Azimova DSc taqdimoti

1.

Бухоро давлат тиббиёт институти
Анатомия, клиник анатомия (ОХТА) кафедраси · Бухоро – 2026
ФАН ДОКТОРИ (DSC) ДИССЕРТАЦИЯСИ МАВЗУСИ
Сурункали уйқу депривациясида мия–ичак ўқининг
морфофункционал ўзгаришлари ва уларни
морфологик ҳамда клиник асослари
Мустақил изланувчи
Илмий маслаҳатчилар
Ихтисослик
Азимова Зилола Собировна
DSc, проф. Хасанова Дилноза Ахроровна
DSc, доц. Рахматова Дилбар Исматуллаевна
14.00.02 – Морфология
14.00.13 – Неврология

2.

1 · АВВАЛГИ ИЛМИЙ НАТИЖАЛАР
PhD натижаларидан янги илмий муаммога
PhD (14.00.02, 2025)
Ҳал этилган масала
Янги муаммо (DSc)
«Озиқ-овқат саноатида қўлланиладиган бўёқлар
таъсирида ўпка морфологиясининг ўзига хос
хусусиятлари ва унинг фитокоррекцияси»
Оғиз орқали тушган нанозаррачалар ичак
тўсиғидан ўтиб, узоқ аъзо — ўпкани
шикастлаши морфологик исботланди
PhD да «дарвоза» — ичак тўсиғининг ўзи
ўзи ўрганилмади
• E171/E173: альвеоляр тўсиқ 1,7 мартагача
қалинлашган, фиброз
• CD68: назорат ≤ 15% → тажриба 35–58% →
спирулин 25%
• Ti ва Al ўпкада 10 мартагача тўпланган, спирулин
2 марта камайтирган
DSc: уйқу депривациясида ичак тўсиғи ва
унинг мия билан боғлиқлиги
Аҳамияти: баҳолаш мезонлари; 2
муассасага жорий этилган
Такрор эмас
Илмий тажриба
PhD: ўпка, бўёқ нанозаррачалари, CD68. DSc: ингичка ичак тўсиғи, уйқу
депривацияси, ZO-1, микробиота ва мия функцияси
210 каламушда зонд моделлари, 3 ёш дизайни, морфометрия, ИГК,
фитокоррекция; 20 иш, шундан 7 мақола (1 хорижий)
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
2

3.

2 · МУАММОНИНГ ЗАМОНАВИЙ ҲОЛАТИ
Соҳадаги асосий илмий йўналишлар
1
Уйқу ва гомеостаз
3
Ичак тўсиғи ва оксидатив стресс
Уйқу бузилиши МНТ ва периферик аъзолар фаолиятини издан
чиқаради (Medic G. et al., 2017)
Уйқусизликда ичакда фаол кислород шакллари тўпланади (Vaccaro A.
A. et al., 2020); ичак ва мияда NLRP3 фаоллашади (Wang Z. et al., 2023)
2023)
2
Микробиота–ичак–мия ўқи
4
Нейрояллиғланиш
Нейронал, иммун ва метаболик йўллар орқали икки томонлама
боғлиқлик (Cryan J.F. et al., 2019; Широлапов И.В., 2024)
28 кунлик депривацияда микроглия сони, IL-1, IL-6, TNF-α
экспрессияси ортади (Dai Y. et al., 2022)
УМУМЛАШМА
Уйқу депривацияси ичак тўсиғи, микробиота ва мия фаолиятига бир вақтда таъсир қилади, аммо бу ўзгаришларнинг морфологик асоси
ва ўзаро боғлиқлиги ягона моделда баҳоланмаган.
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
3

4.

