыс

Бағыты бойынша тура және кері корреляциялық байланыс
деп бөлінеді.
Тура корреляциялық байланыс – бір айнымалының артуы
басқа айнымалының артуына (су құбырындағы судағы
стандартты емес сынамалар артқан кездеде, іш сүзегімен
аурудың артуы) байланысты болатын байланыс.
Кері корреляциялық байланыс – бір айнымалының кемуі
басқа айнымалының артуына («В» сарауруына қарсы екпе
жұмысының
ауқымын
көбейткен
сайын,
онымен
ауыратындардың кемуі) байланысты болатын байланыс.

7. Корреляциялық байланыс

Тура байланыс кезінде корреляция коэффициенті «0»-ден
«+1»-ге дейінгі мәндерді қабылдайды.
Кері байланыс кезінде корреляция коэффициенті «-1»-ден
«0»-ге дейінгі мәндерді қабылдайды.
Егер корреляция коэффициенті «0»-ге тең болса, онда
құбылыстар арасында байланыс болмайды.
Егер корреляция коэффициенті «+1» немесе «–1»ң болса,
онда құбылыстар арасында байланыс функционалдық
болады.

8. Дәріс жоспары:

1. Корреляциялық талдау - ауру асқынуының
қауіп қатер факторын сандық бағалайтын әдіс
ретінде.
2. Шашырау диаграммасы.
3.Пирсонның
жұптасқан
корреляция
коэффициенті.
4.Корреляция коэффициентін бағалаудың
сенімділігі.
5. Спирменнің корреляция коэффициенті.

9. Шашырау диаграмасы

Шашырау диаграммасы - екі айнымалы арасындағы
корреляциялық тәуелділікті көрсететін көрнекі әдіс.
Тура байланыс
Кері байланыс
Байланыс жоқ

10. Дәріс жоспары:

1. Корреляциялық талдау - ауру асқынуының
қауіп қатер факторын сандық бағалайтын әдіс
ретінде.
2. Шашырау диаграммасы.
3.Пирсонның
жұптасқан
корреляция
коэффициенті.
4.Корреляция коэффициентін бағалаудың
сенімділігі.
5. Спирменнің корреляция коэффициенті.

11. Жұптасқан Пирсонның корреляция коэффициенті

Сызықты
(жұптасқан
Пирсонның)
корреляция
коэффициенті – байланыстың күшін және бағытын сипаттайтын
көрсеткіш:
rxy
( x x)( y y)
( x x) ( y y )
2
2
,
мұндағы rxy – корреляция коэффициенті,
х, у – корреляцияланатын қатар,
x, y - орташа шамалар.
Жұптасқан
корреляция
коэффициенті
коэффициент болып табылады.
параметрлік

12. Дәріс жоспары:

1. Корреляциялық талдау - ауру асқынуының
қауіп қатер факторын сандық бағалайтын әдіс
ретінде.
2. Шашырау диаграммасы.
3.Пирсонның
жұптасқан
корреляция
коэффициенті.
4.Корреляция коэффициентін бағалаудың
сенімділігі.
5. Спирменнің корреляция коэффициенті.

13. Корреляция коэффициентінің сенімділік бағасы

Корреляция коэффициентінің сенімділігі оны есептелетін
орташа қателікпен салыстыру арқылы анықталады.
Корреляция коэффициентінің орташа қателігі:
mr
1 r
2
xy
n
,
мұндағы rxy – корреляция коэффициенті,
n – бақылау саны.
Егер корреляция коэффициенті орташа қателіктен 3 есе артық
болса, онда сенімді деп есептелінеді.
Олай болмаса бақылау санын көбейту керек.

14. Корреляция коэффициентің есептеуге мысал

1 мысал. Келесі мәндер үшін Пирсонның сызықты корреляция
коэффициентін есептеу керек:
1000 тұрғынға шаққанда ОРЗ- 352 228 340 300 196 258
мен ауыру, х
1000
тұрғынға
шаққанда 64 60 52 48 46 41
пневмониямен ауыру, у
237
32
Шешуі.
1) Есептеу кестесін құру.

х
у
х х у у
1
2
3
4
5
6
7
Қосындысы
Орташа
352
228
340
300
196
258
237
64
60
52
48
46
41
32
1911
343
273
49
х х у у
х х 2
у у 2
79
-45
67
27
-77
-15
-36
15
11
3
-1
-3
-8
-17
1185
-495
201
-27
231
120
612
6241
2025
4489
729
5929
225
1296
225
121
9
1
9
64
289
0
0
1827
20934
718

15. Корреляция коэффициентің есептеуге мысал

1 мысал.
Шешуі (жалғасы).
2) Корреляция коэффициентін есептеу керек:
rxy
( x x)( y y)
( x x) ( y y )
2
2
1827
0,47.
20934 718
3) Алынған нәтижені талдау: қарастырылған белгілердің
арасындағы байланыс тура, қалыпты.
4) Корреляция коэффициентінің орташа қателігін есептеу:
mr
1 rxy2
1 0,47 2
0,3.
n
7
Корреляция коэффициенті өзінің орташа қателігінен 3 есе
артық болмағандықтан сенімді емес.

