Атом құрылысы және химиялық қосылыстардың формулалары

1. Стартер

Тапсырма 1 Кестені толтырып, элемент атауын анықтаңыз.
Символ
Ядро
заряды
Протон
саны
Электрон
саны
Нейтрон
саны
24
12Mg
+6
8
10
0
1
1
+17
20
17
Тапсырма 2
Кестеде берілген элементтердің
біреуін таңдап алып, элемент
атомының моделінің диаграммасын
сызыңыз.
18
Элемент атауы

2. Атомда электрондардың орналасуы

Неліктен элементтердің қасиеттері периодты түрде өзгереді?
✓ Атомның ядро заряды және электрондар
саны Д.И. Менделеевтің периодтық
жүйесіндегі элементтің реттік нөміріне тең.
✓ Энергиясының мәні мен қозғалыс
траекториясына байланысты электрондар
электрондық бұлт түзеді. Бұл – үнемі
қозғалатын электрон орналасқан кеңістік.
✓ Электрондар ядроның айналасында
энергиясы айқын қабаттарда орналасады.
✓ Ядроға жақын орналасқан электрондардың
Эрнест Резерфорд 1911 жылы атом
энергия қоры аз болады.Атомда электрондар
құрылысының ғаламшарлық моделін
ядродан артып жатқан қашықтықта энергия
ұсынды. Оның теориясына сәйкес, оң
деңгейлері бойынша ретпен орналасады.
зарядталған протондар ядрода
✓ Период нөмірі бойынша атомдағы
шоғырланған, ал теріс зарядталған
энергетикалық деңгей санын анықтауға
электрондар ядро айналасында
болады.
Күннің айналасындағы ғаламшарлар
✓ Топ нөмірі бойынша сыртқы деңгейдегі
сияқты белгілі бір орбиталар бойымен
электрондардың санын анықтайды.
айналады.
✓ Энергетикалық деңгейдегі электрондардың
Орбиталь (orbital) – электронның болу
максимал саны мынадай формула бойынша
ықтималдығы 90%-дан жоғары кеңістік
анықталады: N = 2n2,
бөлігі.
n – энергетикалық деңгейдің нөмірі.

3. Тапсырмалар

Тапсырма 3 Төменде көрсетілген химиялық элементтері үшін электрондардың
энергетикалық деңгейлер бойынша таралуын жазыңыз.
Li
1-энергетикалық
деңгей
2-энергетикалық
деңгей
2e-
1e-
3-энергетикалық
деңгей
4-энергетикалық
деңгей
C
Ne
Na
S
Ar
K
Тапсырма 4 Сәйкестікті анықтаңыз
Атауы
Электрондардың таралуы
A. Оттек
B. Кальций
C. Хлор
D. Бериллий
1) 2ē, 2ē
2) 2ē, 8ē, 7ē
3) 2ē, 8ē, 8ē, 2ē
4) 2ē, 6ē
Үй тапсырмасы
Практикалық жұмыс: Атомдардың
модельдерін жасау.
а) бор мен аллюминий; b) азот пен
магний атомдарының модельдерін
жасаңдар және салыстырыңдар.

4. Электрондық конфигурация

Электрондық конфигурация (electronic configuration) — химиялық элемент атомының
электрондық қабатындағы электрондардың орналасу реті.
Электрондық бұлт — атомдағы электрон қозғалысының кеңістіктік моделі.
✓ Электрондар ядроның айналасында үлкен жылдамдықпен және әртүрлі бағытта
қозғалады.
✓ Белгілі бір уақытта атомдағы электронның нақты орнын анықтау мүмкін емес.
✓ Қозғалыс кезінде электрон электрондық бұлт (орбиталь) түзеді.
✓ Орбитальдар пішіні мен энергиясы бойынша ерекшеленеді.
✓ Әртүрлі пішінді орбитальдарды белгілеу үшін әріптер қолданылады: s, p, d, f.
➢ s-орбиталь пішіні — шартәрізді (сфера);
➢ р-орбиталь — көлемді ұзын сегіздік,
➢ d-орбиталь — біріктірілген екі сегіздік комбинациясы

5. Электрондық конфигурация

✓ Атомдағы энергетикалық деңгейлерді ядродан бастап (1, 2,3 ... 7) нөмірлейді.
✓ Әр деңгейде деңгейшелер бар, олардың саны деңгей нөміріне тең (кестеге қара).
✓ Деңгейшелерді орбитальдар сияқты әріптермен белгілейді: s, p, d, f.
✓ Орбитальдар санын n2 формуласы бойынша есептеуге болады, бұл жердегі n —
атомдағы энергетикалық деңгей нөмірі.
Энергетикалық
деңгей нөмірі
Деңгейше
саны, түрі
Орбиталь
саны, n2
Электрондардың максимал саны,
N = 2n2
n=1
1-s
1
N = 2 ·12 = 2
n=2
2 - s, p
1+3 = 4
N = 2 ·22 = 8
n= 3
3 - s, p, d
1+3+5 = 9
N = 2 ·32 = 18
n=4
4 - s, p, d, f
1+3+5+7 = 16
N = 2 ·42 = 32
Электрондар орбитальдарды ең аз энергия қағидаты бойынша ретті түрде толтырады:
1s→2s → 2p → 3s → 3p → 4s → 3d → 4p …
Атомдағы электрондардың таралуын әр энергетикалық деңгейде электрондардың
түрлері мен санын көрсетіп жазады.
Мұндай жазба «электрондық конфигурация» деп аталады. Мысалы сутек атомының
электрондық конфигурациясы: 1s1

6. Электрондық конфигурация