2 · МАҲАЛЛИЙ ВА ХОРИЖИЙ ТАДҚИҚОТЛАР ТАҲЛИЛИ
Мавжуд ечимлар ва етарли бўлмаган жиҳатлар
Йўналиш
Хорижий тадқиқотлар
Маҳаллий тадқиқотлар
Етарли бўлмаган жиҳат
Ичак тўсиғи
Зич бирикма оқсиллари камаяди, асосан
йўғон ичакда (Wang , 2023)
[маҳаллий иш, муаллиф, йил]
Ингичка ичак морфометрияси Z O - 1 билан
бирга баҳоланмаган
Шиллиқ қават
Қадаҳсимон ҳужайраларда стресс, тўсиқ
заифлашади (2023)
[маҳаллий иш]
Шиллиқ қаватнинг миқдорий мезони йўқ
Мия функцияси
Уйқусизликда ЭЭГ ва когнитив ўзгаришлар
(M ed ic, 2017)
[неврология бўйича иш]
Мия кўрсаткичлари ичак ҳолати билан
солиштирилмаган
Коррекция
Антиоксидантлар ичакдаги шикастни
камайтиради (Vaccaro , 2020)
[фитокоррекция бўйича иш]
Ўсимлик экстрактлари тўсиқ тузилмаси бўйича
асосланмаган
Умумлаштирувчи хулоса
Муаммога таъсири
Хорижий ишлар молекуляр механизмга, маҳаллий ишлар алоҳида
аъзоларга қаратилган; иккаласида ҳам ичак тузилмаси ва мия функцияси
бирга ўрганилмаган
Тўсиқ бузилишининг морфологик мезонлари йўқлиги сабабли коррекция
самарасини объектив баҳолаб бўлмайди — бу қўшимча тадқиқот талаб
этади
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
4

5.

2 · АСОСИЙ ИЛМИЙ МУАММО
Тадқиқот ҳал этадиган илмий муаммо
МУАММО
Сурункали уйқу депривациясида ингичка ичак тўсиғининг морфологик ўзгаришлари, ичак микробиотаси ва
бош мия функционал ҳолати ўртасидаги боғлиқлик номаълум; шу сабабли бу ўзгаришларни баҳолаш ва
коррекциялашнинг объектив морфофункционал мезонлари йўқ.
Таҳлилдан келиб чиқади
Янги ечим талаб қилади
Фан учун аҳамияти
Ичак тузилмаси ва мия функцияси алоҳида
ўрганилган, ягона моделда бирлаштирилмаган
PhD натижаларини такрорламайди:
экспериментал морфология ва клиник
нейрофизиологияни бирлаштирувчи ёндашув
керак
Мия–ичак ўқи концепцияси морфологик
далиллар билан тўлдирилади, коррекцияга
илмий асос яратилади
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
5

6.

3 · ТАДҚИҚОТ КОНЦЕПЦИЯСИ
Микробиота — ичак ва мияни боғловчи кўприк
Концепция: уйқу депривацияси ичак тўсиғини морфологик бузади, бу микробиота ўзгариши орқали мия функциясида акс этади; ўзгаришларни
трансляцион ёндашувда — каламушда тузилма, инсонда функция, иккаласида микробиота — ўлчаб боғлаш мумкин.
Сурункали уйқу депривацияси
Ичак (каламуш)
Нажас микробиотаси
Мия (инсон)
Шиллиқ қават, ворсинка ва крипта, шиллиқ
моддалар, ZO-1
Каламушда ва инсонда бир хил усулда
(CFU/g) — трансляцион кўприк
Клиник-неврологик ҳолат, ЭЭГ,
полисомнография
Коррекция (женьшень, розмарин) → морфологик ва функционал мезонлар
Концепциянинг ўрни: PhD да исботланган «ичак тўсиғи орқали тизимли шикаст» ва замонавий ҳолатдан (мия–ичак ўқи) келиб чиқиб, муаммони битта тадқиқотда
ҳал этиш имконини беради.
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
6

7.

