3 дәріс

1.

ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУ
ОРТАСЫ

2. ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУ

• ЮНЕСКО-ның
«Баршаға
арналған
білім»
халықаралық бағдарламасында инклюзивті білім
беру барлық оқушыларға, олардың жынысына,
әлеуметтік-экономикалық жағдайына, этникалық
тегіне, географиялық орналасуына, арнайы білімге
қажеттіліктеріне, жасына, дініне және т.б. қарамастан,
сапалы білім алу және өз әлеуетін дамыту мүмкіндігін
тең деңгейде қамтамасыз ету ретінде қарастырылады.

3. НОРМАТИВТІК НЕГІЗДЕМЕ

*
2015
жылы
Қазақстан
Республикасы
БҰҰ-ның
«Мүгедектердің
құқықтары
туралы»
Конвенциясын
ратификациялап, барлық білім беру деңгейлерінде ерекше
білім беру қажеттіліктері бар тұлғаларға инклюзивті оқытуды
жүзеге асыру міндетін өз мойнына алды.
* «Білім туралы» Заң ерекше білім беру қажеттіліктері бар
тұлғалар үшін білімге қолжетімділік принципін бекітті:
инклюзивті білім беру – барлық оқушыларға, олардың ерекше
білім беру қажеттіліктері мен жеке ерекшеліктерін ескере
отырып, білім алуға тең мүмкіндік қамтамасыз ету болып
табылады.

4.

*
Қазақстандағы
инклюзивті
білім
беру
концепциясы тек мектептегі оқытудың өзін ғана
қайта құруды емес, сонымен қатар инклюзивті
сыныптардағы барлық балалардың дамуы үшін
ең қолайлы жағдайларды ұйымдастыруға дайын
және қабілетті мұғалімді даярлау немесе қайта
даярлауды да талап етеді.

5. ЕРЕКШЕ БІЛІМ БЕРУ ҚАЖЕТТІЛІКТЕРІ БАР БАЛАЛАРДЫ БІЛІМ БЕРУ ҰЙЫМДАРЫНА ТАРТУ

* Бұл әлемдегі кез келген өркениетті елде
білім беру жүйесінің қалыпты даму кезеңі
болып табылады, сондай-ақ белгілі бір
экономикалық, мәдени және құқықтық
деңгейге жеткен қоғамның әлеуметтік
талабы болып саналады.

6. ИНКЛЮЗИЯ БІЛІМ БЕРУ ПРОЦЕСІНІҢ БАРЛЫҚ ҚАТЫСУШЫЛАРЫНА ҚАТЫСТЫ:

*ерекше білім беру қажеттіліктері бар
оқушылар мен олардың ата-аналары;
• қалыпты дамып келе жатқан оқушылар мен
олардың отбасы мүшелері;
• мұғалімдер және білім беру кеңістігіндегі
басқа мамандар;
• әкімшілік қызметкерлер және қосымша
білім беру педагогтары.

7. ОҚУШЫЛАРДЫҢ ЕРЕКШЕ БІЛІМ БЕРУ ҚАЖЕТТІЛІКТЕРІ

*
Оқыту
процесі
балалардың
мүмкіндіктерінің
оларға
қойылатын
әлеуметтік
күтілімдерге,
жетістік
критерийлеріне, қоғамдық мінез-құлық
нормаларына сәйкес келмеуі кезінде
туындайды.

8. ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУДІҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ФЕНОМЕН РЕТІНДЕ СИПАТТАМАЛАРЫ

ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУДІҢ ӘЛЕУМЕТТІКПЕДАГОГИКАЛЫҚ ФЕНОМЕН РЕТІНДЕ СИПАТТАМАЛАРЫ
Инклюзивті білім беру – тарихи процесс;
• Инклюзивті білім беру әлеуметтік феномен ретінде келесі құрамдас
бөліктерді
қамтиды:
философиялық
негіздер,
инклюзияның
құндылықтары мен принциптері, жетістік көрсеткіштері;
• Инклюзивті процесте білім беру жүйесі ерекше білім беру
қажеттіліктері бар баланың қажеттіліктеріне бейімделеді;
• Инклюзивті орта инклюзивті білім беру процесінің барлық
қатысушыларының дамуын қамтамасыз етеді;
• Инклюзивті білім берудің айрықша ерекшелігі – оның идеологиясы
болып табылады.

