Sharq allomalarining pedagogik qarashlari

1. Sharq allomalarining pedagogik qarashlari

2.

• Reja:
• 1. Sharq allomalarining ta’lim-tarbiya
haqidagi qarashlari
• 2. O‘qitish usullari haqidagi fikrlari
• 3. O‘qituvchi va o‘quvchi haqida
qarashlari
• 4. Ilm va hunar o‘rganish haqidagi
fikrlari
• 5. Pedagogik qarashlarining ahamiyati

3.

• Sharq allomalari qadimdan
ta’lim va tarbiyaga katta
e’tibor berganlar. Ularning
fikricha, insonni komil inson
qilib tarbiyalash uchun
avvalo unga to‘g‘ri tarbiya va
bilim berish kerak. Tarbiya
insonning odobi, xulqi,
muomalasi va hayotdagi
o‘rnini belgilaydi. Ta’lim esa
insonning bilimini oshiradi
va dunyoqarashini
kengaytiradi.

4.

Muso Al-Xorazmiy ilm-fanni rivojlantirish orqali insoniyat taraqqiy etishini
aytgan. Abu Nasr Farobiy esa inson tarbiya orqali jamiyatga foydali inson bo‘lib
yetishishini ta’kidlagan. Abu Rayhon Beruniy bilim olishda tajriba va kuzatish
muhimligini aytgan. Abu Ali ibn Sino esa bola yoshligidan tarbiya va ta’lim olishi
kerakligini yozgan.

5. O‘qitish usullari haqidagi fikrlari

• Sharq allomalari
o‘qitishda faqat yodlash
emas, balki tushunib
o‘rganish kerakligini
aytganlar. Ular o‘qitishda
turli usullardan
foydalanishni tavsiya
qilganlar. Masalan, savoljavob usuli, tajriba
o‘tkazish, kuzatish, suhbat
va amaliy mashg‘ulotlar
orqali o‘qitish samarali
bo‘lishini aytganlar.

6. O‘qitish usullari haqidagi fikrlari

• Beruniy ko‘proq tajriba
va kuzatish usuliga
e’tibor bergan. Ibn Sino
bolalarni birgalikda
jamoa bo‘lib o‘qitish
yaxshi natija berishini
aytgan. Farobiy esa
o‘qitish jarayonida
o‘qituvchi sabrli va
tushuntira oladigan
bo‘lishi kerakligini
ta’kidlagan.

7. O‘qituvchi va o‘quvchi haqida qarashlari

• Sharq allomalari
o‘qituvchini juda
hurmat qilganlar va
o‘qituvchi eng muhim
shaxs deb
hisoblashgan. Ularning
fikricha, o‘qituvchi
bilimli, odobli, sabrli,
adolatli va bolalarni
yaxshi ko‘radigan inson
bo‘lishi kerak.

8. O‘qituvchi va o‘quvchi haqida qarashlari

• O‘quvchi esa o‘qituvchini hurmat qilishi,
intizomli bo‘lishi, ko‘p o‘qishi, tirishqoq
va sabrli bo‘lishi kerak. Ibn Sino o‘qituvchi
bolaga juda qattiq ham, juda yumshoq
ham bo‘lmasligi, o‘rtacha muomala qilishi
kerakligini aytgan.

9. Ilm va hunar o‘rganish haqidagi fikrlari

• Sharq allomalari faqat
ilm emas, hunar ham
o‘rganish kerakligini
aytganlar. Chunki ilm
insonning aqlini
rivojlantirsa, hunar
uning hayotda o‘z
o‘rnini topishiga
yordam beradi. Tarbiya
esa insonni yaxshi
xulqli qilib tarbiyalaydi.

10. Ilm va hunar o‘rganish haqidagi fikrlari

• Muso Al-Xorazmiy
matematika va algebra
faniga katta hissa
qo‘shgan. Beruniy
geografiya, astronomiya
va fizika fanlarini
o‘rgangan. Farobiy
falsafa va mantiq
fanlarini rivojlantirgan.
Ibn Sino esa tibbiyot,
pedagogika va falsafa
sohasida mashhur
bo‘lgan.

11. Pedagogik qarashlarining ahamiyati

Sharq allomalarining pedagogik qarashlari
hozirgi kunda ham juda muhim hisoblanadi.
Ular ilm olish, odobli bo‘lish, hunar
o‘rganish, kattalarni hurmat qilish,
yoshlarni tarbiyalash haqida juda ko‘p
foydali fikrlar qoldirganlar.

12. Pedagogik qarashlarining ahamiyati

• Hozirgi zamonaviy
ta’lim tizimida ham
ularning o‘qitish
usullari, tarbiya
haqidagi fikrlari va
ilmga bo‘lgan qarashlari
qo‘llaniladi. Shuning
uchun Sharq allomalari
pedagogika rivojiga
katta hissa qo‘shgan
buyuk olimlar
hisoblanadi.

13. Xulosa

• Xulosa qilib aytganda, Sharq allomalari
ta’lim va tarbiyani inson hayotidagi eng
muhim omil deb hisoblaganlar. Ularning
fikricha, inson yoshligidan tarbiya va
bilim olishi kerak. Tarbiya va ta’lim orqali
inson komil va jamiyatga foydali inson
bo‘lib yetishadi.

14. Xulosa

• Allomalar o‘qitishda tushunib o‘rganish,
tajriba, kuzatish va savol-javob usullarini
muhim deb hisoblaganlar. Ular faqat
yodlash orqali emas, balki amaliy va
tushunib o‘rganish orqali bilim
mustahkam bo‘lishini aytganlar. Bu
o‘qitish usullari hozirgi ta’lim tizimida
ham qo‘llaniladi.

15. Xulosa

• Sharq allomalari o‘qituvchi va o‘quvchi
munosabatiga katta e’tibor berganlar.
O‘qituvchi bilimli, odobli va sabrli bo‘lishi,
o‘quvchi esa intizomli va tirishqoq bo‘lishi
kerak deb hisoblashgan. Ular o‘qituvchi
va o‘quvchi bir-birini hurmat qilishi
kerakligini ta’kidlaganlar.