3 · МАҚСАД ВА ВАЗИФАЛАР
Тадқиқот мақсади ва асосий вазифалари
МАҚСАД
Сурункали уйқу депривациясида ингичка ичак тўсиғи, ичак микробиотаси ва бош мия функционал ҳолати ўртасидаги морфофункционал боғлиқликни
аниқлаб, уларни коррекциялаш самарадорлигининг морфологик ва клиник мезонларини асослаш.
1
3
5
Ингичка ичак шиллиқ қавати, эпителийси, ворсинка ва крипталарининг
морфологик ва морфометрик хусусиятларини ёш жиҳатидан аниқлаш
Уйқу бузилиши бор инсонларда бош мия функционал ҳолатининг
клиник-неврологик ва нейрофизиологик (ЭЭГ, ПСГ) кўрсаткичларини
баҳолаш
Микробиота, ичак тузилмаси ва мия функцияси кўрсаткичлари
ўртасидаги корреляцион боғлиқликни аниқлаб, мия–ичак ўқининг
морфофункционал моделини асослаш
2
ZO-1 экспрессиясини иммуногистокимёвий усулда аниқлаб, ичак
эпителиал тўсиғи ҳолатини баҳолаш
4
Каламуш ва инсонларда нажас микробиотаси таркибини бактериологик
усулда аниқлаш ва қиёсий баҳолаш
6
Женьшень ва розмарин экстрактлари таъсирида ўзгаришларни баҳолаб,
коррекция самарадорлигининг морфологик ва функционал
мезонларини асослаш
Боғлиқлик: концепция → мақсад → 1–2 (ичак тузилмаси) → 3 (мия функцияси) → 4 (микробиота) → 5 (боғлиқлик модели) → 6 (коррекция) → янги илмий натижалар
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
7

8.

4 · ОБЪЕКТ, ПРЕДМЕТ ВА ҚАМРОВ
Тадқиқот объекти, предмети ва қамрови
Объект
Предмет
Қамров
3, 5 ва 9 ойлик эркак оқ зотсиз каламушлар; уйқу
уйқу бузилиши бор ва соғлом инсонлар
Ичак морфометрияси, шиллиқ моддалар, ZO-1;
нажас микробиотаси; ЭЭГ ва ПСГ; коррекциядаги
ўзгаришлар
БухДТИ виварийси ва морфология
лабораторияси; клиник база [__]; 2027–2029 йй.
Экспериментал гуруҳ
Таъсир (28 кун)
n: ёшда / жами
Назорат
Стандарт шароит
10 / 30
Уйқу депривацияси
Платформада 14 соат/кун
10 / 30
Депривация + женьшень
200 мг/кг/кун, p er o s
10 / 30
Депривация + розмарин
100 мг/кг/кун, p er o s
10 / 30
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
Клиник гуруҳлар
Уйқу бузилиши бор: [20]
Соғлом назорат: [10]
Жами: 120 каламуш (3 ёш × 4 гуруҳ × 10) ва [30] инсон
8

9.

4 · ЭКСПЕРИМЕНТАЛ МОДЕЛЬ
Уйқу депривацияси: кўп платформали усул
Усул тарихи
1964 · Jouvet ва б. — мушукларда битта платформа
1974 · Mendelson ва б. — каламушларга мослаштирилган
1994 · Nunes, Tufik — кўп платформали вариант
2018 · Zhang ва б. — кунига 14 соат, 21 кун: асос протокол
Механизм: парадоксал уйқуда мушак атонияси → ҳайвон сувга тегиб уйғонади;
секин уйқу қисман сақланади.
Бизнинг протокол
28 кун · 18:00–08:00 платформада, 10 соат ўз қафасида · озуқа ва сув эркин ·
назорат — стандарт қафас
Юқорида — схема, пастда — қурилманинг асл кўриниши: идиш 100 × 50 × ~40
см, 10 та платформа
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
9

10.

5 · МЕТОДОЛОГИЯ
Вазифа → усул → натижа
Ёндашув
Трансляцион экспериментал-клиник, қиёсий ва корреляцион: тузилмани фақат каламушда, мия функциясини инсонда ўлчаш мумкин —
шунинг учун икки қисм микробиота орқали боғланади
В
Усул
Олинадиган натижа
Кейинги вазифага
1
ГЭ, альциан кўки, морфометрия
Ворсинка, крипта, шиллиқ моддалар
2 ва 5 учун асос
2
ИГК: Z O - 1
Тўсиқ оқсили экспрессияси
5 ва 6 учун мезон
3
Неврологик статус, ЭЭГ, ПСГ, PS Q I
Уйқу архитектураси, биоэлектрик фаоллик
5 учун мия кўрсаткичлари
4
Нажас бактериологик экиши
Бактерия гуруҳлари, lg C FU/g
5 учун кўприк
5
S p earm an корреляцияси
Микробиота
6
Гуруҳлараро қиёсий таҳлил
Женьшень ва розмарин самараси
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
ичак; микробиота
мия
6 учун модель
Мезонлар, тавсиялар
10

11.