9.

ИНКЛЮЗИВТІ ТӘЖІРИБЕ ҰЙЫМДАСТЫРЫЛҒАН КЕЗДЕ БІЛІМ
БЕРУ ҰЙЫМЫНЫҢ НЕГІЗГІ МАҚСАТЫ:
Ерекше білім беру қажеттіліктері бар
балаларды бірге тәрбиелеу және оқыту үшін
жағдайларды қамтамасыз ету;
• Барлық балалардағы айырмашылықтар
кедергі
ретінде
қарастырылмай,
педагогикалық жұмыстың бастамасы және
мақсаты болып табылатын жағдайды жасау.

10.

• Инклюзивті білім беру ерекше білім беру
қажеттіліктері бар адамға эмоционалды әсер етуге
бағытталған.
• Ал әлеуметтік-мәдени инклюзивті ортаға қарымқатынастың қарапайымдылығы немесе бұрыннан
қалыптасқан жайлылық деңгейі әсер етеді.
• Сапалы инклюзивті білім беруді қамтамасыз ету тек
«кедергісіз кеңістік» құрылған жағдайда ғана мүмкін
болады.

11.

БІЛІМ БЕРУ ОРТАСЫ
• Білім беру ортасы – бұл оқушылардың,
студенттердің немесе білім алушылардың
білім алу процесінде өзара әрекеттесетін
жағдайлары мен кеңістігі. Ол тек физикалық
орын ғана емес, сонымен бірге әлеуметтік,
мәдени, психологиялық және технологиялық
аспектілерді де қамтиды.

12.

БІЛІМ БЕРУ ОРТАСЫНЫҢ ҚҰРАМДАС
БӨЛІКТЕРІ:
• Физикалық орта – сынып бөлмелері, оқу залдары, кітапханалар,
лабораториялар, жабдықтар, оқу құралдары.
• Әлеуметтік орта – мұғалімдер, оқушылар, ата-аналар, кураторлар,
сыныптағы топтық өзара әрекеттестік.
• Психологиялық орта – қауіпсіздік сезімі, қолдау, мотивация,
сенімділік, эмоционалды жағдай.
• Мәдени орта – оқу бағдарламасының мәдени ерекшеліктері,
дәстүрлер, этикалық нормалар, жалпы қоғамның құндылықтары.
• Цифрлық және технологиялық орта – онлайн платформалар, оқу
бағдарламалары, электронды кітаптар, виртуалды зертханалар.

13.

ИНКЛЮЗИВТІ ОРТАНЫҢ НЕГІЗГІ СИПАТТАРЫ
* Ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды оқытуға, тәрбиелеуге
және тұлғалық дамытуға бағытталған құндылықтар жүйесін
қалыптастыру;
* Инклюзия философиясын, сондай-ақ инклюзивті қызметтің маңызды
функциялары аясында білім беру ұйымының рөлін айқындау және
жүзеге асыру;
• Ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалардың білім беру
қажеттіліктерін қанағаттандыру;
• Кедергісіз білім беру процесін қамтамасыз ету;
• Жеке тұлғаға бағытталған бағдарламаларды әзірлеу;
• Инклюзивті ортаны ұжымдық түрде қалыптастыру;
• Психологиялық-медициналық-педагогикалық
консультациялар
жүйесін ұйымдастыру.

14.

ОҚУШЫЛАР МЕН ПЕДАГОГТАРДЫҢ МЕКТЕП
ОРТАСЫН МЕҢГЕРУ ЖОЛДАРЫ
*
Бірінші жол – балаларды тәрбиелеуде
қоғамның кез келген пайдалы бастамаларын
қолдау арқылы ортаны педагогикаландыру
негізінде меңгеру.
*
Екінші жол – мектеп ортасын ортаға
тұлғалық бағыт беру (персонализациялау)
арқылы меңгеру.

