slide_quality_test

1.

Ko'p xonali sonlar ustida
qo'shish va ayirish
4-sinf · Matematika · 45 daqiqa

2.

Mavzu tushuntirish
Ko'p xonali sonlar deb, ikki va undan ortiq xonadan iborat sonlarga aytiladi. Ular
ustida biz to'rt xil amal — qo'shish, ayirish, ko'paytirish va bo'lish amallarini
bajarishimiz mumkin. Bugungi darsimizda biz asosan qo'shish va ayirish amallariga
to'xtalamiz. Amalni bajarishdan avval sonlarni razryadlariga (birlik, o'nlik, yuzlik)
qarab ustma-ust yozib olamiz. Bunda birliklar birlik ostida, o'nliklar o'nlik ostida,
yuzliklar yuzlik ostida turadi. Amal doim eng past razryaddan — birlikdan boshlab,
yuqoriga qarab bajariladi. Agar razryaddagi yig'indi 9 dan katta bo'lsa, unda
razryaddan 10 ta olib, keyingi razryadga 1 ni ko'chiramiz. Ayirishda esa aksincha —
agar yuqoridagi son pastdagi sondan kichik bo'lsa, keyingi razryaddan 10 ni qarzga
olamiz. Bunday holatlarni doskaga aniq ko'rsatib tushuntirish o'quvchi uchun juda
muhim, chunki ular bu jarayonni ko'z bilan ko'rgandagina to'liq tushunadilar. Har
bir amaldan so'ng, javobni albatta teskari amal orqali tekshirib chiqamiz —
qo'shishni ayirish bilan, ayirishni qo'shish bilan tekshiriladi. Bu esa o'quvchida
matematik tafakkurni va o'zini nazorat qilish ko'nikmasini shakllantiradi.

3.

Dars maqsadi
O'quvchilar ko'p xonali sonlar ustida qo'shish va ayirish amallarini
bajarishni o'rganadi.
• Sonlarni ustma-ust yozishni biladi
• Razryadlarga bo'lib qo'shish/ayirishni bajaradi
• Xatoni tekshirish usulini biladi

4.

Ko'p xonali son
Kamida ikki xonadan iborat butun son.

5.

Razryad
Sondagi har bir raqamning o'z o'rni (birlik, o'nlik, yuzlik).

6.

Qarzga olish
Ayirishda yuqori razryaddan pastga 10 birlik olish jarayoni.

7.

Misol 1