5 · МАЪЛУМОТ ОЛИШ: ЭКСПЕРИМЕНТАЛ ҚИСМ
Тажриба дизайни босқичма-босқич
1
2
3
4
5
Мослашув
Рандомизация
1–28-кун
Нажас
28-кун
14 кун карантин; 22 ± 2 °C,
12/12 соат ёруғлик
Тана вазни бўйича, 4
гуруҳга 10 тадан
18:00–08:00 платформа;
08:30 экстракт ёки сув, зонд
зонд
0- ва 28-кун микробиота
учун стерил йиғилади
Наркоз остида эвтаназия;
оч ва ёнбош ичак олинади
Коррекция
Материал ишлови
Назорат ва этика
Женьшень 200 мг/кг (Leem, 2020), розмарин 100
мг/кг (Khodabandeh, 2020); 1 мл/100 г, ҳар куни
янги эритма
10% формалин, парафин, 4–5 мкм кесмалар; ГЭ,
альциан кўки (pH 2,5), ZO-1 ИГК
Назорат ва депривация гуруҳлари тенг ҳажмда
сув олади; ETS 123, этика қўмитаси [№ __]
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
11

12.

5 · МАЪЛУМОТ ОЛИШ: КЛИНИК ҚИСМ
Клиник текширув дизайни
Киритиш мезонлари
Чиқариш мезонлари
Гуруҳлар
• Ёши [18–60]
• Уйқу бузилиши ≥ 3 ой, PSQI > 5
• Ёзма розилик
• Ошқозон-ичак касалликлари
• Сўнгги 3 ойда антибиотик ёки пробиотик
• Неврологик, руҳий касаллик;
ҳомиладорлик
Асосий — уйқу бузилиши бор [20] киши
Назорат — соғлом, ёши ва жинси мос [10] киши
Текширув
Нима баҳоланади
Неврологик статус, PS Q I, IS I
Клиник белгилар, уйқу сифати ва уйқусизлик оғирлиги (балл)
Электроэнцефалография
Мия биоэлектрик фаоллиги: асосий ритмлар, уйқу–уйғоқлик цикли
Полисомнография
Уйқу босқичлари, уйқу самарадорлиги, REM улуши (A A S M қоидалари)
Нажас бактериологик экиши
Lacto bacillus, Bifid o bacterium , E. co li, Entero co ccus, C lo strid ium (lg C FU/g )
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
12

13.

5 · ЎРГАНИЛАДИГАН КЎРСАТКИЧЛАР
Нима, қандай ва кимда ўлчанади
Кўрсаткич
Усул
Объект
Бирлик
Шиллиқ қават қалинлиги
ГЭ, морфометрия
Каламуш
мкм
Ворсинка баландлиги ва эни
ГЭ, морфометрия
Каламуш
мкм
Крипта чуқурлиги; ворсинка/крипта нисбати
ГЭ, морфометрия
Каламуш
мкм; —
Қадаҳсимон ҳужайралар сони
Альциан кўки
Каламуш
1 ворсинкада
Шиллиқ моддалар майдони
Альциан кўки
Каламуш
%
Z O - 1 экспрессияси
ИГК
Каламуш
H - sco re
Нажас бактериал гуруҳлари
Бактериологик экиш
Иккаласи
lg C FU/g
Уйқу архитектураси
ПСГ
Инсон
% , дақиқа
Биоэлектрик фаоллик
ЭЭГ
Инсон
Гц, мкВ
Уйқу сифати ва оғирлиги
PS Q I, IS I
Инсон
балл
Стандартлаш: ҳар бир намунада ≥ 10 кўриш майдони · объект-микрометр билан калибрлаш · ImageJ/Fiji · гуруҳ номи яширилган
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
13

14.