15.

«ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУ ОРТАСЫ»
ҰҒЫМЫ
*
Бір көзқарас инклюзивті білім беру ортасының
белгілі бір санаттағы балалардың, көбінесе ерекше
білім беру қажеттіліктері бар балалардың, білім беру
қажеттіліктеріне бағытталатынын атап көрсетеді.
* Екінші көзқарас инклюзивті білім беру ортасын жеке
білім беру ұйымы жағдайында білім беру процесінің
барлық қатысушыларына тиімді өзін-өзі дамытуға
мүмкіндік беретін білім беру ортасының бір түрі ретінде
анықтайды.

16.

КЕДЕРГІСІЗ ОРТА
Кедергісіз орта - бұл ерекше білім беру
қажеттіліктері бар балалардың, соның ішінде
физикалық, сенсорлық, интеллектуалдық
және сөйлеу қабілеті бұзылған балалардың
толыққанды дамуы мен білім алуына
мүмкіндік
беретін
өзара
байланысты
компоненттерді біріктіретін ашық білім беру
кеңістігі.

17.

КЕДЕРГІСІЗ ОРТА
- психофизикалық ерекшеліктерге сәйкес жағдайлар
жасау;
- психологиялық-педагогикалық сүйемелдеудің жеке
бағдарламасын
әзірлей
отырып,
балаларды
психологиялық-медициналық-педагогикалық
консилиумда міндетті түрде тексеру жүргізу;
- түзету-дамыту, бейімделген жалпы білім беру
бағдарламалары мен оңалту бағдарламаларын әзірлеу;

18.

КЕДЕРГІСІЗ ОРТА
- балалармен жұмыстың қосымша жеке және /
немесе топтық нысандарын ұйымдастыру;
- білім беру процесін тиісті әдістемелік
қамтамасыз етуді құру;
- педагогтар мен мамандардың кәсіби біліктілігін
арттыру;
- білім беру процесінің барлық қатысушыларымен
серіктестік қарым-қатынас орнату.

19.

ИНКЛЮЗИВТІ МЕКТЕПТІҢ БЕЙІМДЕЛГЕН ОРТАСЫН
ЖОБАЛАУ ПРИНЦИПТЕРІ:
• Қауіпсіздік;
• Мәдени
тұрғыдан
маңызды
нысандармен
қанықтылық;
• Көпсезімдік
(полисенсорлық)
қабылдауға
қолжетімділік;
• Мазмұндық тұрғыдан реттелгендік;
• Әлеуметтік қатынастар жүйесіне кіріктіру;
• Дамытушылық сипаты;
• Бұзылған анализаторлық жүйелерді қорғауға және
дамытуға бағытталу.

20.

ИНКЛЮЗИВТІ МЕКТЕПТІҢ БЕЙІМДЕЛГЕН ОРТАСЫН
ЖОБАЛАУ ПРИНЦИПТЕРІ:
Инклюзивті білім беру ортасы - дамуында ерекшелігі бар
балалардың әлеуметтенуге және білім, біліктер мен дағдыларды
игеруге деген дербес қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін құрылатын
құндылықты-бағдарланған орта.
Қоршаған ортаның бұл түрі білім беру кеңістігін әр баланың
қажеттіліктеріне бейімдеу,соның ішінде білім беру процесін
реформалау,
әдістемелік
икемділікпен
өзгергіштік,
қолайлы
психологиялық климат, оқу бөлмелерін барлық балалардың
қажеттіліктеріне жауап беретін және мүмкіндігінше балалардың білім
беру процесіне толық қатысуын қамтамасыз ететін етіп қайта құру
арқылы мүмкіндігі шектеулі балаларға білім беру мәселесін шешуді
қамтиды.

21.

ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУ ОРТАСЫНЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ
КЕЛЕСІ КОМПОНЕНТТЕРДЕН ТҰРАДЫ:
• кеңістіктік-заттық компонент: мекеменің материалдық
мүмкіндіктері-қол жетімді (кедергісіз) сәулет-кеңістіктік ұйым;
балалардың білім беру қажеттіліктеріне сәйкес келетін
заманауи құралдармен және жүйелермен қамтамасыз ету;
• мазмұндық-әдістемелік
компонент:
бала
дамуының
бейімделген
жеке
бағыты,
білім
беру-тәрбиелеу
әдістемелерінің, нысандары мен құралдарының вариативтілігі
мен икемділігі;
• коммуникативтік
ұйымдастырушылық
компонент:
педагогтердің аралас (интеграцияланған) топтағы жұмысқа
жеке және кәсіби дайындығы, ұжымдағы қолайлы

22.

КЕҢІСТІКТІК-ПӘНДІК КОМПОНЕНТ
Қолжетімді архитектуралық-кеңістіктік
ұйымдастырылған ғимарат (үй-жай);
• Балалардың
білім
беру
қажеттіліктеріне сәйкес келетін заманауи
техникалық құралдар мен жүйелермен
қамтамасыз етілуі.

23.

МАЗМҰНДЫҚ-ӘДІСТЕМЕЛІК КОМПОНЕНТ
• Баланың
оқуы
мен
дамуының
бейімделген жеке білім беру маршруты,
сондай-ақ
білім
беру
тәрбиелеу
әдістемелерінің,
формалары
мен
құралдарының вариативтілігі мен икемділігі.

24.

КОММУНИКАТИВТІК-ҰЙЫМДАСТЫРУШЫЛЫҚ
КОМПОНЕНТ
Педагогтардың
инклюзивті
топта
жұмыс істеуге тұлғалық және кәсіби
дайындығы,
ұжымдағы
қолайлы
психологиялық
ахуал,
сондай-ақ
мамандардың командалық қызметін
басқару.

25.

ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУ ОРТАСЫНЫҢ БЕЛГІЛЕРІ
• Икемділік, өзгерістерге дайын болу;
• Басқарудың мобильділігі мен тиімділігі;
• Гуманистік құндылықтардың басымдығы;
• Білім беру процесін дараландыру.
• Жеке білім беру маршрутын жүзеге асыруға арналған
ресурстардың болуы.

26.

ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУ ОРТАСЫНЫҢ САПА
ИНДИКАТОРЛАРЫ
• Креативтілік;
• Өзін-өзі дамытуға ынталандыру;
• Оқыту тәжірибелерінің тұрақты дамуы мен жаңартылуы;
• Инклюзивті қауымдастықтың барлық мүшелерінің өзіндік тиімділігін
талдау;
• Әрбір тұлғаның физикалық және психологиялық тұрғыдан қауіпсіздігі;
• Сыртқы мониторингтік функциялар мен өзін-өзі бақылау жүйесінің
үйлесуі;
• Инклюзияның болжаулық перспективасы мен сабақтастығы;
• Инклюзияның барлық субъектілерінің қажетті қызмет түрлеріне
белсенді әлеуметтік қатысуы;
• Өзара жауапкершілік.

27.

ҮШ БАҒЫТ БІРІГІП ИНКЛЮЗИВТІ МӘДЕНИЕТТІ
ҚАЛЫПТАСТЫРАДЫ:
Инклюзивті саясатты дамыту, Инклюзивті тәжірибені енгізу, Инклюзивті мәдениетті қалыптастыру бірігіп инклюзивті мәдениетті құрайды.

28.

ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУ ОРТАСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ
ЖАҒДАЙЛАРЫ:
• Білім беру процесін материалдық-техникалық
қамтамасыз ету;
• Білім беру процесін ұйымдастырушылық
қамтамасыз ету;
• Ұйымдастырушылық-педагогикалық
қамтамасыз ету;
• Кадрлық қамтамасыз ету;
• Мектепке дейінгі және мектептік білім берудің

29.

Бүгінгі сабақ осымен тәман.
• Келесі дәріс сабақтарында жалғастырамыз.
• Назарларыңызға рахмет!