16. Дәріс жоспары:

1. Корреляциялық талдау - ауру асқынуының
қауіп қатер факторын сандық бағалайтын әдіс
ретінде.
2. Шашырау диаграммасы.
3.Пирсонның
жұптасқан
корреляция
коэффициенті.
4.Корреляция коэффициентін бағалаудың
сенімділігі.
5. Спирменнің корреляция коэффициенті.

17. Спирменнің шендік корреляция коэффициенті

Клиникалық және фармацевтикалық құбылыстарды талдауда жиі
келесі параметрлік емес коэффициенттер қолданылады:
Спирменнің шендік корреляциясы;
Кендалдың «τ» (тау);
Юланың ұқсастықтығы;
Пирсонның түйіндесі;
Чупровтың түйіндесі;
«γ» (гамма) және т.б..
Ч. Спирмен
(1863 – 1945)
Тек Спирменнің Шендік корреляция коэффициентін
қарастырайық.

18. Спирменнің шендік корреляция коэффициенті

Шендік корреляция коэффициенті – бұл әр түрлі белгілердің
берілген нұсқасындағы шендердің арасындағы байланысты
өлшейтін коэффициент.
Спирменнің шендік корреляция коэффициенті:
n
6
2
1 3
r
r
,
xi
yi
n n i 1
мұндағы rxi ryi - i-ші нысан шендерінің арасындағы
айырмашылық, n - жиынтық көлемі.
Спирменнің
шендік
корреляция
коэффициенті
[-1,1]
аралығынды мәндерін қабылдайды.
Коэффициенттің сапалық сипаттамасы Чеддоктың шкаласы
бойынша бағаланады.

19. Спирменнің шендік корреляция коэффициентін есептеуге мысал

2 мысал. Ауылдық жерде созылмалы індет Флекснер іш өтуі
тіркелді. Зерттеулер су ішетін жүйедегі құбырларда стандартты
емес үлгілер бар екендін көрсетті. Бұл белгілер арасындағы
байланыс бар екендігін тексеру керек.
Айлар
Қаңтар
Ақпан
Наурыз
Сәуір
Мамыр
Маусым
Шілде
Тамыз
Қыркүйек
Қазан
Қараша
Желтоқсан
Іш өтумен ауырған
науқастар саны (х)
10
9
2
7
6
11
26
32
46
38
8
5
Судағы стандартты емес
үлгілердің үлесі (у)
0
0,5
1,1
2,0
1,8
2,9
6,7
4,5
8,7
7,1
3,2
0

20. Спирменнің шендік корреляция коэффициентін есептеуге мысал

2 мысал.
Шешуі.
1) Есептеу кестесін құру керек:

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Қосындысы
х
2
9
2
7
6
11
26
32
46
38
8
5
у
0
0,5
1,1
2,0
1,8
2,9
6,7
4,5
8,7
7,1
3,2
0
rx
1,5
7
1,5
5
4
8
9
10
12
11
6
3
ry
1,5
3
4
6
5
7
10
9
12
11
8
1,5
rx ry
0
4
-2,5
-1
-1
1
-1
1
0
0
-2
1,5
r
x
ry
2
0
16
6,25
1
1
1
1
1
0
0
4
2,25
34

21. Спирменнің шендік корреляция коэффициентің есептеуге мысал

2 мысал.
Шешуі (жалғасы).
2) Корреляция коэффициентін есептеу керек:
n
6
6
2
1 3
rxi ryi 1 3
34 0,88.
n n i 1
12 12
Алынған нәтижені талдау: қарастырылған белгілердің
арасындағы байланыс тура, жоғары.
4) Корреляция коэффициентінің орташа қателігін есептеу керек:
1 rxy2
1 0,882
mr
0,07.
n
12
3)
корреляция
коэффициенті
өзінің
орташа
қателігінен 3 есе артық болғандықтан сенімді.

22. Бақылау сұрақтары:

1. Эпидемиологиялық
талдауда
корреляциялық
талдау не үшін қолданылады?
2. Корреляция
коэффициенті
қандай
шектік
аралықта өзгереді?
3. Шашырау диаграммасы не үшін керек?
4. Пирсонның жұпталған корреляция коэффициенті
қандай формуламен есептелінеді?
5. Корреляция коэффициентінің сенімділігі қалай
анықталады?
6. Спирменнің шендік корреляция коэффициенті
қандай жағдайда қодданылады?
7. Спирменнің жұпталған корреляция коэффициенті
қандай формуламен есептелінеді?
English     Русский Правила