5 · ТАҲЛИЛ, ИШОНЧЛИЛИК ВА ИМКОНИЯТ
Маълумотлар қандай таҳлил ва текширилади
Статистик таҳлил
Ишончлилик
Амалга ошириш имконияти
• M ± SD ёки Me [Q1; Q3]; Shapiro–Wilk
• Икки омилли ANOVA (гуруҳ × ёш), Tukey ёки
Dunn
• Клиникада Mann–Whitney
• Spearman: микробиота
ичак (каламуш),
микробиота
ЭЭГ/ПСГ (инсон)
• p < 0,05; SPSS 26
• Рандомизация, гуруҳ номи яширилган
баҳолаш
• ИГК да мусбат ва манфий назорат
• Икки мустақил кузатувчи, ICC ≥ 0,8
• ПСГ AASM қоидалари бўйича
• Натижаларни адабиёт билан қиёслаш
• Ҳайвонлар кафедранинг умумий
тажрибасидан
• Платформа қурилмаси тайёр
• Морфология лабораторияси мавжуд
• ЭЭГ/ПСГ ва бактериология: [база номи]
Қувват
Танланма асоси: каламушда n = 10 гуруҳ таъсирини 0,96 қувват билан аниқлайди (f = 0,4); клиникада n = 20 r ≥ 0,6 корреляцияни 0,82
0,82 қувват билан аниқлайди (α = 0,05).
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
14

15.

6 · КУТИЛАЁТГАН ИЛМИЙ ЯНГИЛИК
Янги натижа ва мавжуд билимдан фарқи
1
Вазифа 1–2
2
Вазифа 1–2
Ворсинка–крипта морфометрияси ва ZO-1 боғлиқлиги ҳамда унинг ёшга хос
хос қонунияти аниқланади
Мавжуд: тўсиқ оқсиллари камайиши йўғон ичакда, морфометриясиз (Wang,
2023)
Фарқи: ингичка ичакда тузилма ва оқсил бирга, уч ёш даврида
Шиллиқ қават кўрсаткичлари ичак тўсиғи бузилишининг морфологик
мезони сифатида асосланади
Мавжуд: қадаҳсимон ҳужайра стресси сифат жиҳатдан кўрсатилган (2023)
3
4
Вазифа 3–5
Фарқи: альциан кўки бўйича миқдорий мезон, ZO-1 билан солиштирилган
Вазифа 6
Микробиота орқали ичак тузилмаси ва мия функцияси ўртасидаги
трансляцион боғлиқлик модели таклиф этилади
Мавжуд: микробиота–мия боғлиқлиги шарҳларда назарий (Cryan, 2019)
Женьшень ва розмарин экстрактлари билан ичак тўсиғини тиклаш
самарадорлигининг мезонлари асосланади
Мавжуд: антиоксидантлар ичакдаги шикастни камайтиради (Vaccaro, 2020)
Фарқи: морфология ва ЭЭГ/ПСГ битта тадқиқотда умумий кўрсаткич билан
боғланади
Фарқи: ўсимлик экстрактлари, тўсиқ тузилмаси ва ZO-1 бўйича мезонлар
PhD дан фарқи: ўпка, нанозаррачалар ва CD68 эмас — ичак тўсиғи, уйқу депривацияси, ZO-1 ва мия; натижалар биргаликда мия–ичак ўқи моделини беради.
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
15

16.

7 · ИЛМИЙ ВА АМАЛИЙ АҲАМИЯТ
Натижалар нимага хизмат қилади
Илмий аҳамият
Амалий аҳамият
• Уйқу депривациясида ингичка ичак тўсиғининг ёшга хос морфологик
қонуниятлари ҳақида янги билим
• Мия–ичак ўқи концепцияси морфологик далиллар ва микробиота
кўприги билан аниқлаштирилади
• Тўсиқ ҳолатини баҳолашнинг морфометрик ёндашуви ривожланади
(янгилик 1–3)
• Қаерда: неврология ва гастроэнтерология амалиёти, сменали
ишловчилар
• Қандай шаклда: услубий тавсиялар, тўсиқ бузилишининг морфологик ва
функционал мезонлари
• Қандай муаммони ҳал этади: асоратларни эрта аниқлаш ва ўсимлик
экстрактлари билан профилактика (янгилик 2, 4)
• Таълим: морфология, гистология, неврология фанлари
Фарқи: илмий аҳамият — механизм ва қонуниятлар ҳақидаги билим; амалий аҳамият — шу билим асосидаги мезон ва тавсиялар.
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
16

17.

8 · УЧ ЙИЛЛИК СТРАТЕГИЯ
Босқичлар, вазифалар ва оралиқ натижалар
1-йил · 2027
2-йил · 2028
3-йил · 2029
Тайёргарлик ва эксперимент
Асосий тадқиқот
Умумлаштириш ва ҳимоя
• Адабиёт таҳлили, этика рухсати
• Экстрактлар ва ZO-1 антитанаси харид
• 28 кунлик тажриба, материал ва нажас йиғиш
(В1)
• Гистология, ZO-1 ИГК, морфометрия (В1–2)
• Клиник текширув: ЭЭГ, ПСГ, нажас (В3)
• Микробиота таҳлили икки турда (В4)
• Боғлиқлик модели (В5), коррекция
мезонлари (В6)
• Услубий тавсия, диссертация
• Дастлабки экспертиза (кафедра, илмий
семинар)
• Ҳимояга тақдим этиш, Илмий кенгашда
ҳимоя
Оралиқ натижа: 1-боб, протокол, [__] мақола
Оралиқ натижа: 3–4-боблар, Scopus мақола
мақола [__]
Якуний: диссертация, автореферат, тавсия
Мантиқ: 1-йил материал беради → 2-йил тузилма ва функцияни ўлчайди → 3-йил уларни боғлаб, мезонлар ва ҳимояга олиб чиқади.
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
17

18.

8 · АМАЛГА ОШИРИШ ИМКОНИЯТИ
Нега иш уч йилда бажарилади
Ресурслар
Хавф → чора
• Кафедранинг умумий уйқу депривацияси тажрибаси — ҳайвонлар ва
модель тайёр
• Платформа қурилмаси, виварий, морфология лабораторияси
• Клиник база, ЭЭГ ва ПСГ: [номи]
• Морфология ва неврология бўйича илмий маслаҳатчилар
• Ҳайвонлар нобуд бўлиши → ҳар гуруҳга +10% захира
• Антитана кечикиши → 1-йилда буюртма
• Иштирокчилар етишмаслиги → иккинчи клиник база
• ПСГ навбати → олдиндан шартнома
ЯКУНИЙ АСОС
Аввалги натижалар → муаммо → концепция → 6 вазифа → усуллар → 4 янги натижа ягона мантиқий занжир ҳосил қилади;
модель, база ва маслаҳатчилар мавжуд, шунинг учун иш уч йилда якунланади.
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
18

19.

ИЛОВА
Асосий фойдаланилган манбалар
1. Medic G., Wille M., Hemels M.E. Short- and long-term health consequences of sleep disruption // Nat Sci Sleep. – 2017. – Vol. 9. – P. 151–161.
2. Cryan J.F., O’Riordan K.J., Cowan C.S.M. et al. The microbiota-gut-brain axis // Physiol Rev. – 2019. – Vol. 99, №4. – P. 1877–2013.
3. Vaccaro A., Kaplan Dor Y., Nambara K. et al. Sleep loss can cause death through accumulation of reactive oxygen species in the gut // Cell. – 2020. – Vol. 181, №6. – P. 1307–
1328.
4. Wang Z. et al. Intestinal dysbiosis mediates cognitive impairment via the intestine and brain NLRP3 inflammasome activation in chronic sleep deprivation // Brain Behav
Immun. – 2023.
5. Sleep deprivation impairs intestinal mucosal barrier by activating endoplasmic reticulum stress in goblet cells. – 2023. – PMID 37918798.
6. Dai Y. et al. – 2022 [тўлиқ библиографияси]; Широлапов И.В. ва бошқ. – 2024; Кодидала С.Р. ва бошқ. – 2024.
7. Zhang W. et al. A rat model of central fatigue using a modified multiple platform method // J Vis Exp. – 2018. – e57362.
8. Suchecki D., Tufik S. Social stability attenuates the stress in the modified multiple platform method… // Physiol Behav. – 2000. – Vol. 68, №3. – P. 309–316.
9. Leem K.H., Kim S.A., Park H.J. Antimania-like effect of Panax ginseng… in REM-sleep deprivation rats // BioMed Res Int. – 2020. – Art. 3636874.
10. Khodabandeh Shahraki F. et al. The effect of hydroalcoholic Rosmarinus officinalis… maternal sleep deprivation // Pharm Biomed Res. – 2020. – Vol. 6, №2. – P. 157–168.
11. [Маҳаллий манбалар: 2–3 та]
Азимова З.С. · DSc · 14.00.02 / 14.00.13
19